Stopt Van Gaal op zijn dieptepunt?

Zijn club Manchester United en Guus Hiddink kunnen vandaag zijn carrière breken. Mogelijk doet Van Gaal het zelf.

Vanavond half zeven Nederlandse tijd staan de twee succesvolste Nederlandse voetbalcoaches van de voorbije decennia tegenover elkaar. Guus Hiddink (69) gaat als coach van het Londense Chelsea op bezoek bij Manchester United van Louis van Gaal (64), met beide trainers zoekend naar een waardig besluit van imposante carrières.

Hiddink, opgekrabbeld na zijn ontslag als Nederlands bondscoach, begint net aan zijn half jaar bij Chelsea, vermoedelijk zijn laatste job. Het wordt zijn tweede wedstrijd sinds hij José Mourinho verving. Zijn eerste duel met Chelsea, dat twee punten boven de de degradatiestreep staat, eindigde op Tweede Kerstdag in een gelijkspel thuis tegen Watford (2-2).

Maar de aandacht gaat uiteraard uit naar Van Gaal, in mogelijk zijn laatste wedstrijd als coach van Manchester United. Dat hij weggaat als United weer verliest staat zo goed als vast. Een nederlaag zou ook Van Gaals pensioen betekenen, althans: hij heeft, toen het sportief heel wat beter ging, zijn vrouw beloofd dat hij na United neerstrijkt in „ons paradijsje in Portugal”. Volgend jaar wordt hij 65.

Op Tweede Kerstdag verloor zijn ploeg voor de vierde keer op rij, dit keer met 2-0 van Stoke City. Van Gaal preludeerde op zijn vertrek, hij kon weinig anders. De prestaties zijn een schande voor de Engelse recordkampioen die zichzelf de grootste club van de wereld noemt.

Royale afkoopsommen

In voetbal, zei Van Gaal zaterdagmiddag, hoeft het niet altijd zo te zijn dat de club een trainer ontslaat. „Soms doe ik dat zelf.” Eigener beweging opstappen is zeldzaam in de wereld van royale afkoopsommen, immers: bij vrijwillig vertrek blijft financiële compensatie uit. Maar Van Gaal deed het eerder: in 2000 bij Barcelona uit solidariteit met preses Josep Lluis Nuñez. „Ik ben daar vertrokken zoals het Louis van Gaal betaamt, zoals ik denk dat niet menig andere trainer dat zal doen”, zei hij daar later over. Daarna bij Oranje na de mislukte WK-kwalificatie in 2001. De KNVB zag nog toekomst, Van Gaal niet.

Of is het een truc, de flirt met ontslag? Bij AZ in 2008, in het seizoen voor hij kampioen werd in Alkmaar, legde hij zijn lot in de handen van de spelers toen hij dreigde met vertrek. „Ik ben teruggekomen en toen zijn we kampioen geworden. Ik ging gewoon weg, daarmee raakte ik ze”, zei hij. „De spelersgroep is het machtigste orgaan. Zo heb ik altijd gewerkt. Alleen merk je dat niet, want de meeste spelers zijn het met me eens.”

De spelersgroep van United lijkt nu bevangen door angst en dat uit zich in apathie: statisch voorin, sinds kort ongedisciplineerd achterin. Onooglijk was het spel al langer, supporters kunnen het niet meer aanzien. Maar ‘het machtigste orgaan’, de spelersgroep, zou nog altijd achter hem staan. In woorden dan, want de uitvoering wijst al wekenlang op een vertrouwensbreuk. Engelse media weten het zeker: een vlammend optreden tegen Chelsea daargelaten, is Van Gaal per 2016 geen coach meer. Een glorieuze trainerscarrière dreigt zo te eindigen met een vertrek bij een club zonder prijs, een treurig novum voor kampioenenmaker Van Gaal.

Kaartenbakken van eliteclubs

Van Gaal en Hiddink zijn de laatste grote Nederlandse coaches in de kaartenbakken van Europese eliteclubs. De laatste trainers die, toen dat nog kon, met een Nederlandse club de beste van Europa werden. Van Gaal de voorkauwer: procesmatig en rigide. Hiddink de coach met de handen op de buik of rug: intuïtief, ontvankelijk voor culturele gevoeligheid, bekend ook om zijn relaxte media-omgang en ‘lijntjes’ met bevriende journalisten.

Bij Van Gaal stond en staat altijd het sportieve op de eerste plaats: Ajax, Barcelona, Oranje, AZ, Bayern, weer Oranje, United. Hiddink heeft al fors aan status ingeboet sinds hij koos voor de meer lucratieve klussen: Turkije en Anzji Machatsjkala in Dagestan. Het verhaal Oranje daarna is bekend: hij faalde. Met zijn coachingstijl raakte Hiddink niet de juiste snaar bij de selectie die op het WK 2014 onder Van Gaal nog derde werd.

Een van zijn vele machtige vrienden in de voetbalwereld, de Russische miljardair Roman Abramovitsj, verzocht hem om Chelsea’s seizoen te redden. En zo kwam Hiddink bovendrijven om in de blessuretijd van zijn carrière misschien wel Van Gaals beul te zijn. Wat heet blessuretijd: Hiddink had het in 2012 bij Anzji al over zijn laatste klus.

Hoe anders verging het de hyperambitieuze Van Gaal in de herfst van zijn carrière. Op de top van zijn roem, vergaard op het WK 2014, arriveerde Van Gaal in Manchester. De zoekende club vond een trainer met een ego dat opgewassen leek tegen de druk die de opvolging van Sir Alex Ferguson met zich meebrengt. Sinds Van Gaals aanstelling in de zomer van 2014 is voor netto 200 miljoen euro vertimmerd, maar een klokwerk werd United niet.

Ergens in november sloeg zijn selectie een doodlopende weg in. Met de suggestie dat hij zelf zou kunnen opstappen, trekt Van Gaal nog iets van regie naar zich toe. Hiddink kan slechts het laatste zetje geven.