Waar is jouw mening op gebaseerd?

Journalistiek Jaarverslag NRC 2015

‘Waar is jouw mening op gebaseerd?’

Is de Syrische president Assad een vijand, of toch een bondgenoot? Is het geld dat naar Griekenland gaat een lening, of toch een schenking? Is 80 miljoen voor een Rembrandt een prikje, of te veel geld? Is de Franse president Hollande een oorlogsstoker of verdedigt hij zijn land? U, beste lezer, heeft ongetwijfeld een mening over deze onderwerpen.

Maar waar is die mening eigenlijk op gebaseerd? Op enkele tweets? Op een televisiereportage? Op een analyse die u las in de krant? Op de mening van een collega op het werk, of een vriend op Facebook? Waar is jouw mening op gebaseerd? Zo luidt de slogan die NRC in het vaandel voert sedert het verschijnen, in oktober, van de nieuwe, sterk uitgebreide nrc.next en de lancering van de nieuwe nrc.nl site in oktober.

De slogan (en ja, we discussieerden lang over ‘jouw’ mening of ‘uw’ mening) vat perfect samen wat wij bij NRC willen doen: de mening helpen vormen van u, de lezer. We willen dat allereerst doen door de juiste feiten op een rij te plaatsen. Want paradoxaal genoeg blijkt het, in een wereld die verdrinkt in de informatie, soms bijzonder moeilijk om de juiste feiten te kennen.

Hoeveel vluchtelingen zijn er precies in Nederland? Wat gebeurde er exact die 13de november in Parijs? Wanneer wist de minister wat over het bonnetje van Cees H.? Vervolgens willen we die feiten context geven en analyseren. Waarom bombarderen de Russen Syrië? Hoe kan het dat de Nederlandse overheid te weinig rekening hield met het aardbevingsgevaar in Groningen? Hoe slaagt DWDD er al tien jaar elke avond in zoveel kijkers te trekken? Eenmaal de feiten in hun context geplaatst, becommentarieren we die. Dat doen eigen NRC-commentatoren dagelijks, maar ook enkele tientallen vaste gespecialiseerde columnisten en jaarlijks honderden incidentele opinieschrijvers.

NRC Journalistiek Jaarverslag 2015
Download het Journalistiek Jaarverslag 2015 (PDF 1,4Mb)

De feiten, context, analyses en commentaren brengen we vooral in woorden. Dat gebeurt nu eens in puntige berichten, dan weer in lange, doorwrochte analyses of menselijke reportages. Soms gebruiken we het populaire vragenstuk (‘22 vragen over de vluchtelingencrisis’ of ‘negen zaken die u moet weten over de publieke omroep’), het grappige cursiefje of de interviewvorm. Maar we zijn lang geen krant met uitsluitend woorden. In onze journalistieke gereedschapskist zitten ook cijfers en tabellen, foto’s en infographics en, op de site, geluidsfragmenten of bewegende beelden. Zo proberen wij onze verhalen telkens op de beste manier te vertellen.

Wij? Dat zijn meer dan tweehonderd NRC-redacteuren, die worden bijgestaan door enkele honderden gespecialiseerde medewerkers, columnisten, correspondenten, fotografen, tekenaars en vormgevers. Die onszelf als opdracht hebben gegeven om u, de lezer, dagelijks de nodige elementen aan te reiken, opdat u zich een mening kunt vormen en zo nodig daarnaar kan handelen. Of dat nu als (wereld)burger is, als cultuurconsument, homo economicus, partner of ouder. Of u die mening vormt in de ochtend of in de avond, op papier of online, doet er minder toe. Wij reiken u drie podia aan: nrc.nl, nrc.next in de ochtend en NRC Handelsblad in de middag.

Slaagden we daar het voorbije jaar in? Daar moet u over oordelen. In dit journalistiek jaarverslag, dat we voor het tweede jaar op rij publiceren, proberen we alvast op een evenwichtige manier verantwoording af te leggen over onze journalistiek. Opdat u ook over ons een mening kan vormen.

Ik wens u, in naam van de redactie, een prettig eindejaar en een prachtig 2016.

Peter Vandermeersch
hoofdredacteur


Peter Vandermeersch

Deze 17 bijzondere dingen deed NRC met uw abonnementsgeld

Van een serie over de vluchtelingencrisis tot een aangrijpende fotoreportage. Van nieuws over Delta Lloyd tot een ontluisterend verhaal over een probleemgezin, en van interessante grafieken tot een nieuwe nrc.nl én nrc.next: het was een belangrijk jaar voor heel NRC. Chefs kozen hun beste stuk uit 2015. Deze 17 bijzondere dingen (en nog veel meer) deed NRC met uw abonnementsgeld.

Foto's Ilvy Njiokiktjien

1 Patricia Veldhuis, chef Binnenland kiest voor een stuk van Andreas Kouwenhoven en Ingmar Vriesema:

“Deze ontzettend knap geschreven reconstructie grijpt de lezer vanaf de eerste zin bij de keel:

Christiaan ligt voorover op bed. Zijn lichaam, stijf en koud, weegt honderdnegentig kilo.
In zijn borst zit een etterende wond. Boven hem cirkelen vliegen.
Er zit een veeg bloed op de muur en op de vloer liggen hoopjes poep. Poep van Christiaan. Hij deed zijn behoefte op de grond.

