Is Henk Kamp zijn politieke gevoel kwijt?

Minister Kamp verloor in 2015 de regie over het energiebeleid. Zijn ooit geroemde koppigheid nekte hem.

Minister Kamp dinsdagavond in de Eerste Kamer, waar hij zijn nieuwe Gas- en Elektriciteitswet zag sneuvelen. Foto ANP / Bart Maat

Is Henk Kamp zijn politieke gevoel kwijt? De verwerping van de wet Stroom in de Eerste Kamer is de zoveelste nederlaag voor de VVD-minister van Economische Zaken dit jaar. Het lukt de meest ervaren bewindsman van Rutte II, alom gerespecteerd om zijn dossierkennis en politieke behendigheid, ineens niet meer om te overtuigen dat zijn energiebeleid het juiste is. 

Vier keer dwong de Tweede Kamer hem dit jaar van koers te veranderen: bij het boren naar schaliegas, bij mogelijke oliewinning bij Terschelling, bij het sluiten van kolencentrales en bij het omkeren van de bewijslast in de schadeafhandeling van aardgasbevingen in Groningen. Cruciaal was telkens dat coalitiepartner PvdA zich aansloot bij de oppositie, zodat er een ‘groene’ meerderheid ontstond in de Kamer. 

Nog opmerkelijker waren Kamps terechtwijzingen bij de rechter. Eerst dwong de Raad van State hem alle gaswinning stop te zetten in het Groningse Loppersum. In de ‘Urgenda-zaak’ oordeelde de rechtbank dat hij meer moest doen om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. En tenslotte vernietigde de Raad van State Kamps gasbesluit voor 2016: komend jaar mag slechts 27 in plaats van 33 miljard kuub aardgas gewonnen worden uit de Groningse bodem.

Je zou dus kunnen zeggen dat het sneuvelen van de wet Stroom in de Eerste Kamer een gepast slotakkoord is voor een politiek slecht jaar.

Kamp heeft van rechtlijnigheid altijd zijn handelsmerk gemaakt. Hij zegt wat hij vindt, is niet snel op andere gedachten te brengen en doet niet aan politieke trucs en opzetjes. Er gaat geen debat voorbij zonder dat we hem horen zeggen: „Ik speel nooit politieke spelletjes.”

Maar wanneer verandert rechtlijnigheid in stijfkoppigheid? Dat laatste is precies wat Kamp nu verweten wordt. PvdA-Kamerlid Jan Vos liet dinsdagavond via Twitter weten dat de nederlaag in de Eerste Kamer mede te danken is aan „stijfkoppig gedrag” van de minister: Kamp liet de wet gewoon in stemming brengen, ook al wist hij dat een meerderheid tegen was. Had hij niet wat flexibeler moeten opereren? 

Toen de Tweede Kamer in oktober de wet Stroom besprak, stemden CDA, SP, PVV, GroenLinks en ChristenUnie ook al tegen – samen met wat kleine fracties goed voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Precies dezelfde partijen riepen hem gisteravond per motie op om de splitsing van energiebedrijven Delta en Eneco uit de wet te schrappen. Kamp boog niet, „in het publieke belang”. Een last-minute charmeoffensief jegens GroenLinks had nog effect: die stemde toch vóór de wet, „met pijn in het hart”. Maar dat was niet voldoende voor een meerderheid.

Kamp was dus koppig, maar CDA, ChristenUnie en SP maakten ook een merkwaardige afweging. Hun tegenstem kon de splitsing van de energiebedrijven niet verhinderen, terwijl het Energieakkoord – dat ze steunen – wel vertraging oploopt. 

Met name de opstelling van het CDA wekt verbazing. Die partij heeft, tot ze drie jaar geleden in de oppositie belandde, de splitsing van de energiebedrijven altijd van harte gesteund. Sterker nog, het was onder een CDA-minister van Economische Zaken (Maria van der Hoeven) dat die splitsing van kracht werd.

De tegenstem van de Eerste Kamer leidde vanochtend dan ook tot een woedende reactie van PvdA-leider Diederik Samsom, een grote voorvechter van het Energieakkoord. „Zo opzichtig marchandeerde de Eerste Kamer nog niet met haar rol in ons parlementaire bestel”, schreef hij op Facebook. „Staatsrechtelijke sabotage over de rug van duurzame energie. Treurig."

 

De Eerste Kamer stemt door toedoen van oa CDA, SP en ChristenUnie tegen de Wet die de aanleg van offshore wind regelt....

Posted by Diederik Samsom on Tuesday, 22 December 2015