Voldoet de A4 wel aan alle regels?

Een veelbesproken stukje snelweg is sinds vrijdag open. Lekkend grondwater blijft de gemoederen bezighouden.

Het eerste verkeer reed vrijdag over het nieuwe deel van de A4. Foto Koen van Weel/ANP

Het ontbrekende deel van de snelweg A4 tussen Den Haag en Rotterdam is vrijdagavond tot grote vreugde van filerijders geopend voor een deel van het verkeer. Afgelopen week kreeg Rijkswaterstaat na maanden toestemming van het Hoogheemraadschap van Delfland om veel méér lekkend grondwater weg te pompen uit de grond dan eerder was afgesproken.

Of de aanleg volgens alle regels is verlopen, is nog de vraag. De Tweede Kamer wil dat minister Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) haar inspectie laat onderzoeken of er niet meer nodig was geweest dan een watervergunning op basis van de Waterwet, namelijk een lozingsvergunning op basis van de Wet milieubeheer. Het lekkende water, is de redenering in een motie die donderdag werd aangenomen, moet worden beschouwd als afvalwater, aangezien „er geen sprake is van oppompen en afvoeren van grondwater, maar van het afvoeren van water dat door lekkage op of onder de weg is gekomen”.

Of het lekkende grondwater moet worden beschouwd als afvalwater, zei een woordvoerder van het Hoogheemraadschap van Delfland vrijdag te betwijfelen. Ook Rijkswaterstaat wijst de redenering van de Tweede Kamer af. Jörgen van der Meer, omgevingsmanager van de A4 voor Rijkswaterstaat: „Als er een onderzoek moet komen, dan zij dat zo. Maar het lekkende water komt uit de diepe ondergrond, wordt daar ook afgevangen, en wordt daarna weer in de diepe ondergrond terug bemalen. Op de weg zelf komt alleen regenwater.”

Dagelijks moet Rijkswaterstaat ruim één miljoen liter wegpompen om de snelweg droog te houden. Dat is veel meer dan de 400.000 liter water waarvoor begin vorig jaar toestemming was gegeven. De ondergrondse wanden van bentoniet laten meer water door dan berekend, en ook een harde kleilaag in de diepe ondergrond blijkt „minder waterdicht te zijn dan aanvankelijk gedacht”, zo stelde Rijkswaterstaat eerder.

Gevaar van wegpompen

Het gevaar van wegpompen van veel water is dat in droge perioden de grond zou kunnen verzakken, en daardoor misschien woningen. Om die reden is het Hoogheemraadschap deze week alléén akkoord gegaan met het wegpompen van al dat water, onder de voorwaarde dat Rijkswaterstaat datzelfde water steeds opnieuw weer terug in de diepe bodem terugpompt. ‘Retourbemaling’ heet dit.

Een deel van de omwonenden is ontevreden over deze oplossing. „Deze weg had anders moeten worden aangelegd”, zegt voorzitter John Witjes van Stichting Batavier, een actiegroep van omwonenden. Ook een deel van de Tweede Kamer twijfelt. GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren, indiener van de motie: „Deze oplossing is niet goed. We zitten met een minister van asfalt die koste wat kost deze weg wilde openen, maar het terugpompen van water is niet handig.”

Negen maanden geleden stelde ook Rijkswaterstaat zelf in een rapport dat retourbemaling „geen uitvoerbaar idee is als compenserende maatregel” vanwege „de hoeveelheid retoursystemen die aangebracht moeten worden, de hoeveelheid onderhoud die er aan dient te gebeuren en het niet gasloos zijn van het water uit de ontlastbronnen”. Inmiddels denkt Rijkswaterstaat er anders over. „Aanvullend onderzoek” heeft volgens omgevingsmanager Van der Meer aangetoond dat met „een ander ontwerp” retourbemaling wel degelijk goed mogelijk is. „En er zijn wel kosten, maar die zijn voor de aannemer.”

Zestig jaar praten

Over de aanleg van het zeven kilometer lange stukje snelweg A4 is meer dan zestig jaar gepraat. De weg doorsnijdt het groene gebied Midden Delfland en is daarom deels verdiept en, bij Schiedam, als tunnel aangelegd. De A4 moet de dagelijkse files op de snelweg A13 tussen Den Haag en Rotterdam verlichten. Volgens Rijkswaterstaat kan in 2020 60 procent meer verkeer tussen Den Haag en Rotterdam reizen en zal de reistijd zal flink afnemen „vergeleken met de situatie waarin je niets doet”.

De actiegroep Stichting Batavier bepleitte eerder uitstel van de opening van de weg met twee of drie maanden, niet alleen vanwege de problemen met het lekkende water, maar ook om de oorzaak te achterhalen van eerdere scheurtjes in de tunnel bij Schiedam. Niet nodig, stelt Rijkswaterstaat. „Die scheurtjes zijn hersteld”, zegt omgevingmanager Van der Meer. „De weg is veilig.”