Wat is hier gebeurd? De auteurs vertellen het ontluisterende verhaal van een probleemgezin in Zoetermeer dat pas hulp krijgt als het te laat is.

De tragiek van dit gezin staat voor een groter verhaal: in een maatschappij waar mensen door bezuinigingen en decentralisatie meer zelf moeten oplossen (de participatiemaatschappij!) vallen sommige mensen overboord. Omdat ze, zoals de moeder in dit verhaal, zwakbegaafd zijn en de simpelste dingen zoals een huis schoonmaken niet zelf kunnen.

Het stuk werd na publicatie zeer veel gedeeld via Twitter en Facebook. Ook leidde het tot politieke discussie én de belofte van staatssecretaris Martin van Rijn dat er een onderzoek komt naar de toedracht.”

NRC Handelsblad, 26 september 2015
NRC Handelsblad, 26 september 2015

2 Elske Schouten, chef Buitenland, bespreekt de indrukwekkende serie over de vluchtelingencrisis:

“Wie de vluchtelingencrisis echt wil begrijpen, moest deze zomer de serie ‘Op naar Europa’ van Midden-Oosten-correspondent Gert van Langendonck lezen. Daarin reisde hij mee met een groep Syrische vluchtelingen die van Turkije naar Duitsland vluchtten. Elke dag schreef hij een aflevering van zijn dagboek, zonder zelf te weten hoe het af zou lopen.

De serie was onmisbaar om de chaos die kort daarna in Europa zou ontstaan te begrijpen. Maar vooral kwam de vluchtelingencrisis door deze serie heel dichtbij. Gert schreef over vluchtelingen die onverwachts zwanger raakten, die meereisden met hun nieuwe liefde, die klaagden over een slecht hotel, die huilden omdat ze zich vernederd voelden, die neerkeken op hun medevluchtelingen, en die vooral hoopten op een gelukkig nieuw leven. Kortom: anonieme cijfers werden dankzij deze serie mensen zoals wij.”

3 Paul Steenhuis, chef Cultuur, over een bijzondere bijlage:

NRC Handelsblad, 15 oktober 2015
Cultureel Supplement,
donderdag 15 oktober 2015

“Met trots hebben wij in oktober de eerste NRC Cultuur Top-100 gepresenteerd, online en in bijlagen in nrc.next en NRC Handelsblad. Het is de lijst van de 100 Nederlandse kunstenaars en kunstinstellingen die volgens ons internationaal het invloedrijkst zijn. Wij hebben als redactie uitgezocht wie het afgelopen jaar onze belangrijkste ‘cultuurexporteurs’ waren. Wie trad het meest op in het buitenland, wie kreeg de meeste media-aandacht? Een door ons geselecteerde jury met experts bepaalde mee wie in 2014 Nederlands belangrijkste kunstenaar was. Architect Rem Koolhaas was de nummer 1 op onze eerste lijst, waarop ook veel dj’s en designers stonden: Nederland exporteert vooral dance, design en dans, concludeerden wij. We gaan jaarlijks de NRC Cultuur Top-100 presenteren.”

4 Erik van der Walle, chef Den Haag, over een reconstructie van de bed-bad-brood-crisis:

“Een ‘knetterende’ confrontatie tussen VVD-fractieleider Halbe Zijlstra en premier Mark Rutte. Ondertussen doden de PvdA’ers Diederik Samsom en Lodewijk Asscher de tijd met een balletje hooghouden in het Torentje. Nooit eerder was de val van het kabinet-Rutte II zo dichtbij als in de bed-bad-brood-controverse dit voorjaar. Een nauwgezette reconstructie van Annemarie Kas en Tom-Jan Meeus laat de lezer de crisis over de opvang van vluchtelingen van dichtbij meebeleven.”

NRC Handelsblad, 26 september 2015
NRC Handelsblad, 25 april 2015

5 Jochen van Barschot, chef Economie, was onder de indruk van een andere reconstructie:

“In juli schreven onderzoeksjournalist Hanneke Chin-A-Fo en financieel verslaggever Chris Hensen een bijzondere reconstructie van het conflict tussen Delta Lloyd en De Nederlandsche Bank (DNB). De toezichthouder had de hoogste boete uit zijn geschiedenis uitgedeeld aan Delta Lloyd, voor het handelen op basis van vertrouwelijke informatie. Ook eiste DNB het vertrek van de financieel directeur.

Dat Delta Lloyd besloot beide sancties bij de rechter aan te vechten was een unicum. De financiële wereld volgde het titanengevecht nauwgezet. Helaas vond de rechtszaak achter gesloten deuren plaats, en zou ook de uitspraak waarschijnlijk geheim blijven. De twee journalisten besloten zelf te achterhalen wat er precies was misgegaan. Het artikel vergde buitengewoon veel journalistieke behendigheid: bij zaken die onder de rechter liggen is de gevoeligheid voor bronnen om met de pers te praten groot. Toch slaagden de journalisten erin om, een week voor de zaak bij de rechter tot een ontknoping kwam, een zeer gedetailleerde en afgewogen reconstructie te maken, in een verhaal dat leest als een trein. De rechtbank besloot de uitspraak te publiceren mede omdat de journalisten zo veel hadden onthuld.”

