Franse politie blijft blunderen bij anti-terreuracties 

Sinds de aanslagen op 13 november geldt in Frankrijk de noodtoestand. Maar kritiek op uitwassen van de maatregel groeit.

Leden van de Franse oproerpolitie staan paraat bij een demonstratie tegen de noodtoestand in het West-Franse Nantes, waarbij traangas werd gebruikt.

Ingetrapte deuren die niet eens op slot zaten, een 80-jarige wiens huis na een politie-inval onbewoonbaar werd en een blinde man met huisarrest wiens witte stok bij de huiszoeking zoek raakte: de lijst met pijnlijke vergissingen van de Franse politie sinds het uitroepen van de noodtoestand wordt steeds langer. Terwijl het parlement vorige maand, kort na de terreuraanslagen, bijna unaniem instemde met verlenging van de état d’urgence tot 26 februari 2016, zwelt de kritiek nu aan.

De noodtoestand staat autoriteiten toe zonder justitiemandaat de politie huiszoeking te laten doen, mensen die in algemene zin een „risico zijn voor de publieke veiligheid” huisarrest te geven en een avondklok in te stellen. Premier Manuel Valls heeft in interviews al gesuggereerd de uitzonderingssituatie te willen verlengen.

Nog weinig resultaat

Maar vooralsnog hebben al deze acties pas tot opening van twee justitiële onderzoeken geleid, meldde de linkse krant Libération afgelopen week. Dat roept de vraag op hoe nuttig de maatregelen zijn. „Ons land moet tegen terrorisme strijden, maar zonder disproportionele maatregelen voor lief te nemen als die een deel van de bevolking stigmatiseren, verdeeldheid zaaien en contraproductief zijn”, zei voorzitter Françoise Dumont van de mensenrechtenorganisatie Ligue des droits de l’Homme.

Ook een speciaal door de Assemblée aangestelde commissie die rapporteert over onder de noodtoestand genomen besluiten, is bezorgd over de uitwassen. Voorzitter Jean-Jacques Urvoas, een vertrouweling van Valls, gaf in een eerste verklaring afgelopen week het voorbeeld van een jong koppel biologische boeren in de Dordogne waar de prefect van het departement om onduidelijke redenen huiszoeking had verordonneerd. „We weten niet eens de moskee te vinden”, zei de 36-jarige agrariër Élodie sarcastisch in de lokale krant.

Die inval was „duidelijk disproportioneel”, zei Urvoas. Van minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve wil hij uitleg over „het niet respecteren van sommaties, hardhandig optreden bij invallen, het onder handen nemen van bewoners, soms minderjarigen”. In Nice raakte een 6-jarig meisje bij een huiszoeking gewond, bij de Zwitserse grens kreeg een eigenaar van een kebabtent waar al jaren foldertjes tegen radicalisering liggen gewelddadig huisbezoek waar zijn kinderen naar eigen zeggen door getraumatiseerd zijn.

‘Geen afwijking rechtsstaat’

Al eind november, toen de eerste ontsporingen naar buiten kwamen, riep Cazeneuve de prefecten op zorgvuldiger te werk te gaan. „De noodtoestand is geenszins een afwijking van de rechtsstaat”, schreef hij in een circulaire. Meermaals, oordeelde de vakbond voor rechters, zijn invallen gedaan op basis van „een enkele verdenking, op informatie zonder al te veel onderbouwing”, aldus secretaris-generaal Laurence Blission.

Wat betekent de noodtoestand? Infographic van het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken

Vooral de inval bij een grillrestaurant in Saint-Ouen-l'Aumône, even buiten Parijs, heeft tot veel ophef geleid. Terwijl ongeveer zestig mensen op een zaterdagavond aan tafel zaten, doorzocht veertig man politie met kennelijk geweld de hele zaak. Deuren die niet eens op slot zaten werden ingebeukt, gasten mochten hun bestek niet meer aanraken en het restaurant werd vergrendeld.

Na een half uur vertrokken ze zonder ook maar één arrestatie of inbeslagname. „Ze wensten ons nog een goedenavond”, zei de restauranthouder Ivan Agac tegen tv-zender BFMTV. „Indien mogelijk moet onderzocht worden of deuren vrijwillig geopend kunnen worden”, schreef Cazeneuve enige dagen later aan zijn prefecten. „De dreiging vandaag is het terrorisme, niet de noodtoestand”, zei hij tegen de critici. Uit peilingen blijkt dat meer dan driekwart van de Fransen bereid is vrijheden op te geven voor meer veiligheid.

Juist nu wil president François Hollande het via grondwetswijzing mogelijk maken de Franse nationaliteit te ontnemen bij personen (met dubbele nationaliteit) die voor terrorisme zijn veroordeeld (zie kader). Dat komt de regerende Parti Socialiste wat ongelegen, want in eigen kring klinkt kritiek. „Dit is geen links idee”, zei partijvoorzitter Jean-Christophe Cambadélis. Feitelijk correct: het Front National en de conservatieve Republikeinen van oud-president Sarkozy opperden dit al voor de aanslagen. Premier Valls moet de knoop doorhakken: stevig antiterreurarsenaal of eenheid in eigen gelederen.

De Huffington Post zette een flink aantal incidenten op een rij, klik hier voor hun interactieve kaart