“NAVO grotere bedreiging voor Rusland dan IS”

Niet Islamitische Staat, maar de NAVO vormt het „grootste gevaar” voor Rusland. Dat zegt Nikolaj Patroesjev, secretaris van de Russische nationale veiligheidsraad.

Foto EPA/Yuri Kochetkov

In een interview met de staatscourant Rossijskaja Gazeta zegt secretaris Patroesjev, die zijn hele carrière heeft gewerkt bij de Russische staatsveiligheidsdiensten KGB en FSB, dat de NAVO op dit moment het „grootste gevaar” voor Rusland én de mondiale veiligheid vormt.

„De woorden van de leiders van sommige westerse landen dat de NAVO een defensieve bondgenootschap is, verdoezelen slecht de agressieve essentie van de alliantie.”

IS en vergelijkbare organisaties zijn volgens de adviseur van president Vladimir Poetin niet meer dan het „resultaat van de dubbele moraal die sommige staten aan de dag leggen en het onverantwoordelijk handelen in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië”. In de nieuwe nationale veiligheidsdoctrine, die president Poetin volgend jaar ondertekent, zal Rusland zijn prioriteiten moeten verleggen om deze „dreiging” van de NAVO het hoofd te bieden. Bijvoorbeeld door een betere „mobilisatieparaatheid en civiele verdediging”, kondigt de secretaris van de veiligheidsraad aan.

De uitlatingen van Patroesjev geven een inkijkje in de stemming in het Kremlin. De Russische interventie in Syrië lijkt eerder bedoeld om een sterkere positie voor Rusland af te dwingen dan om de betrekkingen met het Westen te normaliseren. Tijdens een persconferentie voor bijna 1400 binnen- en buitenlandse journalisten wekte Poetin vorige week donderdag de indruk dat hij weer kansen zag voor betere samenwerking met de Verenigde Staten, al was het maar omdat hij zich in zijn kritiek op zijn ambtgenoot Obama inhield en alleen wat speldenprikken uitdeelde met complimenten voor de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump en sarcasme over de Turkse president Erdogan die hij typeerde als een Amerikaanse „likker”.

Dubbele signalen

Afgaande op het vraaggesprek met de oude FSB-chef in de regeringskrant is een andere interpretatie ook denkbaar. Het Kremlin blijft dubbele signalen uitzenden. Het Westen wordt afwisselend afgeschilderd als vijand en partner. Ook de Europese Unie wordt zo bejegend. Juist op de dag dat Rossijskaja Gazeta het interview met Patroesjev publiceerde, kwamen er uit Moskou verschillende boodschappen over het associatieverdrag met Oekraïne dat in 2016 stapsgewijs van kracht wordt. Rusland heeft daarop gereageerd met handelsembargo’s tegen Oekraïne.

Eerste vicepremier Igor Sjoevalov, verantwoordelijk voor het financieel-economische beleid van de regering, zei gisteren dat Rusland niettemin hoopt dat het trilaterale overleg met de EU en Oekraïne nog kan worden vlot getrokken. Poetin schoof de schuld voor de impasse echter in de schoenen van de EU. Moskou heeft volgens hem altijd „correct” onderhandeld en waren het de Europeanen die de besprekingen hebben laten springen en zich zo „niet-Europees hebben gedragen”.

Mogelijk heeft het Kremlin de hoop gekoesterd dat de EU haar sancties per 1 januari wat zou verzachten. Verschillende Europese regeringsleiders, zoals de Italiaanse premier Renzi, hadden daarop gehint. Op de laatste topconferentie van de EU-regeringsleiders vorige week is dat toch niet gebeurd. De sancties naar aanleiding van de annexatie van de Krim zijn toen juist met een half jaar verlengd. De Amerikaanse regering heeft haar sancties gisteren zelfs uitgebreid, onder meer naar enkele buitenlandse dochters van de Sberbank, de grootste financiële instelling van Rusland, en enkele andere grote staatsbanken.