Toezicht of betutteling
NRC Weekend, zaterdag 25 en zondag 26 juli 2015
  • Eindhoven
  • Alkmaar
  • Amsterdam
  • Eindhoven
Foto's Rachel Corner

6 Evert Hermans, chef Fotoredactie, over een indringende fotoserie:

“Rachel Corner fotografeerde voor NRC plekken waar vorig jaar baby’s werden gevonden die dood of levend aan hun lot waren overgelaten. Een droeve en erg aangrijpende fotoreportage. Vorig jaar werden vier baby’s gevonden in Nederland, terwijl dat er in een gemiddeld jaar één is. Rachel maakte intieme portretten van deze plekken. De fotografie is bijzonder sfeervol en prikkelend, maar deze plekken worden pas echt bijzonder door het verhaal. De fotografie krijgt een andere dimensie. Plots wordt het een heel aangrijpende productie, die beklijft en stil maakt.

Op zulke momenten is (pers)fotografie op zijn sterkst. Als de som van verhaal en beeld de lezer naar de keel grijpt en ontroert. Of aan het lachen of denken zet. Op die momenten zijn we best trots.”

Daar lag de baby, in een supermarkttas
NRC Handelsblad, dinsdag 10 februari 2015

7 Monique Snoeijen, chef Lux en DeLUXE, over gastredacteur Beatrix Ruf en de special ‘Seksuele Voorlichting voor Gevorderden’:

DeLUXE met Beatrix Ruf
NRC Weekend,
18/19 april 2015

“Het magazine DeLUXE had afgelopen jaar een aantal bijzondere gastredacteuren, zoals de Franse modeontwerper Agnes B., de Zuid-Afrikaanse fotograaf Pieter Hugo en de gelauwerde Nederlandse schrijver Adriaan van Dis.

In het aprilnummer maakte gastredacteur Beatrix Ruf, directeur van het Stedelijk Museum Amsterdam, van het magazine een museum op papier. Ze richtte een tentoonstelling in die gezien kon worden als een beginselverklaring, een opmaat voor wat bezoekers van het Stedelijk Museum kunnen verwachten van de eind vorig jaar aangetreden directeur.


69x Sexuele voorlichting voor gevorderden
NRC Weekend,
6/7 juni 2015

De bijlage Lux viel op met een seksspecial. ‘Seksuele Voorlichting voor Gevorderden’ was de kop op de cover (twee strak opgeblazen ballonnen in een onderbroekje). Volwassenen hebben hun seksuele voorlichting al weer lang geleden gehad en denken alles wel zo’n beetje te weten. Maar wist iedereen dat een clitoris even groot kan zijn als een penis? Hoe dan ook, deze Lux-special werd door lezers bovengemiddeld vaak nabesteld.

In de zomer gaf NRC-tekenaar Siegfried Woldhek tekenles aan de lezers van Lux.

“Iedereen, echt iedereen kan iets moois maken”, zei hij bij de aftrap van zijn tiendelige cursus. En van Nijmegen tot Californië maakten lezers, met hulp van Woldhek, potloodschetsen, aquarellen en inkttekeningen. Ze tekenden dorpjes, bootjes, terrassen, wijnglazen, zeegezichten en vogels. Op tekenpapier of op de achterkant van een bonnetje. Niet eerder kreeg Woldhek zoveel reacties op zijn tekeningen.”

8 Stijn Bronzwaer, chef Media, over een special toen De Wereld Draait Door jarig was:

“Een krant is er om te bladeren, maar wie deze graphic over tien jaar De Wereld Draait Door ziet, kan bijna niet anders dan blijven hangen. Een goed verhaal betekent niet altijd een stuk tekst. Soms voldoet alleen een foto of een video. Of vertel je, zoals in dit geval, een verhaal het best in een infographic.

Deze productie kwam tot stand door een bundeling van verschillende talenten. Zo ontstaan vaak de beste ideeën. Onderzoeksbureau Nieuwsmonitor verzamelde de data, mediaredacteur Jan Benjamin schreef de teksten, Pepijn Barnard tekende de graphic en Yordi Dam maakte een interactieve versie voor de site.”

De Wereld Draait Door
NRC Handelsblad, dinsdag 6 oktober 2015

9 René Moerland, chef nrc.next, over de productie in het tweede katern van de vernieuwde nrc.next waar het hele team trots op was:

Maral Noshad Sharifi in NRC Next
nrc.next, 9 oktober 2015

“Vluchtelingen worden niet altijd met open armen ontvangen. Dat was twintig jaar geleden niet anders, maar toen NRC-redacteur Maral Noshad Sharifi (nu 26) met haar Iraanse familie in Moerkapelle kwam wonen, liet buurvrouw Bianca hun zien hoe Nederland werkt. Ze leerde de Iraanse familie hoe dingen hier werkten, nam het voor ze op en zorgde dat de familie zich hier thuis voelde.

