Een beursjaar met vele gezichten

Shell en Delta Lloyd hadden een dramatisch beursjaar. Bij Unilever en Randstad ging het uitstekend.

Handel op Euronext. Foto Koen van Weel / ANP

Beleggers hadden er zeven jaar op moeten wachten. Maar op 7 april was het zo ver: de slotstand van de AEX doorbrak de ‘magische’ 500-puntengrens. In ruim drie maanden boekte de beursgraadmeter, die op 425 punten het nieuwe jaar in ging, zo’n 20 procent winst.

Maar voor die steile groeicurve kwamen harde dalingen in de plaats. Bedrijven als Shell, ArcelorMittal en Delta Lloyd gaan hard onderuit, verliezen miljarden van hun beurswaarde en trekken daarmee het hele Damrak naar beneden. „The Good, the Bad and the Ugly”, vat strateeg Antoine Lesné van vermogensbeheerder State Street Global Advisors het Amsterdamse beursjaar samen. 

Een ‘lelijke en wrede’ periode

Het begin van 2015 is prachtig voor beleggers, aangemoedigd door het monetaire verruimingsbeleid dat Europese Centrale Bank-president Mario Draghi op 22 januari aankondigt. „Daardoor kreeg de hele markt een boost”, zegt Lesné. Met de lage rentestanden die het ECB-beleid veroorzaakt, zijn aandelen extra aantrekkelijk. Het gevolg is een maanden durende Europese aandelenrally waarbij de AEX zoals gezegd een winst van 20 procent boekt.

De periode van half april tot 10 augustus kwalificeert Lesné als ‘The Bad’. De euforie verdwijnt uit de markten, in afwachting van nieuw beleid van de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken. Beleggers verwachten dat de Fed het eigen stimuleringsprogramma staakt en de rente verhoogt. In mei komt daar de vrees over een mogelijke Grexit bij. Desalniettemin doet de AEX het ondanks enkele schommelingen heel behoorlijk. Begin augustus komt die zelfs weer even boven de 500 punten uit.

Dan breekt The Ugly-periode aan. „Lelijk en wreed”, zegt Lesné. Van 10 tot 24 augustus raakt de AEX 16 procent kwijt. De markten wereldwijd raken in een vrije val. Die begint nadat China zijn munt licht devalueert, waardoor bij veel beleggers twijfel ontstaat over de staat van de Chinese economie.

Het grootste probleem is echter de grondstoffencrisis waarvan het instorten van de olieprijs de meeste impact heeft. Die crisis heeft weer flinke invloed op het sentiment rond landen met opkomende economieën en de bedrijven die daarmee te maken hebben.

De bedrijven op de Amsterdamse beurs, vrijwel allemaal sterk internationaal georiënteerd, merken dit. Vooral grondstof gerelateerde bedrijven als staalreus ArcelorMital (- 54 procent) en Shell gaan hard onderuit. Shell, dat in april nog de recordovername van BG Group heeft aangekondigd, raakt een kwart van de beurswaarde kwijt.

„Dat trekt 20 punten van de AEX af”, zegt André Broijl van fondshuis Mirabaud. „De les van dit jaar is dat als Shell en olie onder druk komen te staan, het heel moeilijk is voor de AEX om vooruit te komen.” De 25 bedrijven die de AEX vormen, wegen namelijk allemaal anders, afhankelijk van grootte en hoeveelheid verhandelbare aandelen en de koers. Shell bepaalt 12,8 procent van de AEX en heeft daarmee flinke invloed op het koersverloop van de graadmeter van 25 bedrijven. Alleen Unilever en ING zijn van vergelijkbaar gewicht. Ook verandert jaarlijks de samenstelling. Eind maart promoveerden verzekeraar NN, tankterminalbedrijf Vopak en industrieel bedrijf Aalberts naar de AEX. Zij kwamen in de plaats van vastgoedfonds Klépierre, toeleverancier voor de olie-industrie SBM Offshore en bodemonderzoeker Fugro.

Teleurgesteld in Delta Lloyd

Klik om te vergroten.

Het lijkt niet onwaarschijnlijk dat zo’n degradatie komend jaar is weggelegd voor Delta Lloyd. Het concern heeft door de koersdalingen nu nog maar een gewicht van 0,29 procent. De verzekeraar begon het jaar op een koers van 18 euro per aandeel, het eindigt 2015 op een koers van tegen de 5 euro.

De top van Delta Lloyd vertrok na een conflict met De Nederlandsche Bank, het bedrijf kondigde een extra aandelenemissie aan en wist onvoldoende duidelijkheid te bieden over de belangrijkste kapitaalratio’s waardoor beleggers het aandeel massaal dumpten.

„Ik ben het meest teleurgesteld in Delta Lloyd, dat was jarenlang de lieveling onder de verzekeraars, maar staat er nu beroerd voor”, zegt partner Dick van Mastrigt van vermogensbeheerder Optimix. „Alle verzekeraars hebben het door de lage rente moeilijk. Maar bij Delta Lloyd is het veel erger. Dat zeilde altijd scherp aan de wind met zijn balans en moet nu zijn avontuurlijke portefeuille afbouwen om aan de toezichtsvereisten te voldoen.”

Grote winnaar op het Damrak is Randstad met een plus van ruim 40 procent. „Die hebben het waanzinnig gedaan”, zegt Van Mastrigt. Ook Broijl is erg positief over het uitzendbedrijf. „Dat die het zo goed doet komt door de herstellende economie in de VS en de EU. En we zitten in Europa nog helemaal niet op de top qua werkgelegenheid, dus ik verwacht er nog meer van.”

Hij benadrukt ook de sterke prestaties van Unilever (plus 23 procent). De aandelen daalden tijdens de crisis van augustus van 42 euro naar 34 euro vanwege Unilevers blootstelling aan opkomende markten. Maar ook daar moeten mensen hun kleding wassen en hun tanden poetsen. Broijl: „Het sterke van Unilever is dat als hun producten eenmaal deel uitmaken van het aankooppakket van een consument, zoals van een Chinese boer die naar de stad verhuist, ze er niet snel meer uit verdwijnen.”

Die goede prestaties van Unilever (inmiddels 16,5 procent gewicht) zorgen er mede voor dat de AEX het jaar toch nog redelijk goed afsluit. Op 14 december stond de AEX nog rond de slotstand van vorig jaar. Dankzij een eindejaarsrally steeg de beurs sindsdien met 4 procent.