Gemeenten kwamen dit jaar niet toe aan werkelijk hervormen zorg

Volgens Vereniging van Nederlandse Gemeenten is doel van grote zorghervorming van 2015 niet bereikt.

Gemeenten zijn dit jaar weinig toegekomen aan het opnieuw vormgeven van de zorg voor hun burgers. Het doel van de grote zorgdecentralisaties – maatwerk voor de burger – is daardoor niet bereikt. Dit stelt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), terugblikkend op de zorgdecentralisaties van 2015.

Dit jaar werden de bijna vierhonderd gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, langdurige zorg aan hulpbehoevenden en arbeidsplekken voor gehandicapten. De vrees was dat burgers door de stelselwijziging verstoken zouden blijven van noodzakelijke zorg, maar dat is volgens de VNG niet „op grote schaal” gebeurd. Een woordvoerder namens het VNG-bestuur: „Gemeenten hebben continuïteit van zorg geborgd voor hun inwoners. Dat hebben ze veelal gedaan door mensen precies dezelfde zorg te bieden als voorheen, waardoor voor veel mensen in de praktijk niet zoveel is veranderd.”

Gemeenten zijn daardoor weinig toegekomen aan het beslissen welke burgers recht houden op begeleiding en dagbesteding, wie het met minder kan doen of hoe de zorg beter ingedeeld kan worden, stelt de VNG. Dat komt onder meer doordat de invoering van het nieuwe stelsel veel tijd kostte. Gemeenten waren ook veel uren en mankracht kwijt aan problemen die ontstonden bij de uitbetaling van persoonsgebonden budgetten – zorggeld voor ouderen en langdurig zieken. De woordvoerder: „Aan het oorspronkelijke doel van de decentralisaties zullen gemeenten volgend jaar hard moeten werken.”

Uit een terugblik van NRC op een jaar decentraliseren blijkt dat de wijzigingen hebben geleid tot nadelige gevolgen. Niet alleen pgb-betalingen gingen verkeerd, ook in de thuiszorg voelden mensen pijn. Gemeenten schrapten of versoberden de schoonmaakhulp aan huis voor kwetsbare mensen. Volgens de VNG moesten gemeenten dat wel doen; van hen wordt verwacht dat ze 40 procent bezuinigen op huishoudelijke hulp.

Het aantal rechtszaken over geschrapte thuishulp en andere Wmo-besluiten verdubbelde ten opzichte van 2014, meldt een woordvoerder van de Raad voor de Rechtspraak. Op de laatste meetdatum, 20 november, stond de teller op 1.970 rechtszaken.

Ook in de jeugdzorg waren problemen: bij het nieuwe meldpunt kindermishandeling, Veilig Thuis, ontstonden lange wachtlijsten, hetgeen onlangs leidde tot forse kritiek van de Inspectie Jeugdzorg.

De overheveling naar gemeenten was ook een bezuinigingsoperatie van miljarden euro’s. De VNG-woordvoerder: „Wie denkt dat de hervorming van de zorg dit jaar zou zijn afgerond heeft een verkeerde inschatting van de grootte van deze operatie. Bij een big bang zou immers het risico dat mensen tussen twee systemen verdwaald raken te groot zijn geworden.”