Designer cells dempen de afweer bij psoriasis

Patiënt met psoriasis, een auto-immuunziekte. Foto iStock

Synthetische cellen in de bloedbaan kunnen aanvallen van chronische ziekten als psoriasis en reuma in de kiem smoren. Franse en Zwitserse wetenschappers ontwierpen designer cells die meteen reageren zodra het dreigt fout te gaan in het lichaam. De cellen herkennen voor een ziekte specifieke combinaties van ontstekingsfactoren in het bloed en scheiden in reactie daarop meteen ontstekingsremmers af. Het werkt bij muizen met psoriasis, maar de designer cells kunnen worden aangepast voor andere chronische ziekten (Science Translational Medicine, 17 december).

Psoriasis is een veel voorkomende chronische huidziekte waarbij plaatselijk op de huid rode plekken ontstaan bedekt met dikke schilfers. Het is een auto-immuunziekte, waarbij het immuunsysteem zich tegen het eigen lichaam keert. In periodes dat patiënten er veel last van hebben bestoken afweercellen de huid met een scala van ontstekingsfactoren zoals de tumor necrose factor (TNF) en interleukine 22 (IL-22). De combinatie van beide is kenmerkend voor psoriasis. De gebruikelijke behandeling van zo’n aanval bestaat uit medicijnen die de activiteit van deze stoffen remmen. Doordat zowel TNF als IL-22 ook nodig zijn voor de afweer tegen infecties kunnen die middelen niet langdurig worden genomen.

Voor een oplossing wendden de onderzoekers zich tot de synthetische biologie. In embryonale niercellen bouwden ze receptoren in die gevoelig zijn voor TNF en IL-22. Tegelijkertijd zorgden ze ervoor dat de cellen de natuurlijke ontstekingsremmers IL-4 en IL-10 kunnen produceren. Het geraffineerde van het systeem is dat de ontstekingsremmers alleen worden geproduceerd als de receptoren zowel TNF als IL-22 detecteren. Dat gebeurt alleen bij aanvallen van psoriasis.

De aangepaste cellen wijken zo sterk af van de oorspronkelijke dat de onderzoekers van designer cells spreken. Ze testten de synthetische cellen bij muizen met psoriasis. Daar deden ze precies wat de onderzoekers verwachtten. Al bij zeer geringe concentraties TNF en IL-22 kwamen ze in actie. Aanvallen werden getemperd en sommige muizen genazen zelfs helemaal.