NS wacht nóg een onrustig jaar

In 2016 moet NS het tekort aan zitplaatsen in de trein oplossen. Complicatie: in de top van het bedrijf is het komend jaar erg onrustig.

Station Rotterdam Centraal. Foto ANP / Bart Hoogveld

Met het vrijdag aangekondigde vertrek van financieel directeur Engelhardt Robbe heeft NS er in 2016 nóg een probleem bij. De groeiende politieke en publieke onvrede over het functioneren van de spoorwegen moet worden bedwongen door nieuwkomers in de top.

Met zijn vijfjarige staat van dienst in de raad van bestuur van NS was Robbe (60) een relatieve veteraan. Belangrijker nog: hij genoot het vertrouwen van de enig aandeelhouder van NS, minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem.

Toen bestuursvoorzitter Timo Huges in juni het veld moest ruimen wegens fraude bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg, schreef Dijsselbloem aan de Tweede Kamer dat Robbe „geen betrokkenheid heeft gehad bij de onregelmatigheden”. Sterker nog: Robbe nam het initiatief tot het onderzoek dat een deel van de onregelmatigheden aan het licht bracht. Een klokkenluider dus, al heeft niemand die term ooit voor Robbe gebruikt in de nasleep van het Limburg-fiasco. Robbe kreeg een driedubbele taak: naast zijn eigen functie verving hij eventjes Huges en tegelijkertijd, tot nu, de eveneens weggestuurde directeur Jeff Hoogesteger van vervoersbedrijf Abellio.

Robbe stapt komend voorjaar op om „een volgende stap in zijn loopbaan te zetten”, aldus NS. Dat moet dan wel een heel mooie laatste stap zijn om een vrijwillig vertrek geloofwaardig te laten zijn. Niet ondenkbaar is dat er, ondanks het aanvankelijke vertrouwen bij Financiën, toch enige druk door Dijsselbloem is uitgeoefend om de hele oude NS-top te vervangen.

Overvolle treinen

Roger van Boxtel is in augustus door Dijsselbloem benoemd als opvolger van Huges, voor een jaar. Hij staat voor een dubbele taak. Komende week moet NS staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken, PvdA) voorstellen doen om overvolle treinen tegen te gaan. Dat probleem wordt volgend jaar nog groter, door een planningsfout van NS en de politieke beslissing om de ov-kaart ook aan mbo-leerlingen te geven.

Daarnaast is Van Boxtel bezig met iets veel ingrijpenders: bepalen welke taken NS allemaal gaat afstoten. Dat is een gevolg van ‘Limburg’ en afgedwongen door Dijsselbloem. Naar verwachting zal NS zich beperken tot de kerntaak: vervoer op het hoofdrailnet. In dat geval moet er vanaf 2016 flink worden gereorganiseerd.

Het zal niet meevallen een nieuwe baas te vinden die het leuk vindt het plan van zijn voorganger uit te voeren. De tijdelijke heerschappij van Van Boxtel zou dus na 1 augustus 2016 best eens verlengd kunnen worden. Voorlopig krijgt hij per 1 februari gezelschap van Susi Zijderveld, benoemd in de nieuwe functie van directeur integriteit. Ook een gevolg van ‘Limburg’, ook afgedwongen door Dijsselbloem.

Politieke klusjesman

In de raad van commissarissen is het net zo onzeker als in de raad van bestuur. Komend voorjaar vertrekt Truze Lodder na haar maximale twaalf jaar. Het afgelopen half jaar verving zij Frans Cremers als voorzitter. Met haar ervaring en principiële, correcte aanpak bracht ze rust terug. Ilonka Jankovich, de enige commissaris met een juridische achtergrond, stapt voortijdig op, naar verluidt uit onvrede over de interventies van Dijsselbloem bij NS.

Van de drie overblijvende commissarissen – ondernemer Gerard van de Aast, bankier Jeroen Kremers en politieke klusjesman Paul Rosenmöller – heeft alleen Rosenmöller veel ervaring bij NS. Ook een nieuwe president-commissaris vinden zal geen sinecure zijn.