De benoeming kwam te vroeg

De politiek was voor, maar weerstand in de bevolking dwong Loek Hermans zijn kandidatuur in te trekken.

Foto David van Dam

Waarnemend burgemeester in Zutphen zou hij worden. VVD’er Loek Hermans was voorgedragen vanwege zijn sterke cv als opvolger van Arnold Gerritsen (D66), die per 1 februari aftreedt. Een baan voor negen maanden, totdat een nieuwe burgemeester was gevonden. Dat was het idee.

Kon Hermans met al zijn bestuurlijke ervaring in de tussentijd mooi de komst van een AZC voor 850 asielzoekers in goede banen leiden.

Alle fractievoorzitters in Zutphen stemden aanvankelijk voor. Maar gisteren zag Loek Hermans alsnog van zijn benoeming af. Onder burgers had zijn komst naar Zutphen deze week tot meer ophef geleid dan 850 vluchtelingen bij elkaar. Waarna Hermans in een persbericht vaststelde dat er „nu onvoldoende draagvlak is voor een succesvol functioneren als burgemeester”. Dezelfde fractievoorzitters die zijn komst eerder hadden gesteund, spraken nu hun waardering uit voor Hermans besluit en zeiden dat zijn benoeming „te vroeg” zou zijn gekomen.

Wat was er gebeurd?

Als je naar zijn cv kijkt, mocht Zutphen in zijn handen knijpen met zo’n zwaargewicht. De oud-burgemeester van Zwolle, oud-minister en commissaris van de koningin in Friesland, beschikt immers over een machtig netwerk in bedrijfsleven en politiek Den Haag. Een politiek Den Haag dat hem – ook na zijn recente terugtreden als VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer – nog zeker niet had afgeschreven voor toekomstige politieke functies.

Oud-collega-fractievoorzitter Elco Brinkman (CDA) nam het onlangs in deze krant op voor Hermans. Die was het „slachtoffer”  geworden van een „politiek-emotionele sfeer” rond de thuiszorg. Waarom moest hij aftreden als politicus voor fouten die hij niet in de Eerste Kamer had gemaakt?

Uitgerekend die affaire rond Meavita, het in 2009 failliet gegane zorgconglomeraat waar Hermans president-commissaris was en waar duizenden mensen hun baan verloren, wordt Hermans nu weer nagedragen.

Een vertrouwenscommissie met daarin alle fractievoorzitters van de gemeenteraad in Zutphen boog zich vorige week over de voordracht door Commissaris van de Koning Clemens Cornielje (ook VVD). Een zwaargewicht was hij zeker. Maar was hij op dit moment de juiste persoon voor deze functie? Bij meerdere partijen waren er „vanuit de achterban” twijfels, zegt een ingewijde. Toch werd na overleg besloten unaniem met de benoeming in te stemmen.

Er was een „goede klik”, constateerde de gemeente in een persbericht op 22 december. „Zutphen denkt in Loek Hermans een waarnemend burgemeester te hebben gevonden die een verbindende rol kan spelen”, een „daadkrachtige persoonlijkheid met een stevig bestuurlijk netwerk”.

Over zijn rol bij Meavita ging het niet. Er volgde verontwaardiging op nieuwsmedia en sociale media. Hermans zou de baan hebben gekregen vanwege zijn ‘old boys netwerk’. Toen Hermans op de kritiek in de ogen van de lokale SP niet adequaat reageerde besloot de partij haar steun op Eerste Kerstdag in te trekken.

„Wanneer de hoofdrolspeler wegduikt bij een lading terechte kritiek, belooft dat weinig goeds voor de toekomstige negen maanden”, zei SP-fractievoorzitter Mathijs ten Broeke in het regionale dagblad De Stentor. De actie viel niet bij alle fracties in goede aarde. „Dit had netter gekund”, zegt een ingewijde van een andere partij. „De voordracht was al een gevoelig proces en opeens besloot de SP een rare zijstap te maken.” Om kiezers te winnen? Over de kwestie kan SP’er Ten Broeke vanwege zijn afspraak met de vertrouwenscommissie „tot eigen frustratie” niets kwijt.

Daarna ging het hard. In een peiling van De Stentor met als stelling ‘Het is beter dat Loek Hermans uit het openbaar bestuur blijft’ stemde 95 procent stemde vóór, ruim 6.000 mensen. En dit weekend begon een burger, Inge Schultze, een petitie tegen de benoeming. Ze had erover gehoord op een Zutphense vrouwenclub en dacht „dit kan niet waar zijn”. Ze is „een sneeuwbal” gaan maken „en die is gaan rollen”, via Twitter, LinkedIn en Facebook. Ruim 2.000 mensen hebben de petitie ondertekend.

Gekozen burgemeester

Kamerlid Fatma Koser Kaya (D66) ziet het gebeuren in Zutphen als een bewijs dat er voor elke burgemeester voldoende draagvlak moet zijn. „De mensen zijn wel toe aan een gekozen burgemeester”, zegt zij.

Volgens Tweede Kamerlid Ronald van Raak (SP) is de kandidatuur van Loek Hermans een bewijs dat het kiezen van een burgemeester een terechte zaak van de gemeenteraad is. „Of dat nu een tijdelijke burgemeester is of niet. Daar hoort de beslissing te liggen. En om burgemeester te worden moet je, zo blijkt, niet te controversieel zijn.”

Bestuurders, zegt hij ook, zouden niet steeds in hetzelfde netwerk moeten kijken als er een vacature is. „Het is zo jammer dat de vijver niet wat groter wordt gemaakt dan steeds hetzelfde old boys network. Dat is niet in regels te vangen, met quota, maar het is een kwestie van politieke cultuur. Dat geldt dus ook voor gemeenteraden: kijk verder.”