‘Bij ook alternatieve zorg 10 procent minder kosten’

Dat zei Andre Rog op de website van Ekoplaza.

De aanleiding

Het spannendste moment van het jaar is weer aangebroken: de keuze voor een zorgverzekering. Voor liefhebbers van alternatieve geneeswijzen is er sinds kort een extra optie: de Gezond Leven Verzekering van de duurzame supermarkt Ekoplaza en de Vereniging Homeopathie. Met deze verzekering krijg je korting op onder de aanvullende verzekering vallende alternatieve behandelingen, zoals een bezoekje aan een antroposofische arts.

Op de website van Ekoplaza prijst Andre Rog, een van de initiatiefnemers, deze verzekering aan. Zorgverzekeraars hebben te weinig aandacht voor de lange termijn, schrijft hij. En dat is jammer, want weinig mensen weten volgens Rog „dat mensen die regelmatig gebruik maken van alternatieve geneeswijzen en/of geneesmiddelen de zorgkosten met wel 10 procent reduceren”. Lezer Daan Maasson mailde naar de krant om te vragen of we dit konden checken.

Waar is het op gebaseerd?

Andre Rog mailt een persbericht van de website van Tilburg University uit 2014. Volgens dit bericht blijkt uit onderzoek van hoogleraar gezondheidseconomie Peter Kooreman en de Leidse lector antroposofische gezondheidszorg Erik Baars dat patiënten met een complementair werkende huisarts lagere kosten hebben: het verschil is 10 procent.

En, klopt het?

Kooreman en Baars vergeleken in hun onderzoek 9.323 reguliere huisartsen met 109 artsen die zich aanvullend hebben geschoold in alternatieve geneeswijzen: vooral antroposofische artsen. Zij behandelden samen ruim 1,5 miljoen verzekerden, van wie 1,2 procent naar een alternatieve arts ging. Hieruit bleek dat de zorgkosten voor mensen met een complementair werkende huisarts 10,1 procent lager liggen dan die voor mensen die een normale huisarts bezoeken. Dit komt vooral door lagere kosten voor farmaceutische zorg en ziekenhuiszorg.

Kun je op basis hiervan zeggen dat de stelling van Andre Rog correct is? Nee. In het artikel van Kooreman en Baars staat al dat het onderzoek tekortkomingen heeft. De belangrijkste is, dat de verschillen in zorgkosten kunnen voortkomen uit niet-waargenomen verschillen tussen de twee groepen patiënten. Zo zou het kunnen zijn, dat mensen die gezond leven of zo weinig mogelijke medische ingrepen willen, eerder kiezen voor een alternatieve arts.

Wim Groot, gezondheidseconoom aan Maastricht University, noemt nog een factor: opleiding. „Hoger opgeleiden maken minder zorgkosten dan lager opgeleiden en hoger opgeleiden zijn waarschijnlijk ook meer geneigd om een complementair werkende huisarts te kiezen dan lager opgeleiden.” Voor deze factor is inderdaad niet gecorrigeerd, zegt Erik Baars; wel voor geslacht, leeftijd en sociaal-economische status.

Van een causaal verband kun je dus niet spreken, zegt Baars. Hij vermoedt wel dat het er is, maar het kan pas worden aangetoond met een gerandomiseerd onderzoek, waarbij proefpersonen een normale of alternatieve arts wordt toegewezen. En zo’n onderzoek is lastig.

Johan Polder, chief science officer gezondheidseconomie bij het RIVM, plaatst nog een kanttekening. „In het artikel wordt niet gekeken naar de uitkomsten van de zorg. Cru gezegd, mensen die helemaal niet meer naar de dokter gaan, kunnen de zorgkosten met 100 procent verminderen, maar dat wil natuurlijk niemand.”

Is er ander onderzoek dat de kosteneffectiviteit van alternatieve geneeswijzen aantoont? Frans Rutten, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Erasmus Universiteit, kent het niet. „Wel is er beperkt goed wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het nut van alternatieve geneeswijzen. Dat bleek veelal nihil te zijn.”

Nog een ander punt: Ekoplaza heeft het over zorgkosten in hun geheel. Daaronder valt ook andere zorg dan huisartsenzorg, zoals verpleeghuis- en thuiszorg. Die 10 procent uit het onderzoek kun je dus niet zomaar projecteren op de zorgkosten.

Conclusie

Het onderzoek waarop Andre Rog zijn stelling baseerde toont geen causaal verband aan, wat het lastig maakt om zo’n uitspraak te doen. Daarbij ging het onderzoek alleen over huisartsenzorg, niet over de zorg in het algemeen. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.

Floor Rusman