Milieuzones: doel is goed, maar middel moet beter

Zorg voor perfecte P+R- voorzieningen aan de rand van de stad, betoogt SP-Kamerlid Eric Smaling.

Vlak voordat de Kamer met kerstreces ging, passeerde er een motie die de stedelijke milieuzones ter discussie stelt. Verkeer speelt een cruciale rol in de klimaatdiscussie. Bij coalitieonderhandelingen in gemeenten staat het prominent op de agenda, want ingrepen zijn tastbaar: voor bewoner, verkeersdeelnemer, bedrijf en gemeentekas. Waar het nu om gaat: een binnenstad met zo min mogelijk luchtvervuiling. Is een milieuzone de aangewezen route? Wat vrachtwagens betreft: zeker, het vormt een impuls voor schonere vormen van bevoorrading. Maar voor personenauto’s is het minder duidelijk.

Ten eerste wekt het instrument weerstand als je een goedgekeurde auto hebt waarvoor de belastingen ook zijn betaald. Ten tweede is de milieuzone gebaseerd op ouderdom van de auto, niet op uitstoot. Dit treft bezitters van een oudere maar niet noodzakelijkerwijs vieze auto, vaak mensen met een kleinere portemonnee. Door parkeerdrukte aan de rand van de milieuzone dreigt bovendien verplaatsing van het probleem. Ten derde: bij gebrek aan uniforme criteria ontwikkelt elke stad eigen beleid, waardoor de argeloze bezoekende automobilist binnen de kortste keren een stevige boete aan de broek heeft. En ten slotte is het bewijs dat milieuzones de lucht werkelijk schoner maken nog niet rond, zo blijkt althans in Utrecht.

Wat dan wel? Zorg dat zo weinig mogelijk auto’s überhaupt de binnenstad in rijden. Zorg voor perfecte P+R-faciliteiten aan de rand van de stad, gecombineerd met frequent ov van en naar het centrum. In de binnenstad kan de verkeerscirculatie op allerlei manieren worden beïnvloed: minder rijstroken, meer eenrichtingsverkeer, zoekverkeer voorkomen. Kijk naar Duitsland, waar stickers op de voorruit de werkelijke uitstoot representeren en langere overgangsperiodes autobezitters tijd geven zich aan te passen.

Het Rijk moet ook aan de bak met investeringen in elektrisch vervoer. Over enige tijd komen veel elektrische auto’s uit de lease tweedehands beschikbaar, waarmee ze bereikbaar worden voor minder draagkrachtigen. Belastingprikkels kunnen dit verder bevorderen. Andere klussen voor het Rijk zijn de strijd tegen het gemanipuleer met software en roetfilters en de milieunormen zelf, die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie niet streng genoeg zijn.

De gemeente heeft een rol bij het klimaat. Wonen op de Rotterdamse ’s Gravendijkwal is geen pretje, maar een brief krijgen dat je beter je auto kunt verkopen omdat je je eigen stad niet meer in mag ook niet. Wat nodig is, is een nationale uniforme regeling. Gemeenten kunnen dan de omvang van het gebied vaststellen, waarbij emissies leidend zijn en niet ouderdom. De Duitse regeling kan daarbij als voorbeeld dienen. Die hanteert naast de stok namelijk ook de wortel, wat doorgaans meer draagvlak oplevert.