Iedere nieuwkomer zou zo’n buurvrouw moeten hebben om te slagen in dit land. Maral vertelt zelf waarom.”

10 Freek Staps, chef NRC Online en NRC Q, over NRC Q’s tweede jaar:

“In het tweede jaar van het bestaan van NRC Q zijn de stukken op onze website ruim twintig miljoen keer gelezen. De redactie van NRC Q heeft nieuwe vertelvormen ingezet en nieuwe manieren toegepast om kwaliteitsjournalistiek te presenteren. We hebben quizzen gebracht, ook over zwaardere onderwerpen als pensioenen of hypotheken. En we maakten interactieve graphics die verrassen, zoals de kaarten waar we Nederland laten zien op basis van kilometerpaaltjes, windmolenparken en politiebureaus.

De idee van NRC Q is journalistiek zonder obstakels leveren. De lezer is op zijn telefoon e-mail aan het lezen, dus daar bieden we een nieuwsbrief om de dag te beginnen. De lezer zit al op Facebook, dus daar bieden we video zonder gesproken tekst, zodat kijken zonder luisteren ook werkt. En de lezer zit op WhatsApp, dus ook daar bieden we de beste verhalen met afbeeldingen, korte filmpjes en een link om door te lezen.”

Nederland van boven
NRC Q, 12 januari 2015

11 Wieland van Dijk, chef NRC Online, koos op het oude nrc.nl voor een bijzonder liveblog:

“Het nieuws over de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo werd vlak na het ‘sluiten’ van de papieren krant bekend. Maar de website kent geen deadlines: gevoed door onze correspondenten ter plaatse en NRC-redacteuren in Amsterdam startte de internetredactie een liveblog, waarin NRC van minuut tot minuut verslag deed van de gebeurtenissen in Parijs. En dat bleef de redactie dagenlang doen, in woord en beeld, van de eerste berichten over de schietpartij tot het einde van de gijzeling, en van de klopjacht op de daders tot de demonstraties in alle Europese hoofdsteden.

De online verslaggeving werd genomineerd voor een Prijs voor de Beste Internetjournalistiek van de Vereniging Online Journalisten Nederland.”

Liveblog nrc.nl
nrc.nl, 7 januari 2015

12 Wieland van Dijk en Freek Staps over het nieuwe nrc.nl

“In oktober vernieuwden wij de website. Alle stukken uit NRC Handelsblad, nrc.next en NRC Q worden daarop helder, toegankelijk en overzichtelijk gepresenteerd, aangevuld met het allerlaatste nieuws en de inhoud van onze digitale schatkist: het hele archief.

De site wordt niet langer gemaakt door een aparte internetredactie, maar door álle redacteuren en correspondenten van NRC. Zij brengen gedurende de hele dag het laatste nieuws.

Op de site maken we gebruik van alle vertelvormen die moderne technologie kan bieden: van interactieve infographics tot video’s, van liveblogs tot quizzen. In de eerste week maakten we al een fraaie productie over NRC’s Cultuur Top-100.”

13 De Onderzoeksgroep koos voor twee verhalen. Een stuk van redacteuren Esther Rosenberg en Hugo Logtenberg:

“In de zomer van 2016 start een nieuw bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker – bekend van het uitstrijkje. De grootste pleitbezorger was de Amsterdamse hoogleraar pathologie Chris Meijer. De krant deed onderzoek naar zijn beweegredenen en vond na weken onderzoekswerk dat hij zakelijke belangen had bij het nieuwe bevolkingsonderzoek. Belangen die hij verzweeg. De publicatie in NRC Handelsblad had gevolgen voor de positie en publicaties van de hoogleraar. Het leidde ook tot een debat onder medici en politici over de vraag of het goedlopend bevolkingsonderzoek wel moet veranderen.”

De geheime belangen van een briljant medicus
NRC Weekend, zaterdag 13 en zondag 14 juni

Het interview met de zus van Willem Holleeder van chef Jan Meeus:

Zussen Holleeder willen dat hun broer levensang krijgt
NRC Handelsblad,
dinsdag 24 maart 2015

“Astrid Holleeder vertelde hoe Willem zijn familie had gekaapt en voor zijn eigen doeleinden misbruikte. Om zichzelf en haar familie tegen Willem te beschermen, nam Astrid de rol van vertrouwenspersoon op zich. Tegen wil en dank speelde zij een belangrijke rol in het leven van haar broer, een man die zij veracht. Ze omschreef haar broer als een ‘gewetenloze, zelfzuchtige, manipulatieve, moorddadige verrader’. Haar verhaal was confronterend, indringend, dwingend en onvoorstelbaar.

Het interview in NRC bood een ongekende inkijk in het drama dat zich heeft afgespeeld in de familie Holleeder en is een opmaat voor de getuigenis die zij, haar zus Sonja en ex-vriendin Sandra in het openbaar zullen moeten afleggen in de strafzaak tegen Willem Holleeder.”

