Bonaire stemt tegen huidige band met Nederland

Uitslag referendum: 65 procent van eilandbewoners vindt invloed Nederland te groot.

Een inwoner van Bonaire roept op tot een andere band tussen Nederland en Bonaire tijdens een bezoek van koning Willem-Alexander afgelopen vrijdag. Foto Robin Utrecht /ANP

De bevolking van Bonaire heeft in een referendum met grote meerderheid (ruim 65 procent) aangegeven niet tevreden te zijn over de directe band met Nederland. Die band heeft het eiland sinds 2010. Dit maakte gezaghebber Edison Rijna vrijdagnacht (lokale tijd) bekend, meldt persbureau ANP.

Ruim 60 procent van de eilandbewoners bracht vrijdag een stem uit. Sinds 2010 is Bonaire, net als de kleine eilanden Saba en Sint Eustatius, een bijzondere gemeente van Nederland. Op Bonaire bepaalt Den Haag daardoor wat er gebeurt. De bewoners van het eiland mochten nu aangeven of ze daar tevreden over zijn.

De meerderheid van hen blijkt dat dus niet. Veel inwoners van Bonaire voelen zich ongemakkelijk over de groeiende Nederlandse invloed. In aanloop naar het referendum waren protestborden op het eiland te zien tegen de invloed van ‘makamba’s’ – een weinig vleiende benaming voor Europese Nederlanders.

Onvrede en gegroeide armoede

NRC-correspondent Nina Jurna schreef in de krant van vrijdag:

Duizenden Nederlanders zijn naar het eiland verhuisd. Ze kwamen vaak voor een tijdelijke functie bij een van de nieuwe overheidsdiensten. Op Bonaire gelden nu dezelfde regels als in Nederland, zoals voor homohuwelijk en euthanasie. Maar sociale uitkeringen zijn niet volledig gelijkgetrokken, de kinderbijslag is bijvoorbeeld lager. Ook in ander opzicht is het slikken voor Bonairianen. Zo hebben Nederlandse regels het minder makkelijk gemaakt een eigen zaak te openen en worden voor de betere banen specifieke opleidingseisen gesteld. Daardoor zijn het vaker Nederlanders die deze banen krijgen.

Een evaluatiecommissie onder leiding van oud-minister Liesbeth Spies was in oktober al uiterst kritisch over vijf jaar Caribisch Nederland. Ook zij constateerde onvrede bij veel bewoners en gegroeide armoede.

Politieke partijen Bonaire willen meer inspraak eilandbewoners

Sinds 2010 wordt op Bonaire, met bijna 15.000 inwoners, ook veel geklaagd over de gevolgen van de overschakeling van de Antilliaanse gulden naar de Amerikaanse dollar. Daardoor zouden veel producten duurder zijn geworden.

De politieke partijen van de huidige regering op Bonaire adviseerden een ‘nee’-stem voorafgaand aan het referendum. Zij willen nu snel gaan praten met Nederland over een andere invulling van de onderlinge band. Zij willen vooral meer inspraak voor de inwoners van Bonaire over interne aangelegenheden.

Tegenstanders vrezen dat afwijzing nadelige gevolgen kan hebben voor de relatie met Den Haag. Zij wijzen juist op de positieve gevolgen van de relatie met Nederland.