Optimisme in Brussel over voorkomen van Brexit

Op de eerste dag van de Europese top in Brussel heerste een ‘welwillende’ sfeer, zei premier Rutte.

Foto François Lenoir/Reuters

De kans dat het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie blijft is groter geworden. Na de eerste dag van de top in Brussel van de 28 regeringsleiders van de Unie heerste vannacht voorzichtig optimisme. De echte onderhandelingen over de Britse wensen om hun lidmaatschapsvoorwaarden van de Unie aan te passen worden bij de volgende bijeenkomst van regeringsleiders in februari gehouden.

Dit betekent dat Nederland, vanaf 1 januari roulerend voorzitter van de Unie, de komende weken op de achtergrond een belangrijke bemiddelende rol kan gaan spelen. Premier Rutte zei vannacht dat er een „welwillende sfeer” heerste en dat alle lidstaten willen dat het Verenigd Koninkrijk lid van de Unie blijft.

De Britse premier Cameron legde eerder dit jaar vier eisen op tafel. Die eisen zijn er nog steeds, aldus Cameron vannacht. „Er is nog veel werk te doen.” Een mogelijk vertrek van zijn land uit de Unie hangt als een zwaard van Damocles boven de onderhandelingen over de Britse wensen om een meer eigen rol binnen de EU te kunnen spelen.

Cameron, die onder grote druk van zijn eigen Conservatieve Partij staat, heeft een referendum over het onderhandelingsresultaat beloofd. Daarbij is de vraag of het Verenigd Koninkrijk lid blijft of de Unie verlaat.

Volgens Donald Tusk, de vaste voorzitter van de regeringsleiders, zijn er nog altijd „rode lijnen” die niet kunnen worden overschreden. „We gaan principes als het vrije verkeer en anti-discriminatie niet opgeven.”

De Britten stellen het in de Unie geldende principe van vrij verkeer van mensen ter discussie met de eis dat mensen die van buiten het Verenigd Koninkrijk komen vier jaar moeten wachten voordat zij zich kunnen beroepen op sociale voorzieningen.

De Britse wensen kunnen niet worden ingevoerd zonder verdragswijziging. Maar verschillende regeringsleiders maakten gisteren aan Cameron duidelijk dat ze dat politiek te riskant vinden: zo’n wijziging moet worden goedgekeurd door nationale parlementen en vereist in sommige landen referenda, waarvan de afloop ongewis is.