Oudejaars-conferences 2015

Finkers op tv, andere cabaretiers in de zaal: Henk Krol en vluchtelingen komen aan bod in bijna alle terugblikken..

Sjaak Bral Foto Martijn Beekman

Het seizoen van de oudejaarsconferences is dit jaar vroeg begonnen. Eigenlijk al ruim drie weken geleden, toen Javier Guzman en Martijn Koning op Sinterklaasavond alle twee een tv-conference speelden die net zo goed op oudejaarsavond had gepast – een met grappen beladen jaaroverzicht dat bovendien het afgelopen jaar pakkend genoeg typeerde om het in één thema samen te vatten. Waarbij vanzelfsprekend de vluchtelingenstroom en de terroristische aanslagen de ankerpunten vormden.

Makkelijke onderwerpen zijn dat allerminst. Men scoort er niet snel een lach mee. Maar weglaten zou laf zijn. Sterker nog: het zou niet eens kunnen. Wie het over 2015 heeft, moet het vanzelfsprekend ook over de schokkendste gebeurtenissen hebben. Met grapjes over de verjaardagsfelicitaties die Henk Krol per abuis aan overledenen verzond, is het afgelopen jaar niet wezenlijk geanalyseerd. Hoewel hij als dankbaar onderwerp in de meeste conferences niet onbesproken blijft, was Krol natuurlijk niet de hoofdpersoon van 2015.

Voor twee routiniers (Sjaak Bral en Dolf Jansen) en één onwennige op dit gebied (Herman Finkers) komt er deze week een eind aan de theatertournee die ze dit najaar met een oudejaarsconference hebben gemaakt. De vierde is een betrekkelijke buitenstaander: de Ouds en Nieuws Show, onder auspiciën van het Zuidelijk Toneel gepresenteerd als „alternatief voor de aloude oudejaarsconference”. Een vijfde ontbreekt dit jaar; de vaak bekritiseerde, maar tegelijk graag geziene cabaretier Guido Weijers slaat een jaar over. Op zijn website staat: „Nu even niet.”

De opmerkelijkste van dit jaar is ongetwijfeld Herman Finkers, die tot dusver liever grossierde in droogkomische kwinkslagen en het nieuws van de dag in zijn programma's aan zich voorbij liet gaan. En hij is tevens de belangrijkste, want het is zijn conference die op oudejaarsavond de laatste vijf kwartier tv-zendtijd vult tot aan het middernachtelijk uur. Hij meldde zich bij de VARA op aanraden van zijn vrouw. Zij redeneerde dat Finkers weliswaar geen lange tournees meer wil maken, maar misschien wel zin zou hebben in een oudejaarsoptreden van vijf kwartier met een korte try-outtournee ter voorbereiding. Dat leek een overzichtelijk karwei. En zijn aanbod werd door de VARA met open armen ontvangen.

Bij de omroep die deze oudejaarstraditie van oudsher beheert, zijn intussen ook al besprekingen gaande over de vraag wie volgend jaar aan de beurt is.

Een serieuze kanshebber voor 2016 is de dit jaar volop gelauwerde Claudia de Breij. Zelf zou ze zo'n conference graag willen maken, zegt ze deze maand in HP/De Tijd. „En die kijkcijfers maken me niet eens uit. Het is veel meer de positie op die avond en het commentaar mogen geven op het afgelopen jaar. Dat is toch schitterend?”

Bij de omroepleiding leiden die kijkcijfers trouwens nog steeds tot tevredenheid. Hoewel er lang niet meer zo veel wordt gekeken als in de glorietijden van Wim Kan, Freek de Jonge en Seth Gaaikema, trok Youp van ’t Hek vorig jaar toch nog 2,4 miljoen kijkers.

Maar ook in de theaters, buiten het bereik van de nationale televisie, trekken de oudejaarsconferences volop publiek. Zo speelt Dolf Jansen zijn cabareteske jaarafsluiting zelfs na de jaarwisseling nog tot de volgende zomer door, in een „keiharde voorjaarsversie”. Sjaak Bral is alleen op TV West te zien.

Een inventarisatie van de cabaretsite Zwartekat.nl leert dat het aantal lokale en regionale oudejaarsconferences in de theaters nog steeds groeit. In dat circuit verschijnen elders onbekende cabaretiers als Raymond Clement met zijn „volledig Limburgstalige terugblik op het jaar”, Patrick Deters met grappen over de gemeente Kaag en Braassem, Johan Gerlag met het nieuws van Budel, Frans Miggelbrink die in Doetinchem „met Achterhoekse ogen” terugkijkt, Hans Vervoort met „ongezouten commentaar” op Den Bosch en nog diverse anderen.

Jaaroverzichten blijven een populair genre, ook in het cabaret.