Cashen met kerstkaarten: een korte geschiedenis

Het aantal verstuurde brieven en kaarten loopt al jaren terug. Maar de kerstkaart blijft relatief populair. Hoe is dat ontstaan, en wie verdienen er geld aan?

iStock

Veel kaartjes sturen we niet meer, door het jaar heen. Maar op een aantal traditionele momenten nog wel. Als we op vakantie zijn, bijvoorbeeld. Dan komt de kaart meestal aan tegen de tijd dat de volgende vakantie alweer gepland is. Veel mensen sturen ook nog altijd een fysiek kaartje met kerst. Hoe is die populariteit ontstaan en hoe verdienen bedrijven er aan?

Het prille begin

Voor zover bekend komt de eerste kerstkaart uit 1843. Een rijke Engelsman uit Londen geeft artiest John Calcott de opdracht om de kaart te ontwerpen. Van de duizend exemplaren stuurt hij een deel naar familie en vrienden, de rest wordt verkocht.

De eerste kerstkaart, door John Calcott

First Christmas Card

Met de komst van drukkerijen worden kerstkaarten op grotere schaal geproduceerd en kan het gewone volk ze door het zakken van de prijs ook kopen. De eerste massadrukker van kerstkaarten is Louis Prang, die in Boston rond het jaar 1875 kerstkaarten uitbrengt met een simpele bloem. In 1881 drukt hij al vijf miljoen kerstkaarten.

Tot 1892 heeft in Nederland de PTT een monopolie op het maken van zogeheten prentbriefkaarten. Als het staatsbedrijf zijn monopoliepositie opgeeft, worden wenskaarten snel populairder: kunstenaars en bedrijven ontwerpen verschillende prenten, bijschriften en kaartvormen.

Trends in de kerstkaartindustrie: 1900-2015

Wat opvalt: al vanaf de eerste kaarten zijn de standaardplaatjes een sneeuwlandschap, een kerstboom, dieren, eten of gezellig samenzijn. Toch is er wel wat ontwikkeling door de jaren.

Minder post, minder kerstkaarten

Aan het eind van het millennium sturen Nederlanders 200.000 kerstkaarten per mail. In 2000 zegt Hallmark te verwachten dat Nederlanders dat jaar al 600.000 e-cards zullen versturen.

Vanaf dan sturen Nederlanders in het algemeen steeds minder papieren post, blijkt uit cijfers van de postbezorger PostNL en zijn voorgangers. Zeker de laatste jaren neemt dat snel af.

Ook het aantal verstuurde kerstkaarten in Nederland daalt. Dit jaar verwacht PostNL 115 miljoen kaarten te bezorgen, tegenover 130 miljoen kaarten vorig jaar.

Kerstkaart van de toekomst

Ondanks alle digitale innovatie vinden veel mensen het toch fijn een papieren kaart te krijgen. Dat blijkt uit een peiling van de Britse postbezorger Royal Mail waarin 75 procent van de Britten aangeeft liever een traditionele kerstkaart te ontvangen. In Nederland werd vorig jaar nog altijd 84 procent van de kerstkaarten per post verstuurd.

Bedrijven proberen nu de voordelen van persoonlijke, handgeschreven, papieren kaarten te combineren met die van de digitale kaart, die weinig geld en tijd kost. Zo kun je tegenwoordig online kaarten maken die een bedrijf dan met de gewone post verstuurt.

In de Verenigde Staten heeft het bedrijf Bond een machine ontworpen die een robotarm in handschrift laat schrijven. Voor 3,5 dollar (3,2 euro) heb je een kaart, compleet in envelop met zegel van was. Of voor 500 dollar (460 euro) kan de machine je eigen handschrift aanleren. Lijkt het helemaal of je er écht moeite in hebt gestoken.

Lees ook over kerstkaarten: De laatste nobele traditie