Eerste Kamer verwerpt wet Stroom om ‘groepsverbod’

De wet sneuvelde op het zogenaamde ‘groepsverbod’, ofwel het splitsen van energiebedrijven. Minister Kamp wilde dit niet wijzigen.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken in de Eerste Kamer, bij de behandeling van de wetgeving inzake elektriciteit en gas. Foto: Bart Maat / ANP

De wet Stroom, een andere benaming voor de nieuwe Elektriciteits- en Gaswet, is door de Eerste Kamer met één stem verschil verworpen. Het liep stuk op het zogenaamde splitsen van energiebedrijven, ook wel het ‘groepsverbod’ genoemd. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) had vooraf al laten weten een eventuele motie om dit in de wettekst te wijzigen naast zich neer te zullen leggen.

De motie, waarin Kamp werd gevraagd om het splitsen pas in te voeren als dit ook in andere landen gebeurt, kon zoals verwacht op een meerderheid rekenen. In een reactie op het aannemen van de motie liet Kamp nogmaals weten deze niet te zullen uitvoeren. Bij de stemming over de gehele wettekst stemde de senaatsfractie van het CDA uiteindelijk toch tegen de hele wet, waardoor de Elektriciteits- en Gaswet met één stem verschil werd verworpen.

Naast het CDA stemden de senaatsfracties van de SP, de ChristenUnie, de Partij van de Dieren, de PVV, 50+ en de eenmansfractie OSF tegen. De fracties van de SGP, VVD, PvdA, GL en D66 stemden voor de wet.

Splitsing gaat alsnog door

Saillant detail: nu er geen nieuwe Gas- en Elektriciteitswet is aangenomen, blijft de oude wet van kracht. Daarin was de splitsing van energiebedrijven reeds vastgelegd. Tot nu toe wisten de energiebedrijven het groepsverbod nog tegen te houden. Verschillende partijen in de Eerste Kamer erkenden dit, maar vonden een “signaal” naar Kamp belangrijker.

Nu de wet Stroom niet doorgaat, lopen verschillende zaken uit het Energieakkoord vertraging op. Een daarvan is de bouw van windmolenparken op zee, die volgens Kamp met een half jaar vertraagd wordt. In de wet wordt verder vastgelegd dat Tennet, netbeheerder op land, ook op zee voor de hoogspanningsverbindingen gaat zorgen - een cruciale schakel in de uitvoering van het Energieakkoord.

Minister Kamp waarschuwde voorafgaand aan de stemming dat het verwerpen van het akkoord zou betekenen dat Nederland de in het Energieakkoord vastgelegde doelstellingen niet haalt. Het is dus sterk de vraag of de Nederlandse energie in 2020 voor minimaal 14 procent duurzaam is, zoals in het akkoord is vastgelegd.

Vanuit de coalitiepartijen in de Tweede Kamer kwamen woensdagochtend boze reacties over de opstelling van de Eerste Kamer. PvdA-leider Diederik Samsom sprak op Facebook van “staatsrechtelijke sabotage”:

“Zo opzichtig marchandeerde de Eerste Kamer nog niet met haar rol in ons parlementaire bestel.”

Energiebedrijf mag geen leverancier én distributeur zijn

Het draaide allemaal om de splitsing van elektriciteitsbedrijven in een productietak en een netwerktak, het zogeheten ‘groepsverbod’. Dit is volgens minister Kamp nodig om een ‘onafhankelijk’ energienet te krijgen, waarin een energiebedrijf niet zowel voor leverancier als distributeur speelt.

Door de splitsing kan worden voorkomen dat als een energiebedrijf failliet gaat, het netwerk wordt meegesleept in de val. Het horrorscenario komt uit Duitsland, waar energiebedrijf RWE in korte tijd een groot deel van zijn waarde in rook zag opgaan.

Energiebedrijven Eneco en Delta verzetten zich met hand en tand tegen deze opsplitsing. Zij stellen dat splitsing leidt tot oneerlijke concurrentie omdat afgesplitste concurrenten als Nuon en Essent inmiddels in handen zijn van buitenlandse bedrijven (Vattenfall en RWE), die zelf niet gesplitst zijn. Gedwongen splitsing zou Eneco en Delta financieel ernstig treffen.