De kiem van blij Facebookgedrag

Jasper Rigole struinde jarenlang vlooienmarkten af op zoek naar afgedankte familiefilms en persoonlijke prullaria.

Rigole verzamelde souvenirs zonder eigenaar. Foto KRISTOF VRANCKEN

Vijftien jaar geleden kocht de Belgische beeldend kunstenaar Jasper Rigole (1980) op een rommelmarkt in Gent een super-8-projector. Op een bijgeleverde filmspoel bleek nog een gezinsreis in Luxemburg te staan. „Wonderlijk”, vond Rigole het, „dat zo’n persoonlijk document zomaar te koop was. Ooit had de film een emotionele waarde voor iemand, maar nu was die daar volledig van afgesneden.” Hij besloot de „verweesde herinnering” een nieuw leven te schenken en met hetzelfde doel andere oude familiefilms te traceren.

Op vlooienmarkten, in tweedehandszaken en bij garageverkopen redde Rigole meer dan 1.000 8mm-films. Later kwamen daar andere souvenirs zonder eigenaar bij, zoals oorbellen en sleutels. Zijn verzameling is nu verhuisd naar de Brakke Grond in Amsterdam.

Rigole presenteert er zijn parafernalia onder de ironische titel International Institute for the Conservation, Archiving and Distribution of Other People’s Memories (IICADOM). Zichzelf benoemde hij tot CEO, archivaris en onderzoeker. Op de website kunnen kandidaten een sollicitatieprocedure doorlopen tot ‘Senior Executive Archivist’. In de taakomschrijving staat dat het gaat om (onder andere) het ‘analyseren, archiveren, categoriseren, classificeren, conserveren, distribueren en organiseren van verweesde herinneringen’. De sollicitanten mogen al tijdens de selectie een beginnetje maken door een reeks meerkeuzevragen te beantwoorden bij gedigitaliseerde filmpjes.

Het complete archief dient tevens als basismateriaal voor een aantal speelse kunstinstallaties. De onbetrouwbaarheid van herinneringen is een terugkerend thema. Zo illustreert Rigole met de pseudodocumentaire Paradise Recollected (2008) „dat we alleen souvenirs bewaren van de momenten waarvan we het waard vinden om herinnerd te worden. Op 8mm-filmpjes zie ik zelden dagelijkse arbeid, armoede of saaie momenten. Je vindt er al de kiemen van wat later escaleert in ons blije Facebookgedrag.” Daarom plaatst hij in de documentaire tussen de familiefilmfragmenten middeleeuwse citaten over het land van Cocagne, het paradijselijke droomoord dat in de zestiende eeuw werd omgedoopt tot Luilekkerland.