14 Hans Nijenhuis, chef Opinie, over een uniek project ‘Schrijf uw eigen troonrede’:

jjv2015-opinie
NRC Weekend, zaterdag 19 september en zondag 20 september 2015

“‘Schrijf uw eigen troonrede in 100 woorden’. Een simpel idee dat pas op Prinsjesdag bij de Opinieredactie opkwam. Iedereen kwam die dag aan het woord: politici, deskundigen, maar niet de mensen over en om wie het uiteindelijk gaat. We vroegen lezers daarom wat ze misten in de echte Troonrede.

We ontvingen meer dan vijftig redes. Een ruime selectie plaatsten we door naar papier. Ondertussen vulden we de site aan met nieuwe redes, waarin vele stokpaardjes bereden werden: natuurliefhebber Kees de Pater over de bedreigde grutto, jazzfan Dirkjan Vos over het eveneens bedreigde Radio 6, of Thierry Baudet over GeenPeil. Zoveel lezers, zoveel koningen.

Voor ons een uniek project, omdat het niet begon met een doorvergaderde blauwdruk, maar direct in de actie zat: bijsturen onderweg. Daarbij: zonder het maximale uit internet te halen, hadden we niet zo’n creatieve papieren bijlage kunnen maken.”

15 Ward op den Brouw, chef Sport, was trots op een verhaal over Dafne Schippers:

“2015 is in de sport vooral het jaar van Dafne Schippers. De meerkampster maakte begin juni bekend dat ze zich voortaan zou richten op één onderdeel van de zevenkamp, de sprint, en dat bleek een schot in de roos. Op de WK in Beijing verraste ze eind augustus met een zilveren medaille op de 100 meter, het koninginnennummer in de atletiek, vier dagen later werd ze wereldkampioen op de 200 meter: de mooiste prestatie van een Nederlandse sprinter sinds de drie gouden medailles van Fanny Blankers-Koen op de Olympische Spelen van 1948 in Londen.

Onze redacteur Dennis Meinema analyseerde de eerste race. Hij beschreef die in zeven stukjes, aan de hand van gesprekken daarover met vijf deskundigen. Dat leverde een bijzonder stuk op, vooral vanwege de ongebruikelijke vorm. Het lezen van het artikel vergde aanzienlijk meer tijd dan de 10,81 seconde waarin Schippers in Beijing haar historische prestatie leverde.”

En dan maakt ze snelheid. Nu is ze superieur.
NRC Next, dinsdag 25 augustus 2015.

16 Marien Jonkers, chef Studio, werd verrast met drie nominaties voor de Infographics Jaarpijs:

“Het was voor de infographicredactie een leuke verrassing om dit jaar alle drie de nominaties voor de Infographics Jaarprijs van de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers in de wacht te slepen. Erik van Gameren met een infographic over de Troonrede door de jaren heen, Fokke Gerritsma met een mooie productie over wat Europa met ons geld doet en Ruiter Janssen met zijn datalandschap over de gevaren van suiker.

Niet alleen betekende dit dat de prijs sowieso naar NRC zou gaan, het is ook een bevestiging van de kwaliteit die wij dagelijks met onze graphics in NRC Handelsblad, nrc.next en online leveren. Uiteindelijk won Ruiter Janssen met zijn infographic over suiker.”

17 Hendrik Spiering, chef Wetenschap, leerde zelf ook veel van dit bijzondere stuk:

Puur natuur?
NRC Handelsblad, zaterdag 7 en zondag 8 februari 2015

“Ieder wetenschapsstuk moet – idealiter – voor de lezer een nieuwe wereld openen. Iets dat je nog niet weet en toch graag wil weten. En dat gevolgen heeft voor je leven of voor je beeld van de wereld. Nieuwe ontdekkingen op Pluto zijn bijvoorbeeld niet erg belangrijk voor je directe leven, maar wel voor je grotere beeld van het zonnestelsel waarin we leven. Op die manier kan een oerknal je persoonlijk raken.

De fijnste onderwerpen zijn zaken waar ook de redactie aanvankelijk bar weinig weet van heeft, maar die toch heel belangrijk blijken te zijn. Zo’n stuk is het stuk van Hester van Santen over ‘natuurlijke geur- en smaakstoffen’. Die natuurlijke aroma’s blijken helemaal niet natuurlijk te hoeven zijn in de normale betekenis van het woord. Volgens de heersende wetgeving zijn ze al ‘natuurlijk’ als een bacterie ze geproduceerd heeft. En dat mag ook een genetisch aangepaste bacterie zijn. Zo natuurlijk is natuurlijk. Is dit een stuk dat belangrijk is voor je directe leven? Of vooral voor nieuw inzicht in de wereld? Allebei natuurlijk. Het onderwerp en het stuk leenden zich ook goed voor elegante opmaak. Win, win, win.”

Jaar van innovatie en verandering

Door de hoofdredactie

Voor de redactie van NRC was 2015 een jaar van innovatie en verandering: in het najaar lanceerden we een nieuwe nrc.next en een nieuwe site.

