‘Op 12 kilometer weg na voldoet Nederland aan uitstootnormen’

Dat zei VVD-Kamerlid Barbara Visser in NRC

De aanleiding

De Tweede Kamer wil een einde aan milieuzones in steden voor oude, vervuilende personenauto’s, zoals in Utrecht en per 1 januari in Rotterdam. VVD-Kamerlid Barbara Visser zegt dat de overheid de laatste jaren voldoende heeft gedaan om de luchtkwaliteit te verbeteren. „Op 12 kilometer weg na wordt in Nederland voldaan aan de uitstootnormen”, zei Visser in NRC. Haar motie werd vorige week in meerderheid aangenomen.

Waar is het op gebaseerd?

Visser heeft haar informatie uit een brief van staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) deze maand aan de Kamer, over de ‘monitoringsrapportage 2015’ van het Nationaal Samenwerkingsverband Luchtkwaliteit (NSL).

En, klopt het?

Het NSL is bedoeld om de luchtkwaliteit in Nederland te verbeteren ten behoeve van de volksgezondheid. De jaarlijkse rapportage laat zien waar en hoeveel vervuilend fijnstof en stikstofdioxide in de lucht zit. De cijfers zijn berekeningen op basis van metingen in steden en langs wegen.

De overschrijding waar Visser over sprak, is terug te vinden in de rapportage: de door de Europese Unie gestelde norm voor stikstofdioxide (NO2) wordt in 2015 langs 12,5 kilometer van de Nederlandse wegen overschreden. Voor fijnstof (PM10) gaat het om minder: 10,1 kilometer weg. Voor de fijnere fractie daarvan (PM2,5) werden geen overschrijdingen geconstateerd.

Dat is een verbetering ten opzichte van voorgaande jaren. Want zoals staatssecretaris Dijksma schrijft, was de concentratie stikstofdioxide in 2009 langs bijna 1.100 kilometer weg hoger dan de norm, en in 2014 bij zo’n 30 kilometer weg.

Wat zeggen de cijfers van 2015, die volgens de rapportage „een aanzienlijke onzekerheid” kennen? En is de minimale overschrijding inderdaad een argument tegen milieuzones voor vervuilende auto’s in steden? Want schadelijke uitstoot komt niet alleen door verkeer, maar ook door bijvoorbeeld intensieve veehouderij.

Over het eerste zullen voor- en tegenstanders het niet eens worden. Zo meet Milieudefensie in eigen onderzoek hogere overschrijdingen dan de prognoses van het NSL. Bovendien is de norm (40 gram stikstofdioxide per kubieke meter) een politieke norm, en niet zozeer een ‘gezonde’, zeggen critici.

Gebruik het gezonde verstand, zegt VVD’er Visser. „Tweederde van de uitstoot van fijnstof komt van over de grens, of uit natuurlijke bronnen. Daar kunnen we niks tegen doen. Het NSL voorspelt dat Nederland in 2020 zal voldoen aan alle normen, mede doordat het wagenpark zich vernieuwt.”

De normen voor uitstoot kunnen vanuit gezondheidskundig oogpunt niet laag genoeg zijn, zegt Maarten Krol, hoogleraar meteorologie en luchtkwaliteit aan de Wageningen University. Hij zet kanttekeningen bij de cijfers van het NSL. „De berekeningen zijn naast plaatselijke metingen gebaseerd op het schoner maken van auto’s. Maar Volkswagen had sjoemelsoftware en ook bij andere merken is hogere uitstoot dan de norm geconstateerd.”

Krol wijst erop dat ook bij het voldoen aan de normen gezondheidsschade optreedt. Dat blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Hij is dan ook voor milieuzones. „Het is een van de weinige mogelijkheden die gemeentes hebben om de lucht in de binnenstad schoner te krijgen.”

Conclusie

VVD-Kamerlid Visser zei dat Nederland op 12 kilometer weg na voldoet aan de uitstootnormen. Dat klopt volgens metingen en berekeningen van stikstofdioxide door het NSL, al bestaat er scepsis over de normen. We beoordelen de uitspraak als waar.