Stopt Van Gaal op zijn dieptepunt?

Louis van Gaals club Manchester United en Guus Hiddink kunnen vandaag zijn carrière breken. Of hij doet het zelf.

Louis van Gaal de laatste weken bij wedstrijden van Manchester United: hij kwam (zoals tegen Stoke City), zag (boven, tegen Norwich) en verloor, vier keer op rij (onder). Foto Paul Ellis/ AFP

Als alles goed gaat, staan de twee succesvolste Nederlandse voetbaltrainers van de afgelopen decennia vanavond tegenover elkaar in een kraker in het Engelse voetbal. Guus Hiddink (69 jaar) gaat als coach van het Londense Chelsea op bezoek bij Manchester United, de ploeg van Louis van Gaal (64).

Dat is op zich al bijzonder. Maar vanavond is het extra uitzonderlijk. Want het contrast kon niet groter zijn. Hiddink begint net bij Chelsea. Het wordt zijn tweede wedstrijd sinds hij vorige week de ontslagen Portugese topcoach José Mourinho verving. Hiddink hoopt in Manchester zijn eerste overwinning te behalen, nadat zijn ploeg dit weekeinde gelijk speelde.

Bij Van Gaal wordt het mogelijk juist zijn laatste wedstrijd als coach van Manchester United. Zaterdag verloor zijn ploeg voor de vierde keer op rij, dit keer met 2-0 tegen Stoke City. De coach was na afloop vooral bezig met de manier waarop hij zal vertrekken bij zijn club. Wordt hij ontslagen of kan hij dat voorkomen?

In voetbal, zei Van Gaal zaterdagmiddag, hoeft het niet altijd zo te zijn dat de club een trainer ontslaat. Maar: „Soms doe ik dat zelf”.

Zit hij vanavond nog op de bank, dan is de wedstrijd tegen Chelsea voor Van Gaal cruciaal. Want dat hij weggaat als United weer verliest staat zo goed als vast. Een nederlaag zou \ook Van Gaals pensioen betekenen, althans: hij heeft zijn vrouw beloofd dat hij na United neerstrijkt in „ons paradijsje in Portugal”. Volgend jaar wordt hij 65.

Het scenario van een vlammend optreden tegen Chelsea daargelaten, is Van Gaal per 2016 geen coach meer van Manchester United, de Engelse recordkampioen en in veel opzichten ‘grootste club van de wereld’.

Van Gaal en Hiddink zijn de laatste grote Nederlandse coaches in de kaartenbakken van de Europese eliteclubs. Na hen wordt het vermoedelijk een tijd stil. Van Gaal de voorkauwer: procesmatig en rigide. Hiddink de coach met de handen op de buik of de rug: intuïtief, ontvankelijk voor culturele gevoeligheid, bekend ook om zijn relaxte media-omgang en ‘lijntjes’.

Beiden zijn op zoek naar een waardig belsuit van imposante carrières. Bij Van Gaal stond en staat altijd het sportieve op de eerste plaats: Ajax, Barcelona, Oranje, AZ, Bayern, weer Oranje, Manchester United. Een glorieuze trainerscarrière dreigt nu te eindigen met een vertrek bij een club zonder prijs.

Hiddink heeft fors aan status ingeboet sinds hij koos voor financieel aantrekkelijke uitdagingen als Turkije en Anzji Machatsjkala. Het verhaal van Oranje daarna is bekend: met zijn managementstijl raakte Hiddink niet de juiste snaar bij de selectie die op het WK 2014 onder leiding van Van Gaal nog derde werd.

Een van zijn vele machtige vrienden in de voetbalwereld, de Russische miljardair Roman Abramovitsj, verzocht hem om Chelsea’s seizoen te redden. En zo kwam Hiddink bovendrijven om, in de blessuretijd van zijn carrière, misschien wel Van Gaals beul te zijn. Wat heet de blessuretijd: Hiddink had het al in 2012 over zijn laatste klus (Anzji).

Hoe anders verging het de hyperambitieuze Van Gaal in de herfst van zijn carrière. Op de top van zijn roem, vergaard op het WK 2014, arriveerde Van Gaal in Manchester. De zoekende club vond een trainer die opgewassen leek tegen de druk die de opvolging van succescoach Sir Alex Ferguson met zich meebrengt. Sinds Van Gaals aanstelling in de zomer van 2014 is bij United voor netto 200 miljoen euro vertimmerd, maar een voetbalmachine werd het niet.

Ergens in november koos zijn selectie een doodlopende weg. Met de suggestie dat hij zelf zou kunnen opstappen, trekt Van Gaal nog iets van regie naar zich toe. Eigener beweging opstappen is zeldzaam in de wereld van royale afkoopsommen, maar Van Gaal deed het eerder: in 2000 bij Barcelona uit solidariteit met preses Josep Lluis Nuñez; bij Oranje na de mislukte WK-kwalificatie. De KNVB zag nog toekomst, Van Gaal niet.

Of is het een truc, die flirt met ontslag? Bij AZ in 2008, in het seizoen voor hij kampioen werd in Alkmaar, legde hij zijn lot in de handen van de spelers toen hij dreigde met vertrek. „Ik ben teruggekomen en toen pas zijn we kampioen geworden. Ik ging gewoon weg, daarmee raakte ik ze”, zei Van Gaal later. „De spelersgroep is het machtigste orgaan. Dat weet niemand, maar zo heb ik altijd gewerkt. Alleen merk je dat niet, want de meeste spelers zijn het met me eens.”

De spelersgroep van United lijkt nu bevangen door angst en dat uit zich in apathie: statisch voorin, sinds kort ongedisciplineerd achterin. Onooglijk was het spel al langer, supporters kunnen het niet meer aanzien. Maar ‘het machtigste orgaan’, de spelersgroep, zou nog altijd achter hem staan. In woorden dan, want de uitvoering lijkt al wekenlang meer op een in ruime meerderheid aangenomen motie van wantrouwen richting de coach. Hiddink kan slechts het laatste zetje geven, en anders doet Van Gaal het mogelijk zelf.