De nachtwaker van de Nederlandse televisie

U denkt misschien dat u het zwaar heeft met al die uren kerst-tv. Maar denk dezer donkere dagen eens aan Hans Beerekamp. De tv-criticus van NRC kijkt het hele jaar door dertien uur per dag. Een nachtreportage.

Hans Beerekamp kijkt tv. FOTO BOUDEWIJN BOLLMANN

Op 1 september 2003 ging Hans Beerekamp voor zijn televisie zitten. Daar zit hij nu twaalf jaren. Niemand in Nederland kijkt zo veel tv als de tv-criticus van NRC. Dertien uren per dag. Hij begint om zeven uur ’s avonds en eindigt pas rond acht uur ’s ochtends. Wanneer de rest van het land onder de douche stapt, gaat hij naar bed. Dat loont: hij is een van de gezaghebbende recensenten van het land. Hoe werkt Beerekamp? Een nacht uit het leven van de Kijker des Vaderlands.

15.00 uur

Beerekamp ontwaakt. Eerst kijkt hij op Teletekst, Twitter en checkt zijn e-mails om te zien wat hij allemaal heeft gemist toen hij sliep.

„Van vier tot zeven uur is voor de buitenwereld”, zegt hij. Dan gaat hij boodschappen doen, heeft afspraken of gaat wat rondlopen. Beerekamp woont alleen, zijn vriendin woont onder hem. Zijn kamer wordt gedomineerd door een flinke televisie.

Vanuit de tv-stoel gezien staat links een wandvullende metalen magazijnkast met films. Rechts van de stoel, op armlengte afstand, staan atlassen, hitlijsten, verkiezingslijsten van Kamerleden en de Winkler Prins. Nee, niet alles is te googelen, vindt Beerekamp. Zodra hij iets op tv hoort wat hij nog niet weet, trekt hij een deeltje uit de kast.

17.45 uur

Beerekamp kijkt in de gids wat zijn traject gaat worden. Hij zet rode kruizen en zwarte cirkels.

Hij zit in een robuuste donkergrijze fauteuil. Op zijn leuning drie afstandbedieningen, een iPad en een iPhone. Als het tv-programma geen boeiend beeld biedt (veel praatprogramma’s komen langs), checkt hij Twitter. Verder op de brede leuning van zijn stoel vier opschrijfboekjes met verschillende afdelingen: voor aantekeningen, voor het dagelijkse tv-citaat in de krant, voor de top 5 van tv-programma’s die hij iedere twee maanden maakt, voor de dagelijkse Twitquiz die hij houdt op Twitter.

18.10 uur

De televisie gaat aan. Beerekamp begint met de reeks Eén Vandaag, Sportjournaal, De wereld draait door, Achtuurjournaal, Overspel, Pauw, het late journaal.

Hij kijkt semi-live dankzij de buffer die de decoder van Ziggo aanlegt. Zo kan hij pauzeren en terugspoelen. In de avond kijkt hij vooral NPO 2, in de nacht haalt hij de andere zenders in. Daarnaast heeft hij Apple TV om bijvoorbeeld RTL online terug te kijken.

Bij een buitenopname in het journaal mompelt hij : „Was het zo zonnig, vandaag?”

Beerekamp heeft een zelf gestelde taak: de beeldvorming bewaken. Sinds de jaren negentig ziet hij het beeld van de werkelijkheid op tv steeds meer uiteenlopen met het echte leven. „De Nederlander denkt: ‘met mij gaat het goed, maar met de wereld gaat het slecht’. Dat komt grotendeels doordat hij wordt bang gemaakt. De tv vertelt de kijker: ‘Uit onderzoek blijkt dat u binnenkort doodgaat’. Allemaal aandacht voor kanker, diabetes en zeldzame ziektes die nagenoeg alleen op tv bestaan.”

Volgens Beerekamp vertelt de tv ons dat het buiten levensgevaarlijk is: „Als we de televisie moeten geloven, kunnen we de gezondheidszorg niet meer betalen, staat de euro op instorten, jokken alle politici, en rukken aan de lekke oostgrens de Rus en de moslim op. Volgens de tv heerst overal om ons heen chaos, dus moeten we de bruggen ophalen. De televisie zaait angst. Zo heeft de tv het klimaat voor Fortuyn en Wilders geschapen.”

21.00 uur

Eten met zijn vriendin. Doorgaans althans, Dit keer met de verslaggevers.

Als Beerekamp werkt, eet hij van de cateraars uit de buurt. Vandaag brengen zij sushi. In het weekend en op vrije dagen kookt hij zelf, uitgebreid. Voor eten trekt hij op werkdagen ongeveer een half uur uit. Daarna moet hij weer door. We klokken vandaag 37 minuten.

