Column

‘Nederland heeft bijna grootste koordichtheid’

Dat zei beeldend kunstenaar Mario ter Braak op Radio 4.

Foto Lex van Lieshout/ANP

De aanleiding

Beeldend kunstenaar Mario ter Braak luistert graag naar klassieke muziek als hij in zijn atelier aan het schilderen is. Dat vertelde hij half december op zaterdagochtend bij het radio 4 programma Een goedemorgen met. Ter Braak presenteerde twee uur lang diverse klassieke muziekstukken die passen bij zijn leven en werk. Hij vertelde in de uitzending: „Veel vrienden, bekenden en ook mijn vrouw zingen in een koor, zij bevestigen dat Nederland bijna de grootste koren-dichtheid heeft ter wereld.” Een NRC-lezeres – „ik zing zelf in een koor” –hoorde dit en vroeg zich af of dat klopt. We zochten het uit.

Waar is het op gebaseerd?

„Ik heb het weleens gehoord”, antwoordt Mario ter Braak op de vraag waar hij dit weetje vandaan heeft. „En ik zie het om me heen. Ik ken bijna geen mensen die niet in een koor zingen. Maar ik heb het niet wetenschappelijk onderzocht. Gelukkig zei ik dan ook bijná de grootste koren-dichtheid.”

En, klopt het?

Mariëtte Effing van Zingmagazine „hoort het ook altijd”. Ze redeneert: „Een stad als Enschede heeft al zestig koren. En in het dorp waar ik zelf vandaan kom, Wierden, zijn er ook al een stuk of tien.” Ze herinnert zich een recente studie die twee jaar duurde van de European Choral Association –Europa Cantat. Het Europese netwerk van korenorganisaties verzamelde beschikbare data en statistieken over Europese koren en ensembles en rekende uit dat op het Europese continent, inclusief Rusland, in totaal 37 miljoen mensen in 1 miljoen koren zingen. Nederland heeft daarin een flinke bijdrage: 10,7 procent van de Nederlanders (ofwel ruim 1,7 miljoen) zingt in een koor, professioneel of als amateur. Dat is net iets minder dan Oostenrijk, daar is 11 procent van de bevolking koorzanger. De onderzoekers concluderen dat Nederland inderdaad bij de landen hoort met de hoogste deelname aan koren. Ze houden wel een slag om de arm omdat de bronnen die per land zijn gebruikt, sterk van elkaar verschillen, en van sommige landen zoals Portugal en Griekenland hebben ze helemaal geen data. „Maar dat zijn geen landen waar we een vergelijkbaar actief koorleven zien”, zegt Daphne Wassink, vice-voorzitter van Europa Cantat, en zelf een groot korenliefhebber.

Maar wereldwijde cijfers heeft Europa Cantat niet. Wassink denkt dat er wel andere landen zijn met een hoge korendeelname: „Misschien verwacht je het niet, maar de Filippijnen staan ook bekend om hun goede koren. In Zuid-Afrika zingen mensen ook graag samen; in de kerk, aan de universiteit en vanuit hun volkstradities. En in Amerika wordt er in de kerk en aan universiteiten veel in koren gezongen. ”

Naar het koorleven in de VS is wel onderzoek gedaan, door korenorganisatie Chorus America. Daaruit blijkt dat ruim 42 miljoen Amerikanen in een koor zingen – zo rond de 14 procent van de bevolking. Drie procent meer dan Nederland. Daphne Wassink „gelooft het meteen”. Toch zegt ze dat Nederland wereldwijd bekendstaat om zijn zeer diverse koorleven. „Nergens zijn zoveel uitvoeringen met Pasen van de Matthäus Passion, als bij ons. En tegelijkertijd ontstaan steeds meer koren buiten de kerk en hoor je invloeden uit pop, jazz en wereldmuziek.”

Conclusie

Uit een groot onderzoek naar koren op het Europees continent (inclusief Rusland) blijkt dat Nederland samen met Oostenrijk het hoogste percentage koorzangers en zangeressen heeft. Tot zover klopt de bewering van Mario ter Braak dat Nederland bijna de hoogste koren-dichtheid heeft. Maar niet ter wereld: alleen al Amerika scoort hoger. Hoewel alle kenners het er over eens zijn dat Nederland een rijk koorleven kent, beoordelen we de stelling daarom toch als onwaar.