Om met deze laatste te beginnen: de vorige versie van nrc.nl werd gelanceerd in 2010. Dat is in digitale termen bijna de prehistorie. De site was daarom niet 'gewoon’ toe aan een nieuwe onderhoudsbeurt, NRC was toe aan een nieuwe site. Onze ambities waren daarbij zonder meer hoog: de beste journalistieke site van Nederland maken, waarop we naast het belangrijkste nieuws al onze NRC-journalistiek helder, toegankelijk en overzichtelijk zouden kunnen presenteren. Een site die voor elke lezer, maar in eerste instantie voor de NRC-abonnee, een betrouwbare gids zou zijn in de jungle van het nieuws. Met diepgravende analyses en scherpe commentaren van NRC-journalisten, met tegendraadse columns, met opmerkelijke opiniestukken en met uitstekende foto’s. Een site die inzicht en overzicht biedt, die diep graaft en breed kijkt. Een site ook met intelligente verstrooiing. En vooral: een site die de lezer helpt zijn mening te vormen over de onderwerpen die ertoe doen.

We lanceerden de site midden oktober. En wij kunnen zeggen dat we er hier op de redactie bijzonder blij mee zijn. Nooit beschikten we over zo’n krachtig platform om onze journalistiek wereldwijd te verspreiden en zoveel lezers te bereiken. ‘Onze journalistiek moet reizen’, roepen we soms op de redactie. De site is daarvoor het vervoermiddel bij uitstek. Maar de nieuwe site, of je die nu op de computer, een tablet of je telefoon raadpleegt, is veel meer geworden dan zomaar een nieuw verspreidingskanaal. De site laat ons toe om onze journalistiek, waar nuttig, prettig of nodig, te verrijken met video’s, geluidsfragmenten, interactieve infographics, originele documenten, animaties en archiefstukken. Zo kregen we de mogelijkheid om verhalen op een andere manier te vertellen. En kunnen we, nog veel meer dan tot nu toe het geval was, onze journalistiek op andere momenten publiceren.

Kwaliteitsjournalistiek kost geld. Daarom is toegang tot de site betaald. Abonnees van nrc.next en NRC Handelsblad hebben vanzelfsprekend gratis toegang. Niet-abonnees vonden intussen hun weg naar NRC via een ‘zuiver’ digitaal abonnement. Sommigen van hen combineren dat met een van de kranten. Tienduizenden lezers die geen abonnee zijn, krijgen maandelijks enkele stukken naar keuze ‘van het huis’. Hen nodigen we geregeld uit om abonnee te worden.

De eerste resultaten van de site zijn bijzonder bemoedigend. Niet alleen steeg het aantal unieke bezoekers, de gemiddelde leesduur steeg met dertig procent.

Zoals gezegd lanceerden we niet enkel een nieuwe site. Op 8 oktober verscheen voor het eerst de nieuwe versie van onze ochtendkrant nrc.next. Veel lezers hadden te kennen gegeven dat ze de innovatie, helderheid en creativiteit van nrc.next heel erg konden waarderen, maar dat de dunne krant net te weinig aan de nieuwsbehoefte beantwoordde. Daarom besloten we nrc.next uit te bouwen tot een complete ochtendkrant, dagelijks in twee katernen. Het eerste katern gidst de lezer in wat er echt speelt in Nederland en de wereld, met achtergronden die verrassen, aan het denken zetten en uitnodigen om een eigen mening te vormen. Het tweede katern is een persoonlijk katern dat wil inspireren en betekenis wil geven aan het leven. In het eerste katern vindt de lezer veel politiek, binnenland, buitenland, economie, wetenschap, sport en opinie. In het tweede cultuur, gezondheid, eten, techniek. Een ochtendkrant dus die wil informeren en inspireren, en waarvan het aantal abonnees, zo konden we net voor Kerst melden, weer in stijgende lijn gaat.

Prettig is dat we merkten dat de inzichten en inspiratie uit de nieuwe next en de nieuwe site ook hun weg vonden in het Handelsblad. Het ‘samenspel’ op de drie podia waarop we onze journalistiek bedrijven, dwingt ons tot scherpe journalistieke keuzes, vergroot de creativiteit en dwingt ons om de lat nog hoger te leggen.

Overigens hopen we dat u, beste lezer, er niks van heeft gemerkt, maar het voorbije jaar is de redactie van NRC meer dan gewoonlijk met zichzelf bezig geweest. Want een nieuwe site en een vernieuwde krant, betekende ook een nieuwe organisatie. Vroeger werden nrc.next, NRC Handelsblad, nrc.nl, NRCQ en NRC De Week gemaakt door deelredacties die eigenlijk van elkaar gescheiden waren. Nu zijn we met zijn allen verantwoordelijk voor deze vijf podia.

Het betekent bijvoorbeeld concreet dat de redactie buitenland verantwoordelijk is voor alle buitenlandberichtgeving op papier en digitaal. Dat vergt een grote soepelheid van veel redacteuren en discipline bij de organisatie. Welke stukken moeten meteen op de site? Met welke analyse kunnen we wachten tot morgenmiddag? Of moet die toch al mee in de ochtendkrant? Het werd de voorbije maanden een boeiende zoektocht naar de juiste invulling van kranten en sites. Zo’n zoektocht gaat op een redactie als de onze altijd gepaard met prettige discussies en heerlijke debatten. Waarbij steeds dezelfde vragen centraal staan: wordt onze journalistiek er beter van? Bedienen we de lezer beter? Spelen we op een betere manier onze maatschappelijke rol?

