Olieprijs dwingt Saoedi-Arabië tot bezuinigingen

Riad verhoogt de benzineprijs en kondigt hervormingen aan om de begroting in evenwicht te brengen met de lagere opbrengsten uit olie.

Saoedi-Arabië heeft de benzineprijzen met ingang van deze dinsdag per koninklijk decreet verhoogd met 50 procent. Het land begint de pijn te voelen van de lage olieprijzen die het mede zelf veroorzaakt.

Over het afgelopen jaar heeft Saoedi-Arabië een begrotingstekort opgelopen van 15 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De regering had gerekend op een olieprijs van 56 dollar per vat (WTI, de Amerikaanse standaard), maar die zakte tot onder de 40 dollar per vat.

Om het tekort te overbruggen heeft de regering van koning Salman 88 miljard dollar (80 miljard euro) uit het fonds voor buitenlandse reserves moeten halen. Het is het tweede jaar op rij dat het koninkrijk meer uitgeeft dan het verdient. Ook voor 2016 is een begrotingstekort voorzien, al gaan de berekeningen nu uit van een olieprijs van 40 dollar per vat.

Een van de redenen voor de steeds verder dalende olieprijs is het feit dat Saoedi-Arabië zelf weigert de olieproductie te beperken. In het verleden speelde het land vaak de rol van ‘balansland’ binnen de organisatie van olieproducerende landen (Opec). Als de olieprijs wereldwijd dreigde te zakken, draaide Riad de oliekraan iets dicht om de prijs weer op te drijven.

Maar Saoedi-Arabië weigert dat nu al twee jaar lang te doen. Volgens analisten probeert het land op agressieve wijze zijn marktaandeel te verdedigen, nu de verhoudingen op de wereldmarkt zijn veranderd met de komst van Amerikaanse schalie-olie waardoor dit land veel minder olie importeert. Onder aanvoering van Riad besloot de Opec begin december opnieuw niet in te grijpen met als gevolg aanhoudend overaanbod en lage olieprijzen.

De Saoedische olie-inkomsten daalden daardoor in 2015 met 23 procent. De regering van de eerder dit jaar aangetreden koning Salman heeft behalve de verhoging van de benzineprijs – naar omgerekend 22 eurocent per liter – ook een aantal andere prijsverhogingen aangekondigd. Onder andere op elektriciteit voor de „rijkste” consumenten en op water voor iedereen. Ook de industrie kan hogere energietarieven tegemoet zien.

Deze laatste prijshervormingen zullen de komende vijf jaar voorzichtig worden doorgevoerd om het sociale evenwicht in het land niet te verstoren. Tot nog toe subsidieert Riad het energieverbruik in het land jaarlijks met 61 miljard dollar.

Waarop nadrukkelijk niet bezuinigd wordt is defensie en veiligheid. In de begroting voor 2016 wordt daar 57 miljard dollar voor uitgetrokken. Saoedi Arabië leidt sinds maart van dit jaar de coalitie tegen de opstandige shi’itische Houthi-minderheid in Jemen. Het land doet ook mee aan de strijd van de Amerikaanse coalitie tegen IS in Irak en Syrië.