V&D en andere bedreigde winkels: ze doen het gewoon niet goed genoeg

In de maand die voor de verkoop in detailhandel de belangrijkste is en in de week waarin het ministerie van Sociale Zaken aankondigde dat 90 procent van de Nederlanders er komend jaar in koopkracht op vooruitgaat, deed zich een crisis in de winkelstraten voor.

V&D, veronderstelt trekpleister voor menig winkelgebied, wankelt meer dan ooit. Net als schoenenconcern Macintosh (Scapino, Dolcis, Invito, Manfield) en drogisterijketen DA vroeg het warenhuis surseance van betaling aan. In zijn dreigende val sleept het wellicht de restaurants van La Place mee, al is het goed voorstelbaar dat zeker deze winstgevende horecapoot interessant genoeg is voor een overname.

De faillissementen kunnen bijna 16.000 werknemers hun baan kosten – zij behoren naar te vrezen valt tot de 10 procent van de burgers wier koopkracht in 2016 niet stijgt, integendeel. Voor de anderen is er een koopkrachtstijging van gemiddeld 1,8 procent, meer dan het kabinet op Prinsjesdag nog voorzag.

Belangstelling is er volgens de bewindvoerders wel voor een overname van V&D, eigendom van private-equitymaatschappij Sun Capital. Ook eventuele nieuwe eigenaars zullen dan niet ontkomen aan de (zoveelste) reorganisatie bij het al jaren kwakkelende warenhuisconcern. Nog begin dit jaar deed het een botte, vermoedelijk wel noodzakelijke en uiteindelijk – de rechter greep in – vergeefse poging om het personeel tot loonsverlaging te bewegen.

Het dreigende bankroet van V&D, Macintosh en DA past in een trend van krakende detailhandel die zich dit jaar voordeed. Als mogelijk laatste stuiptrekking van de economische crisis die de afgelopen jaren woedde. Hema en Blokker hebben het moeilijk. Onder meer Halfords, Mexx, Miss Etam en Schoenenreus gingen failliet. De Bijenkorf sloot vestigingen buiten de Randstad.

Maar: ook dit jaar al besteedden de consumenten tot nu toe in alle maanden meer geld dan in dezelfde periode in 2014. Vooral de verkoop van kleding en woninginrichting steeg, blijkt uit cijfers van het CBS. Ook het consumentenvertrouwen bevindt zich al tweeënhalve jaar in opwaartse lijn. Het aantal faillissementen van bedrijven, een belangrijke economische indicator, bereikte in augustus 2015 het laagste niveau in zeven jaar.

Dit zijn aanwijzingen dat detailhandelbedrijven die het nu zo moeilijk hebben of al bijna failliet zijn, iets fout doen. Zij weten niet te profiteren van het gunstiger tij; andere bedrijven juist wel. Die hebben blijkbaar wel voldoende ingesprongen op trends als de toenemende behoefte van consumenten om hun inkopen via webwinkels te doen.

V&D en andere bedrijven hebben hun bedrijfsformules onvoldoende aangepast en dan geldt onvermijdelijk de ijzeren wet van vraag en aanbod. En die wet schrijft ook voor dat van enig overheidsbemoeienis in de vorm van steun geen sprake kan zijn. Die leidt alleen maar of tot uitstel van executie of tot concurrentievervalsing.