Met die discussie en debatten doen we niks anders dan wat onze beginselen, die in 1970 werden opgetekend door onze journalistieke voorgangers, voorschrijven.Daar hebben we het over een ‘niet aflatende waakzaamheid, voortdurend onderzoek. Ook waakzaamheid jegens onszelf.’ Als hoofdredactie zijn we trots op een redactie die zo doordesemd is van de maatschappelijke rol die we spelen en die rol zo serieus neemt.

  • Marcella Breedeveld
  • Egbert Kalse
  • Marike Stellinga
  • Peter Vandermeersch

Een ode aan u, de lezer

Door lezersdesk Anouk van Kampen

Wat wil de lezer? Waarmee bedienen we hem of haar, waarmee beantwoorden we zijn vragen en voeden we haar nieuwsgierigheid, hoe verrassen we hem met een stuk waarvan hij nog niet wist dat hij het wilde lezen of met een interview dat haar anders doet kijken naar de wereld? Het is de startvraag voor elk stuk, elke journalist en elke nieuwsorganisatie. Een vraag die soms te snel wordt vergeten in de journalistieke zeepbel, waarin we steeds sneller en scherper moeten zijn.

Het mooie aan de NRC-lezer? Als je hem ook maar even vergeet, herinnert hij je wel aan zijn bestaan. Het liefst via de brievenpagina. NRC-lezers zijn goed geïnformeerd, kritisch en betrokken, blijkt daaruit vaak. Journalisten, maar ook politici, wetenschappers, wiskundigen, bankiers én mede-briefschrijvers komen nergens zomaar mee weg.

Zo corrigeerde briefschrijfster Ineke Sluiter de film The Imitation Game over wiskundige Alan Turing: codes kraken is ingewikkelder dan Heil Hitler in een machine stoppen. Elders raakte een aantal lezers verzeild in een discussie over of het dier in De la Fontaine’s wereldberoemde fabel nu een sprinkhaan, krekel of cicade is. Een dochter wees haar vader terecht, die in zijn “nostalgische klaagzang” wel heel kritisch was over het gebrek aan creativiteit in de moderne samenleving. En een stewardess legde een lezer uit waarom het toch echt handig is als hij een vliegtuigriempje draagt: “Nee, het gaat je niet helpen als je uit elkaar gescheurd in een boomtop hangt met de stoel nog ergens bungelend aan je vastgegespt. Maar in dat geval is er weinig wat nog helpt.”

Behoorlijk serieus kan de lezer ook worden. Als het gaat om frustraties in het verkeer bijvoorbeeld, of over problemen in het onderwijs en het uitdelen van bonussen aan de top. Student Steijn Snelders zou het College van Bestuur van zijn universiteit nog geen bejaarde zeeschildpad toevertrouwen, schreef hij dit jaar over de onrust op de Universiteit van Amsterdam. En waarom logeert de directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam al maanden in het Hilton Hotel, vroegen twee lezers zich af. Wie betaalt dat? Een andere briefschrijver vertelde hoe hij is “belogen en bedrogen” door pensioenfonds ABP, waardoor hij als 73-jarige al 10 procent achteruit is in zijn pensioen.

Open en kwetsbaar kunnen lezers ook zijn. Zoals Thomas Weyn in de brief waarin hij vertelde over zijn voortschrijdende kaalheid door kanker. Of de brief, een jaar na de ramp met vlucht MH17, van Sander van Luik, wiens broer bij de ramp omkwam. Of de emotionele oproep na de dramatische gebeurtenissen bij Charlie Hebdo om “de onverdraagzamen” te laten weten “dat het vrije woord nooit weg zal gaan”.

Een lezer schreef mij eens: “Opinie is een belangrijk deel van de krant dat gekoesterd moet worden, de te laagdrempelige meningenstroom op internet heeft tegenkrachten nodig.” Dat niet alleen. Uw mening is net zo essentieel omdat die ons, journalisten, scherp houdt en er elke dag aan herinnert voor en met wie we het doen: de lezer.

Anouk van Kampen
Fokke en Sukke

Als ombudsman kom ik bij de mensen thuis

Door ombudsman Sjoerd de Jong

Lezers zijn voor journalisten een zegen – en een plaag. Een zegen omdat een krant die geen (betalende) lezers heeft, niet kan bestaan. En een plaag, omdat in bijna iedere journalist wel de angst knaagt een keer betrapt te worden op een domme fout, of met een harde klap door de mand te vallen. En jawel, daar is de lezer die net iets meer afweet van kernfusie, de verkeersregels in Liechtenstein of precolumbiaanse archeologie.

Zulke lezers ‘houden de krant scherp’, hoor je dan wel eens, bij wijze van tandenknarsend dankwoord na een pijnlijke correctie.

