NS moet problemen oplossen met nieuwe top

In 2016 moet NS het tekort aan zitplaatsen in de trein oplossen. Complicatie: in de top van het bedrijf is het komend jaar erg onrustig.

Met het vrijdag aangekondigde vertrek van financieel directeur Engelhardt Robbe heeft NS er in 2016 nóg een probleem bij. De groeiende politieke en publieke onvrede over het functioneren van de spoorwegen moet worden bedwongen door nieuwkomers in de top.

Met zijn vijfjarige staat van dienst in de raad van bestuur van NS was Robbe (60) een relatieve veteraan. En belangrijker nog: hij genoot het vertrouwen van de enig aandeelhouder van NS, minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem.

Toen bestuursvoorzitter Timo Huges in juni het veld moest ruimen wegens fraude bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg, schreef Dijsselbloem aan de Tweede Kamer dat Robbe „geen betrokkenheid heeft gehad bij de onregelmatigheden”. Sterker nog: Robbe nam het initiatief tot het onderzoek dat een deel van de onregelmatigheden aan het licht bracht. Een klokkenluider dus, al heeft niemand die term ooit voor Robbe gebruikt.

Robbe stapt komend voorjaar op om „een volgende stap in zijn loopbaan te zetten”, aldus NS. Zijn vertrek komt onverwacht, ook voor het ministerie van Financiën. Van druk door Dijsselbloem is geen sprake, verzekert diens woordvoerder. Robbe informeerde Financiën vorige week, en zei toe dat hij de jaarrekening van 2015 nog afsluit. Binnenkort kan hij melden wat hij gaat doen, aldus de financieel directeur.

Roger van Boxtel is in augustus door Dijsselbloem voor een jaar benoemd als opvolger van Huges. Hij staat voor een dubbele taak. Komende week moet NS staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) voorstellen doen om overvolle treinen tegen te gaan. Dat probleem wordt volgend jaar nog groter, door een planningsfout van NS en de politieke beslissing om de ov-kaart ook aan mbo-leerlingen te geven.

Daarnaast is Van Boxtel bezig met iets veel ingrijpenders: bepalen welke taken NS gaat afstoten. Dat is een gevolg van ‘Limburg’ en afgedwongen door Dijsselbloem. Naar verwachting zal NS zich beperken tot de kerntaak: vervoer op het hoofdrailnet. In dat geval moet er vanaf 2016 flink worden gereorganiseerd.

Blijft Van Boxtel langer?

Het zal niet meevallen om een nieuwe baas te vinden die het leuk vindt om het plan van zijn voorganger uit te voeren. De tijdelijke heerschappij van Van Boxtel zou dus best eens verlengd kunnen worden tot na 1 augustus 2016. Voorlopig krijgt hij per 1 februari gezelschap van Susi Zijderveld, benoemd in de nieuwe functie van directeur integriteit. Ook een gevolg van ‘Limburg’, ook afgedwongen door Dijsselbloem.

In de raad van commissarissen is het net zo onzeker als in de raad van bestuur. Komend voorjaar vertrekt Truze Lodder na haar maximale twaalf jaar. Het afgelopen half jaar verving zij Carel van den Driest als voorzitter. Met haar ervaring en principiële, correcte aanpak bracht ze de rust terug. Ilonka Jankovich, de enige commissaris met een juridische achtergrond, stapt voortijdig op, naar verluidt uit onvrede over de interventies van Dijsselbloem bij NS.

Van de drie resterende commissarissen – ondernemer Gerard van de Aast, bankier Jeroen Kremers en politieke klusjesman Paul Rosenmöller – heeft alleen de laatste veel ervaring bij NS. Een nieuwe president-commissaris vinden zal ook geen sinecure zijn.