Zwanger? Hier heb je 4.000 dollar

De arbeidsmarkt in de VS trekt aan. Bedrijven doen meer hun best om personeel te trekken. Met zwangerschapsverlof, een babybonus of bijdrage voor de uitzet.

Illustratie Veronique de Jong

Het is ‘de nieuwe hotness van 2015’ in de Verenigde Staten, volgens The Huffington Post: het betaalde zwangerschapsverlof. Het begon bij Netflix in augustus, direct gevolgd door Microsoft en Adobe. In slechts een paar dagen tijd lieten de drie techgiganten weten het betaalde zwangerschapsverlof voor hun medewerkers aanzienlijk te verhogen. Microsoft ging naar twaalf weken voor alle nieuwe ouders, met een extra tien weken betaald ziekteverlof voor de biologische moeders. Adobe naar zestien weken, plus tien weken betaald ziekteverlof voor de biologische moeder. En Netflix overtrof iedereen met twaalf volle maanden betaald verlof voor alle ouders en verzorgers. 

De trend van betaald zwangerschapsverlof verspreidde zich snel naar andere bedrijven, zoals Spotify (zes maanden voor alle fulltime medewerkers wereldwijd), Amazon (twintig weken gecombineerd aan prenataal-, zwangerschaps- en ouderschapsverlof) en Credit Suisse (twintig weken, op te nemen tijdens het hele eerste jaar na geboorte of adoptie). Met die laatste is de trend van de techwereld doorgesijpeld naar de bankenwereld.

Ter vergelijking: in Nederland hebben vrouwen recht op zes weken zwangerschapsverlof en ten minste tien weken bevallingsverlof. In totaal mogen zij minimaal zestien weken verlof opnemen.

Het is een innovatie die de VS harder nodig hebben dan goedkopere taxi’s en makkelijke streamingdiensten. Amerika kent namelijk géén landelijk vastgelegd beleid voor betaald ouderschapsverlof. Dit betekent dat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor het regelen van deze voorziening. In de praktijk komt dit er volgens het ministerie van Arbeid vooralsnog op neer dat slechts 12 procent van de Amerikaanse werknemers via een werkgever toegang heeft tot betaald verlof en een kwart van de moeders twee weken na de bevalling alweer aan het werk gaat.

Misstand

„Het feit dat de Verenigde Staten het enige ontwikkelde land is zonder een betaald verlofbeleid, klopt niet”, zei presidentieel adviseur van het Witte Huis, Valerie Jarrett, vorige maand nog tegen The Huffington Post. Het lijkt erop dat Silicon Valley, waar ook Google, Twitter en Facebook hun medewerkers al langere tijd een royaal verlof na geboorte of adoptie bieden, deze misstand nu wil aanpakken.

„Een goede ontwikkeling”, zegt Bruce Elliott, arbeidsvoorwaardenexpert van de HR-organisatie Society for Human Resource Management. „Maar let wel, ze doen het niet om aardig te zijn. Ze doen dit puur uit egoïstische redenen. Nu de arbeidsmarkt is aangetrokken en de werkloosheid blijft dalen, moeten bedrijven meer bieden om de allerbeste werknemers te krijgen en zichzelf te onderscheiden.”

Dat de aandacht nu vooral op ouderschapsverlof is gericht, heeft te maken met een ernstig gebrek aan diversiteit bij de techbedrijven en banken waar vrouwen nog altijd in de minderheid zijn. Vandaar dat de extra’s waarmee werknemers worden gelokt, niet ophouden bij meer betaald verlof. Er zijn ook werkgevers die een extra ‘bonus’ schenken voor ieder nieuw kind (4.000 dollar bij Facebook), de reiskosten voor een nanny of partner vergoeden zodat het kind meekan op zakenreis, of betalen voor het transporteren van moedermelk.

„Ik voorzie dat bedrijven alleen maar innovatiever worden naarmate de werkloosheid verder daalt”, denkt Elliott. Een van de interessantste regelingen vindt hij die van Amazon, waarbij de zes weken ouderschapsverlof ook mogen worden doorgegeven aan een partner buiten het bedrijf.