Om 22.52 uur volgt de koffie. Tussendoor loopt hij steeds naar de ijskast voor gezonde snacks: wortels, paprika’s. Af en toe eet hij een handje pinda’s.

00.15 uur

De nachtprogrammering. De liveprogramma’s zijn afgelopen, Beerekamp gaat nu de programma’s bekijken die hij ’s avonds heeft gemist.

De andere tv-recensenten kijken alleen ’s avonds tv. ’s Nachts slapen ze. Waarom pakt Beerekamp het zo grondig aan? „Zo kan ik veel meer programma’s kijken dan als ik alleen ’s avonds zou kijken. Ik zie het ook als nieuwsbewaking: ik houd ook met een half oog in de gaten of ik dingen zie langskomen die we in de krant nog niet aangesneden hebben. Toen ik begon, keek ik tot een uur of vijf, zes. Maar er zijn steeds meer relevante programma’s bijgekomen, dus ik kijk steeds langer.”

Het past ook bij zijn karakter. Hij houdt van grondig en volledig. Hij noemt zichzelf ‘een milde Asperger’. Ook voor hij aan deze taak begon, leefde hij graag ’s nachts. „Ik vind het prettig ’s nachts te werken. Ik hou van de rust, de telefoon gaat niet meer. De nacht maakt de mensen gelijk. Overdag komen de verschillen meer boven. De nacht staat ook voor dreiging, gevaar, dat heb ik altijd wel spannend gevonden.”

02.22 uur

„Even kijken hoe warm mijn schijf is”, zegt hij. Omdat hij veel opneemt, raakt zijn harde schijf wel eens oververhit. Dan moet die even afkoelen.

Het lijkt zwaar, dit nachtwerk. Beerekamp: „Het kost me mijn privéleven. Ik kan niet naar verjaardagen. Maar dat vind ik geen straf. Ik luister liever naar gezwets op tv dan naar gezwets op verjaardagen. Ik ben geen grote mensenvriend. Ik wandel het liefst alleen. Ik zie de wereld wel, ik weet wat er speelt. Maar het is een verlichting dat ik niet meer naar gebabbel over de zegeningen van mindfulness hoeft te luisteren.”

04.11 uur

Beerekamp kijkt RTL Nieuws. Daarna Opium TV en Super Stream Me.

Bij Beerekamps taakopvatting hoort dat hij alle nieuwsrubrieken ziet. Dat betekent dat hij hetzelfde nieuws, vaak zelfs met dezelfde beelden, zo’n acht keer ziet langskomen.

Waarom kijkt hij iedere dag al die nieuwsrubrieken? „Omdat ik de beeldvorming op tv in de gaten wil houden. Juist de kleine verschillen tussen de rubrieken zijn relevant. En als ze allemaal hetzelfde roepen, is dat ook relevant. Kluitjesvoetbal, geen enkele afstand meer tot het nieuws hebben. Je moet de waan van de dag helemaal ondergaan om hem te kunnen plaatsen. ”

Maar wordt hij er niet gek van, steeds hetzelfde nieuws? „Ik heb allerlei eigen plezier en pretjes tijdens zo’n tv-avond. Om te beginnen natuurlijk mijn Twitquiz. Verder probeer ik altijd te raden welk programma welke praters zal hebben. Vanavond had ik twee van de vier gasten goed van De wereld draait door.”

05.19 uur

Beerekamp valt veertig seconden in slaap.

Even later valt ook de verslaggever in slaap, tijdens een experimentele dansfilm waarin alleen de gezichten van de dansers in beeld zijn. Beerekamp vindt dit het hoogtepunt van de avond. Hij schrijft de documentaire bij in de lijst films die hij heeft gezien.

Buiten het geluid van een brommer. Het is de krantenjongen met nrc.next.

07.32 uur

Beerekamp begint te schrijven.

Eerst kiest hij ‘het citaat van de dag’, dat in NRC Handelsblad op de mediapagina staat. Nu begint het scheppen. Hij kiest het beeld dat boven de column komt; een screenshot uit een programma. Dan begint hij te schrijven. Het wordt licht buiten.

Om 08.31 uur is hij klaar. 38 minuten voor een column van 525 woorden – een toptijd. Hij gaat over Opium TV. Eigenlijk wist hij vroeg in de avond al dat dit het onderwerp zou worden.

08.43 uur

De zon komt op.

Een kwartier later gaat Beerekamp naar bed. Nog drie jaar en dan gaat hij met pensioen. Althans, dan houdt hij op met televisie kijken en gaat hij drie boeken schrijven. Overdag.