Overstromingsschade neemt toe

Waterschade neemt vooral toe doordat bedrijven en mensen zich op gevaarlijke plekken vestigen, minder door klimaatverandering.

De tyfoon Nesat zette in 2011 het Vietnamese stadje Tan Hoa blank, De schade door overstromingen neemt de komende decennia sterk toe. Foto AFP

De wereldwijde financiële schade door rivieroverstromingen zal aan het eind van de eeuw twintig keer zo groot zijn als nu, wanneer verdere maatregelen uitblijven. Het grootste gevaar dreigt voor het stroomgebied van de Mekong, in het zuidoosten van Vietnam. Het staat in een berekening van Nederlandse wetenschappers, maandag gepubliceerd in Nature Climate Change.

De schade door rivieroverstromingen is de afgelopen decennia toegenomen, met name door bevolkingsgroei en verstedelijking in laaggelegen gebieden waar rivieren regelmatig buiten hun oevers treden. In de afgelopen 35 jaar stierven 220.000 mensen als gevolg van overstromingen, schrijven de Nederlandse onderzoekers. De schade in die periode liep op tot meer dan duizend miljard dollar. Ook klimaatverandering speelt een rol bij het toegenomen overstromingsrisico. Maar welk risico is niet duidelijk. In zijn laatste rapport (2013) merkt VN-klimaatpanel IPCC op dat regionaal de frequentie van perioden met extreem veel regen is toegenomen, maar mondiaal is er nog geen trend te zien.

Met hun onderzoek hebben de Nederlanders voor het eerst de twee factoren – sociaal-economische ontwikkeling en klimaatverandering – gecombineerd. Ze hebben op regionaal niveau proberen te bepalen wat de komende decennia de bijdrage van die twee factoren is aan de te verwachten schade door rivieroverstromingen. De onderzoekers hebben mondiale klimaatmodellen gebruikt, prognoses voor economische groei en computermodellen van regionale rivieroverstromingen. De voorspellingen herbergen, zoals gebruikelijk, nogal wat onzekerheden.

De conclusie is dat in de meeste gebieden sociaal-economische factoren belangrijker zijn dan klimaatverandering. Het overstromingsrisico neemt tot 2080 het sterkst toe in het stroomgebied van de Mekong. „Dit gebied staat een enorme economische groei te wachten”, zegt Hessel Winsemius van onderzoeksinstituut Deltares in Delft, eerste auteur van het artikel. Vietnam springt er volgens hem uit, omdat veel van de naar verwachting snel groeiende steden in de buurt liggen van rivieren of rivierdelta’s.

Ook in Afrika wordt snelle bevolkingsgroei verwacht, maar daar speelt klimaatverandering een nog grotere rol in het toenemend overstromingsrisico, met name in het stroomgebied van de Nijl. Ditzelfde geldt voor het stroomgebied van de Lena in Oost-Siberië.

De onderzoekers hebben niet in kaart gebracht welke beschermingsmaatregelen ieder land al uitvoert of wat de plannen zijn. Ze gaan voor het jaar 2080 uit van standaardmaatregelen, gebaseerd op het bruto nationaal inkomen.

Winsemius vindt dat arme landen prioriteit moeten krijgen bij het nemen van maatregelen. „Overstromingen treffen juist de arme bevolking het hardst. Ze houden de kloof tussen arm en rijk in stand.”

Volgens Winsemius zijn er tal van maatregelen te nemen tegen overstromingsgevaar, zoals de aanleg van dijken en nevengeulen. Verder kunnen steden hun metrosysteem waterafsluitbaar ontwerpen; op de begane grond van gebouwen kunnen stopcontacten hoger worden aangelegd; om belangrijke fabrieken kan een extra muur gebouwd worden met een afsluitbare ingang. Winsemius: „De overstroming van de Chao Phraya in Thailand, in november 2011, trof diverse fabrikanten van harde schijven voor pc’s, die wereldwijd cruciaal zijn. De prijzen schoten omhoog en bleven nog maandenlang hoog.”