Bedrijven die niet de middelen hebben om hun werknemers twintig weken betaald verlof te bieden, gaan desondanks ook mee in de trend. Zoals computersoftware start-up Domo in Utah waar de gemiddelde werknemer 34 is en het gemiddelde gezin uit drie kinderen bestaat. Toen de assistent van directeur Josh James zwanger werd, besloot James haar een vergoeding van 2.000 dollar te geven voor zwangerschapskleding. Sinds kort is de gift standaard voor aanstaande moeders, naast twee maanden betaald zwangerschapsverlof en 1.000 dollar die alle nieuwe ouders krijgen, te besteden aan alles van babysitters tot kinderwagens. Deze voordelen zijn niet alleen goedbedoeld, maar ook noodzakelijk, zegt hoofd Human Resources Cathy Donahoe: „Utah heeft een werkloosheidspercentage van 3 procent, en slechts 1 procent in de technologiesector. We zijn ons ervan bewust dat we in een competitieve markt zitten en getalenteerde mensen selectief kunnen zijn over waar ze willen werken.” Tot nu toe hebben zes werknemers de gift ontvangen.

Het is niet voor niets dat de meeste bedrijven de media opzoeken met een nieuw verlofbeleid: het is goede pr. Al kreeg Netflix ook kritiek op hun verlof van een jaar. Het beleid blijkt alleen te gelden voor de streamingtak van het bedrijf. Veel mensen vroegen zich direct af hoeveel werknemers daadwerkelijk twaalf maanden weg willen én durven blijven. Netflix zelf vindt dat het nog te vroeg is om er al iets over te zeggen. „Als volk zijn we workaholics”, zegt Elliott. „We zijn bijzonder slecht in vrij nemen en laten jaarlijks gemiddeld 3,4 vakantiedagen liggen.” Dat een werknemer een heel jaar vrij neemt, lijkt hem dan ook niet waarschijnlijk.

Te lang wegblijven is ook niet goed

„Ik vermoed dat vrouwen, na een normale zwangerschap, na een paar maanden weer klaar zijn om te gaan werken”, zegt Ariane Hegewisch van het Institute for Women’s Policy Research. En dat is misschien maar beter ook. Want te lang wegblijven is niet goed, denkt zij. „Ouderschapsverlof is enorm belangrijk, voor ouder, kind én bedrijf. Dat is aangetoond in meerdere studies. Als vrouwen met een gerust hart een fatsoenlijke periode betaald verlof kunnen opnemen, verloopt de ontwikkeling van hun carrière na hun verlof vrijwel altijd beter dan bij vrouwen met geen tot weinig verlof. Daarnaast is het goed voor de ontwikkeling van het kind en scheelt het het bedrijf in kosten.” Maar wie een heel jaar verlof zou nemen loopt volgens Hegewisch het risico dat de reïntegratie moeizaam is en de carrière schade oploopt.

Naar vaderschapsverlof, iets wat vrijwel alle genoemde bedrijven zeer royaal bieden, is aanzienlijk minder onderzoek gedaan. Wel zegt Hegewisch: „Het verkleint de kans op scheiding en helpt bij de ontwikkeling van het kind.” In Nederland zijn ze overigens wat zuiniger: vaders mogen drie dagen betaald vaderschapsverlof opnemen, in 2017 moeten dat er vijf worden.

Voor de man op de Amerikaanse werkvloer kleeft er nog wel een negatieve connotatie aan. Vandaar dat ook het laatste nieuws uit Silicon Valley hoopgevend is. Vlak voor de geboorte van dochter Max kondigde Facebook-oprichter Mark Zuckerberg aan twee maanden verlof te nemen. Een „goede ontwikkeling” vindt Hegewisch. Als iemand met zijn status dat doet, maakt hij het makkelijker voor andere mannen om hun vaderschapsverlof te gebruiken. „En dat is een boodschap waar iedereen, zelfs Europa, wat van kan leren.”