Dat is natuurlijk ook waar. En kranten, in Nederland en elders, kunnen zich na decennia van dalende oplages ook allang niet meer de soevereine houding permitteren dat lezers maar moeten accepteren wat er in de krant staat en anders maar elders een abonnement moeten nemen. Alstublieft, blijf hier, we luisteren naar u!

Ook in dit boekje vindt u dus een ‘ode’ aan u, lezers. En op dat kruispunt van zegen en plaag werk ook ik, als ombudsman van NRC Media.

Een ombudsman of -vrouw behandelt vragen en klachten van lezers én van personen die zelf in een artikel voorkomen. Hij of zij is geen voorlichter (al leg ik graag uit hoe het werkt op de redactie, ook al omdat ik het zelf soms niet begrijp) en geen woordvoerder namens de krant – het oordeel van een ombudsman is onafhankelijk en persoonlijk. Ook niet bindend, trouwens: de (hoofd)redactie moet zelf weten wat die er mee doet. Kritiek van lezers op uitglijders van NRC Handelsblad heeft de afgelopen jaren in elk geval geleid tot discussies en, op een aantal punten, tot aanpassingen in het Stijlboek.

Als ombudsman kom ik ook bij de mensen thuis – zoals het ooit heette. Niet alleen omdat lezers in hun eigen omgeving soms vrijer over de krant praten – genuanceerder of juist niet – dan per bondige e-mail of brief (ja, af en toe komt nog handgeschreven post binnen). Maar ook omdat huisbezoek veel leert over de band die lezers hebben met ‘hun’ krant. Soms ook fysiek: ook in het digitale tijdperk waarin papierbakken alleen maar leger worden, kom ik bij lezers thuis nog fruitschalen vol krantenknipsels tegen, met commentaar in de kantlijn, rood onderstreepte zinnen of gecorrigeerde grafieken. Leerzaam.

Een Amsterdamse lezer die bezwaar had aangetekend tegen onjuiste cijfers in de krant, bleek bijvoorbeeld in de jaren zestig te hebben gewerkt aan de bouw van de nieuwe RAI. Op verzoek van een journalist had hij allerlei trivia nagerekend: hoeveel kubieke meter beton er bij de bouw was gebruikt, hoeveel kilometer heipalen als je ze allemaal achter elkaar legde – typisch van die dingen die er niet toe doen, maar waarvan journalisten vaak denken dat ze ‘leuk zijn om te lezen’. Hij leverde alles na een nacht rekenen keurig aan, de heren van de pers weer goed bediend, al stelden ze onbenullige vragen. En toen verscheen de krant: alles stond er verkeerd in. Lesje geleerd.

Ook een bezoek aan een van mijn vaste correspondenten, in Groningen, was instructief, of zelfs opvoedend. Hij vuurde in de loop der jaren ruim 350 e-mails in mijn richting af, vaak met dezelfde kritiek: de krant is te naïef over de wereldpolitiek, is bevangen door optimistisch vooruitgangsgeloof en simplistisch verlichtingsdenken. Geen malse kritiek. Je kunt je dan ook afvragen, waarom hij juist deze krant leest, als die zo haaks staat op zijn eigen opvattingen. Zijn antwoord: ‘Ik wil mijn wereldbeeld elke dag opnieuw toetsen, kijken of het tegen de feiten bestand is. Of mijn opvattingen houdbaar zijn.’

Deze lezers zoeken de intellectuele confrontatie – en daar moet een krant op zijn beurt ook tegen bestand zijn. Dat de krant lezers bedankt omdat die de redactie scherp houden, met feitelijke correcties, is terecht, maar het is ook maar de helft van het verhaal. Het geeft lezers een rol die dienstbaar is aan de feitelijke juistheid van de krant (in de zin van: dank u, lezer, puntjes op de i, het moest inderdaad weer ‘miljoen’ zijn terwijl er ‘miljard’ stond, of ’sunnieten’ waar ‘shi’íeten’ waren bedoeld).

Terwijl de verhoudingen in de kern omgekeerd zijn: de krant is er voor de lezers, om hen te helpen op de hoogte te blijven van het nieuws (wat is er aan de hand?), zich een doordachte opinie te vormen (wat moet ik ervan vinden?) en, waar mogelijk, een handelingsperspectief te bieden (wat is er aan te doen?).

Een krant (en site) moet daarom zelf ook een coherent wereldbeeld uitdragen – aan een grabbelton valt weinig te toetsen. Dat houdt in: een samenhangende visie op journalistiek, consistentie in de commentaren, en een heldere blik op hiërarchie en proportionaliteit van het nationale en internationale nieuws. Zo houden lezers die de confrontatie zoeken en een krant die zijn consistentie wil bewaren, elkaar scherp, wederzijds.

Dat zijn puntjes op de hoofdletter i.

Blijft u lastig, blijf de krant kritisch volgen en plagen – het is een zegen.

ombudsman@nrc.nl

sjoerddejong

Colofon

Redactie

Peter Vandermeersch
Marcella Breedeveld
Egbert Kalse
Marike Stellinga
Anouk van Kampen
Sjoerd de Jong




Eindredactie

Peter Leijten

Coördinatie

Tessa Franssen