Achter iedere storm zit een liefhebber

Tornado’s teisteren de VS. ‘Stormjagers’ maken video’s die op YouTube en andere media geld opleveren. Maar hun info redt ook levens.

Tornado in het zuidoosten van Colorado. De foto is van tornadojager Brandon Goforth. Foto Brandon Goforth/Solent News/REX

Een vrouw met zwarte pet kijkt via het scherm van haar mobiele telefoon naar een onstuimige horizon. De opdruk op de achterkant van haar rode T-shirt: ‘cloudy with a chance of awesome’. Daaronder de link naar de Facebookpagina van de Kansas City Storm Chasers. Droste-effect: als je erop kijkt, zie je weer de foto van de vrouw met het rode T-shirt.

De Kansas City Storm Chasers doen voor verschillende media in Kansas verslag van ongewone weersomstandigheden. Het team bestaat naar eigen zeggen uit „educated chasers” met meer dan tien jaar „ervaring met extreem weer”.

De ‘stormjagers’ hebben een drukke week achter de rug, niet alleen in Kansas. Hevige stormen troffen in de kerstperiode grote gebieden in de VS. Zondag kwamen door tornado’s zeker elf mensen om het leven in de omgeving van Dallas, Texas. Ook in andere staten, zoals Missouri en Oklahoma, was sprake van noodweer. In totaal vielen tot nu toe 43 doden. Voor komende dagen worden meer en heviger stormen voorspeld.

Schokken en geschreeuw

In het internettijdperk zijn ‘stormjagers’ de vaste begeleiders van tornado’s in de VS. Hoe afgelegen het gebied ook is, van elke wervelwind lijkt wel een filmpje te bestaan. Wie zocht naar beelden over het dodelijke weer in de VS, stuitte geregeld op het werk van stormjagers zoals uit Kansas.

Om de stormen en de ravage te verslaan, maken ook grotere mediakanalen gretig gebruik van de filmpjes van stormjagers. CNN verspreidde beelden van een groep die stormen jaagt onder de naam Basehunters en gebruikte voor een reportage materiaal van het bedrijfje Live Storm Media.

De filmpjes kunnen de indruk wekken te zijn ontstaan als spontane burgerjournalistiek. Ze zijn vaak amateuristisch: beelden zijn schokkerig en niet zelden is geschreeuw van de makers op de achtergrond te horen.

Maar tornadojagers zijn vaak heel bewust en georganiseerd op zoek naar het gevaar. Het geschreeuw op de achtergrond is enthousiast – het gaat ook om de kick, een beetje vergelijkbaar met extreme sporten.

De populariteit van tornadojagen is de laatste jaren sterk toegenomen, zag Rutger Boonstra. De luchtvaartmeteoroloog bij het KNMI reist sinds 2009 ’s zomers in eigen tijd naar de VS om bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek. Hij begint steeds in Denver en jaagt op alle tornado’s „ten oosten van de Rocky Mountains en ten westen van de Mississippi’’.

Populair door Discovery Channel

Vooral rond de grote steden en in de weekeinden is het aantal stormjagers, veelal amateurs met weinig verstand van meteorologie, explosief toegenomen. Dat heeft twee oorzaken: het populaire programma Storm Chasers dat tot 2012 werd gemaakt voor Discovery Channel. „De makers deden voorkomen alsof je elke dag een tornado ziet”, zegt Boonstra.

„Maar soms kun je dagenlang 800 kilometer op een dag reizen en nog niks tegenkomen.”

De tweede verschuiving is volgens Boonstra het internet. „Iedereen kan met zijn smartphone de laatste weerberichten krijgen en filmpjes maken.” Veel van de makers van YouTube-filmpjes gaan op die manier te werk. Vroeger was het uitzonderlijk en „magnifiek” als je een goed beeld had van een tornado. Dan kon je er duizenden dollars mee verdienen.

Een fragment uit Storm Chasers

Abonnees YouTubekanaal

Het online aanbod lijkt onuitputtelijk. Clipjes op YouTube worden nu voor zo’n 150 dollar verkocht. Dat er voor de soms spectaculaire beelden een publiek is, is wel duidelijk. Een YouTube-kanaal als StormChasingVideo.com heeft bijna vijftigduizend abonnees. En wie het allemaal met eigen ogen wil zien, kan voor een paar duizend dollar op tornadotour.

Stormjagers willen ook voor inwoners van vaak getroffen gebieden, zoals ‘Tornado Alley’ in onder meer Texas, Kansas en Oklahoma, wat te bieden hebben. De Kansas City Storm Chasers en de Texas Storm Chasers beloven hun volgers bijvoorbeeld op de hoogte te houden van belangrijke informatie over extreem weer in hun gebied. De groep uit Texas zegt mensen te kunnen voorzien van „potentieel levensreddende” en „tot op de seconde nauwkeurige” lokale weerberichten. En dat is echt niet alleen pretentie, zegt Boonstra. Meldingen van ooggetuigen blijven belangrijk om slachtoffers te voorkomen.

Daarom hebben veel mensen een gemengd gevoel. Enerzijds zijn ze vervelend, omdat ze ‘chaserfiles’ veroorzaken, hun leven riskeren en hulpdiensten in de weg zitten. Anderzijds hebben ze een belangrijke signaalfunctie. „Ze bellen de tornado direct door, zodat alarm kan worden geslagen en mensen naar de schuilkelder kunnen vluchten.”

Boonstra volgt drie basisregels. Eén: ga niet ’s nachts jagen. Twee: doe het niet in de grote steden, daar zijn te veel factoren die je niet kunt controleren. En drie: zorg altijd dat je twee vluchtrichtingen hebt. Want dat er ook voor de meest ervaren stormjagers grote risico’s zijn, weten de kenners. In 2013 kwam tornadojager Tim Samaras, onder meer bekend van zijn optredens in het Discovery-programma Storm Chasers, om tijdens het filmen van een tornado bij Oklahoma City. Hij was een „goeroe” voor Boonstra en stond bekend als voorzichtig en professioneel.

Lees verder over Boonstra: De tornadojager