Beklemmend mysterie in Allah’s land

Wakhan, het bergachtige noordoosten van Afghanistan, is zo rustig dat avontuurlijk ingestelde klimtoeristen er nu al terugkeren. De Franse troepen van kapitein Bonassieu die in The Wakhan Front een bergpas Talibaanvrij houden, kampen hooguit met een verdwaald schaap in hun prikkeldraad. Tot op een nacht twee soldaten van een observatiepost in het niets oplossen. En een Talibaanleider over zijn verdwenen mannen komt onderhandelen: hij denkt dat de Fransen ze hebben ontvoerd. De dorpelingen weten beter: dit is Allah’s land, met Allah’s regels. Maar hoe leg je zoiets uit aan legerleiding en nabestaanden?

Hemel noch aarde (Ni le ciel ni le terre) is de Franse titel die de lading van deze existentialistische thriller prima dekt. Het werkzame bestanddeel is onbehagen, dat regisseur Clément Cogitore bekwaam opschroeft met helgroene en fotonegatieve filmbeelden uit het nachtvizier van de Franse wachtposten. Dat onaardse, vervreemdend effect is op zich een afgekloven filmtruc, maar levert hier tevens de centrale metafoor. Dat we iets niet zien, betekent nog niet dat het niet bestaat. Ons visuele spectrum is beperkt.

The Wakhan Front staat in de traditie van Peter Weir, de Australische filmmaker die in de klassiekers Picknick at Hanging Rock en The Last Wave een mythische, onkenbare realiteit suggereerde die als een peilloze afgrond onder ons genoegzame wereldbeeld gaapt. Zo’n esoterische thriller verliest zijn betovering zo snel hij die ‘diepe’ realiteit toont, beseft ook regisseur Cogitore: de verklaring blijft steeds net buiten ieders gezichtsveld. Helaas kan hij het niet laten de kijker in de finale toch te troosten met een soort oplossing: een smetje op dit beklemmende mysterie.