‘Meer softdrugsgebruik jongeren in Nederland dan elders in Europa’

Dat zei CDA-Kamerlid Michel Rog in Goedemorgen Nederland.

Foto ANP

De aanleiding

Nederland staat, als het om drugs gaat, bekend als sodom en gomorra. Dat steekt het CDA als een graat in de keel. Volgens het CDA-Kamerlid Michel Rog zorgt het gedoogbeleid ervoor dat de drempel om marihuana te gebruiken voor Nederlandse jongeren lager ligt dan die in andere landen. In het programma Goedemorgen Nederland zei hij: „In Nederland hebben we een semi-legale situatie, met coffeeshops die gedoogd worden. Dat leidt ertoe dat er veel meer jongeren in Nederland softdrugs gebruiken dan elders in Europa.” Dat laatste gaan we checken.

Waar is het op gebaseerd?

Michel Rog stuurt een hele vracht rapporten waarop hij zijn uitspraak baseerde: van de Nationale Drugs Monitor, de OESO en het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction.

Uit deze cijfers blijkt dat het drugsgebruik onder Nederlandse jongeren boven het Europese gemiddelde ligt en dat slechts enkele landen het nog bonter maken, aldus Rog.

En, klopt het?

Het Trimbos Instituut maakt voor de jaarlijkse Nationale Drugs Monitor gebruik van gegevens van de European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction, dus die cijfers zijn hetzelfde. Beide wijzen inderdaad uit dat Nederlandse jongeren meer dan hun gemiddelde Europese generatiegenootjes naar de joint grijpen. In de Monitor van 2015 staat dat 15,9 procent van de 15- tot 34-jarigen in Nederland in het afgelopen jaar softdrugs heeft gebruikt. Hiermee staat Nederland op de derde plaats, achter Frankrijk en Spanje. De Fransen zijn de winnaars met 22,1 procent recente gebruikers; het is ook het enige land waar meer dan de helft van de jongeren ooit heeft geblowd (53 procent). In het OESO-rapport, dat over 2013 gaat, staat Nederland op de vijfde plaats – achter Tsjechië, Denemarken, Frankrijk en Spanje.

Het lastige met deze vergelijkingen is dat alle landelijke onderzoeken weer andere leeftijdscategorieën hanteren. Daarom kunnen we ook nog kijken naar de European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs, dat ook wordt genoemd in de Nationale Drugs Monitor. Hierin is van alle landen onderzocht hoeveel van de 15- en 16-jarigen in het afgelopen jaar hasj of wiet hebben gebruikt. Aan dit onderzoek, dat voor het laatst werd uitgevoerd in 2011, deden 36 landen mee; Nederland stond op de vijfde plaats. Het percentage actuele cannabisgebruikers lag twee keer zo hoog als het Europese gemiddelde: 14 in plaats van 7 procent.

Conclusie

Uit allerlei onderzoeken blijkt dat het softdrugsgebruik onder Nederlandse jongeren hoger ligt dan het EU-gemiddelde. Nederland staat, afhankelijk van het onderzoek, op de derde of vijfde plek. De koppositie wordt ingenomen door Frankrijk en Spanje, landen zonder gedoogbeleid – wat dat betreft houdt Rogs oorzakelijke verband geen stand. Maar dat was niet wat we checkten.

De uitspraak van Rog is moeilijk te controleren, want hij heeft het over „veel meer dan elders in Europa”. Inderdaad blowt de Nederlandse jeugd veel meer dan die in sommige andere landen (Roemeense jongeren doen het bijvoorbeeld helemaal niet) maar bij hun Franse leeftijdgenoten steken ze weer braaf af. We beoordelen de uitspraak als half waar.