De droogte is niet alleen ellendig

Water is het nieuwe goud in het Amerikaanse westen. Ondernemers zien kansen in de schaarste.

Water wordt steeds schaarser in Califiornië. Gouverneur Jerry Brown legde de bevolking een besparing van 25 procent op. Foto Chris Carlson / AP

De Mojavewoestijn in Californië lijkt nog het meest op een maanlandschap. Drooggevallen meren, waar tienduizend jaar geleden nog water in stond, worden afgewisseld met eindeloze bergketens zonder begroeiing.

Ooit was dit deel van de woestijn de doorgaande weg tussen Las Vegas en Los Angeles, maar sinds de aanleg van grote snelwegen, medio vorige eeuw, is het er stil. Het dorpje Amboy is een van de vele spookdorpjes langs Route 66, waar vrijwel alleen nog toeristen komen. De school staat leeg, de huizen zijn onbewoond. Alleen het tankstation is nog open.

Meer dan 130 vierkante kilometer van deze woestijngrond is in bezit van Cadiz, een bedrijf uit Los Angeles. Cadiz, zegt directeur Scott Slater, is gespecialiseerd in het vinden van water in de woestijn. Op een deel van het land verbouwt Cadiz citroenen en druiven. Woestijngrond wordt geïrrigeerd met grondwater. Maar de inkomsten van die boomgaarden, enkele miljoenen dollars per jaar, vallen in het niet bij de echte ambities van Slater: hij wil op grote schaal naar grondwater gaan boren. „We hebben NASA-onderzoeken bekeken, en vastgesteld dat onder dit land een grote watervoorraad ligt. We kunnen hier schoon, goed water naar boven halen voor boeren en consumenten.”

Slater heeft een plan uitgewerkt. Elk jaar valt er een beetje regen en sneeuw in de Mojavewoestijn. Het stroomt van de bergen af, de vlakte in. Daar zakt een deel de grond in, de rest verdampt. Dat water moet naar boven worden gepompt, en het water in het meer moet snel worden opgeslagen. Vervolgens moet een pijpleiding van zeventig kilometer langs een spoorlijn worden aangelegd, naar de dichtbevolkte kuststrook. Slater heeft berekend dat hij genoeg water kan oppompen voor 400.000 mensen.

Cowboys

Een investering van circa 250 miljoen dollar moet zich in korte tijd terugverdienen, zegt Slater. Water is het nieuwe goud in het Amerikaanse westen. Het is al jaren droog in Californië, en water wordt steeds schaarser. Door die schaarste legde gouverneur Jerry Brown de bevolking dit jaar een besparing van 25 procent op. Boerenland staat overal droog, wat leidt tot banenverlies en hoge prijzen voor groente, fruit, vlees of wijn. De Universiteit van Californië berekende dat de droogte dit jaar 2,7 miljard dollar zal kosten. Er zijn ongeveer 21.000 banen verloren gegaan.

Maar de droogte is niet alleen maar ellendig voor de economie. Ondernemers zien kansen in de schaarste. „We zien een hoop cowboys deze kant opkomen”, zegt directeur Matt Dickerson van Summit Global Management, een Californische investeringsmaatschappij die gespecialiseerd is in waterprojecten. Het bedrijf investeert er een bedrag van zo’n 500 miljoen euro in, maar blijft kritisch. Dickerson: „Het snelle geld lokt. De meeste plannen zijn totaal onrealistisch.”

Eén van deze crackpot ideas, zoals Dickerson ze noemt, belandde onlangs op zijn bureau. Een bedrijf wil ijsschotsen vanaf Alaska naar Californië slepen, en vroeg alvast om geld. „Bedrijven willen snel geld verdienen aan de droogte, en komen met pseudowetenschappelijke oplossingen.”

Hoewel Scott Slater zijn plan realistisch en haalbaar vindt, is het project onlangs ernstig vertraagd. De federale overheid weigerde een vergunning voor de pijpleiding af te geven. Het verzet kwam onder meer van de Democratische senator Dianne Feinstein, die waarschuwde voor enorme gevolgen voor het leven in de kwetsbare woestijn. Chelsea Tu, van het Center for Biological Diversity, waarschuwde voor uitputting van tienduizenden jaren oude waterbronnen. Het project van Cadiz noemde ze „achterhaalde, kwaadaardige verspilling, alleen maar bedacht om winst te maken”. Cadiz ontkent dat het project schadelijk voor de woestijn zou zijn.

Zeewater ontzilten

Waar Cadiz tot nu toe niet slaagt, slaagt IDE technologies wel. Binnenkort opent dit Israëlische bedrijf in Carlsbad, aan de kust, de grootste ontziltingsinstallatie van het westelijk halfrond. Als alles goed draait, pompt de installatie elke dag vierhonderd miljoen liter water op, waarvan de helft drinkwater wordt. De andere helft verdwijnt, dubbel zo zout, weer in de oceaan.

IDE werd in Israël groot door zeewater uit de Middellandse Zee te pompen, en te verwerken tot drinkwater. Israël heeft weinig natuurlijke waterbronnen, en maakte droge jaren mee. „Ontzilting heeft daar een eeuwenoud probleem opgelost”, zegt directeur Mark Lambert van IDE in Amerika. Inmiddels haalt Israël een kwart van het drinkwater uit zee.

„De enorme droogte in Californië hadden we niet voorzien toen we vijftien jaar geleden aan dit plan begonnen”, zegt Mark Lambert. „Maar het creëert zeker een extra vraag.”

Ontzilting kent nadelen. Het is volgens milieuorganisaties een vervuilende manier van waterwinning. Daarbij: als water minder schaars wordt, zou zuinig gebruik niet langer aangemoedigd hoeven worden. Ze hebben rechtszaken tegen IDE gevoerd, maar allemaal verloren. Lambert: „De oceaan is al zout. Ons bewerkte water heeft daar weinig invloed op.”

Drieduizend bronnen

Wel is ontzilting duurder dan andere methodes van waterwinning, erkent Lambert. Hij heeft berekend dat huishoudens in San Diego gemiddeld vijf dollar (bijna vijf euro) per maand extra aan water gaan betalen. „Maar goed, dat is één bezoekje aan Starbucks per maand minder.”

De investering in de VS kent meer risico’s dan in Israël, waar maar één zoetwatermeer is, en waar slechts een paar maanden per jaar regen valt. De droogte in Californië kan een tijdelijk verschijnsel zijn, al voorspellen de meeste wetenschappers een verergering door de klimaatverandering aan de Amerikaanse westkust. Dat ook bedrijven die inschatting maken, blijkt wel uit het feit dat het druk wordt aan de kust. IDE concurrentie krijgt van zeker vijf andere bedrijven concurrentie, onder meer uit Frankrijk en Zuid-Korea.

Investeerder Matt Dickerson van Summit ziet nog een kans: in de agrarische Central Valley stikt het van de waterbronnen, die alleen de afgelopen decennia vervuild zijn door boeren. „We hebben drieduizend bronnen op het oog. Dat water kunnen we oppompen en zuiveren.”

De watercrisis bestrijden is volgens hem „een zaak van lange adem”. Ondernemers snappen dat vaak niet. Het woestijnproject van Scott Slater noemt hij „vrijwel kansloos”. „Het idee is vergezocht, en het project dreigt te verzanden in politieke spelletjes. Er zit geld in water, maar je moet het slim aanpakken. En voor lief nemen dat het decennia duurt voordat het iets oplevert.”