Waarom wil jij mij dood, vraagt Dino aan Willem

De confrontatie tussen Willem Holleeder en zijn rivaal Dino S. was van korte duur. Verschoningsrecht, zegt Willem op iedere vraag.

De beveiligde rechtzaal in Schiphol waar Holleeder rivaal Dino S. na lange tijd trof. Foto: ANP/ Jerry Lampen

Goede kennissen waren ze, vrienden zelfs: Willem Holleeder en Dino S. Aan het begin van deze eeuw stonden ze volgens de politie samen bovenaan de piramide van de Amsterdamse onderwereld. Willem was de charmante intrigant met naam in de bovenwereld, Dino de stille krachtpatser met faam in de onderwereld. En samen waren ze sterk.

Maar de vrienden van weleer zijn rivalen geworden, zo bleek donderdag in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. Al na een paar minuten was duidelijk dat getuige Willem Holleeder geen enkele vraag wilde beantwoorden over de onderwereldmoorden waarvan zijn voormalige vriend Dino S. wordt verdacht.

Maar Dino S. wilde zijn kans niet voorbij laten gaan. „Waarom vind je mij een verrader”, vroeg Dino. „Waarom wil je me dood?” „Verschoningsrecht”, antwoordde Willem, die de strakke blik van Dino zorgvuldig ontweek.

De confrontatie tussen Willem Holleeder en Dino S. kan worden gezien als de laatste episode in de lange en zeer gewelddadige oorlog in de Amsterdamse onderwereld. Dat conflict speelt sinds het begin van deze eeuw en draait om crimineel vermogen dat was gestald bij vastgoedbaron Wim Endstra. Vrijwel alle hoofdpersonen zijn dood – gestorven door de kogel.

Vijftien jaar onderzoek

De vraag wie er achter die moorden zit, is al vijftien jaar onderwerp van onderzoek. Het antwoord van het Openbaar Ministerie: Willem Holleeder (1958) en Dino S. (1960).

Het OM ziet de twee samen als de opdrachtgevers van ten minste twee liquidaties: de moord op vastgoedeigenaar Kees Houtman in november 2005 en de moord op kroegbaas Thomas van der Bijl in april 2006. De slachtoffers waren goed bevriend met elkaar en – saillant detail – uitgesproken vijanden van Willem Holleeder. Zowel Houtman als Van der Bijl sprak met de politie over bedreiging door Holleeder.

Dino kende Houtman en Van der Bijl niet en had naar eigen zeggen geen motief om de slachtoffers te vermoorden. Volgens justitie zou hij mede namens Holleeder hebben gehandeld. En daar zit de pijn bij Dino S. Willem kan volgens Dino verklaren dat die niet betrokken is. Maar daarmee zou Holleeder zichzelf kunnen belasten. En daarom beroept Willem zich vooralsnog op zijn zwijgrecht. Zie daar de kern van het conflict tussen de twee criminele kopstukken: wie draait op voor de onderwereldmoorden?

Willem Holleeder wordt overigens ook verdacht van de moord op drie andere rivalen in de onderwereld.

Een totale onbekende

Willem Holleeder en Dino S. leren elkaar begin jaren negentig kennen in Bankenbosch, een gevangenis in Veenhuizen. Willem geniet dan al landelijke bekendheid door de Heinekenontvoering. Kickbokser Dino S. is, zeker voor het grote publiek, een totaal onbekende figuur. Na zijn detentie vindt hij aansluiting bij criminelen die handelen in drugs en zijn gespecialiseerd in het ronselen van corrupte politiemedewerkers.

Dino krijgt pas de status van crimineel kopstuk na de publicatie van een serie gesprekken die Wim Endstra in 2003 voerde met de politie. In de zogeheten Endstra-tapes vertelt de vastgoedbaron hoe hij jarenlang werd afgeperst door Willem Holleeder. De Heinekenontvoerder zou daarbij volgens Endstra zijn geholpen door Dino. „Willem en Dino bepalen het gewoon”, zei Endstra.

Als de verhalen van Endstra in 2006 openbaar worden, zit Holleeder vast op verdenking van afpersing van de vastgoedbaron. Dino duikt al snel daarna onder en wordt pas in 2010 gevonden op een zolderkamer aan de Amsterdamse Rozengracht. Voor afpersing van Endstra wordt hij niet vervolgd, maar wel voor drugshandel en de moorden op Houtman en Van der Bijl.

De verdenking tegen Dino S. is gebaseerd op de bekentenis van kroongetuige Peter la S., een crimineel die betrokken was bij de moord op Houtman en in ruil voor strafvermindering zijn verklaringen aflegde.

Na zijn arrestatie in 2010 zegt Dino S. tegen de politie dat hij de slachtoffers niet kent. Tegelijkertijd herinnert hij ook nog even aan het conflict dat de slachtoffers hadden met Holleeder. „We weten allemaal hun voorgeschiedenis. Heb ik niks mee te maken. Ik leg de vraag even andersom. Waarom zou ik dit doen, met welk motief? Ik heb die mensen nog nooit ontmoet. Waarom zou ik zeggen: dit moet gebeuren en ik zal het even betalen? Ik ben niet in de war.”

Al sinds de publicatie van de Endstra-tapes heeft Dino S. het gevoel dat zijn voormalige vriend Willem Holleeder zijn naam had misbruikt, ook in de richting van Endstra. En dat zou niet de eerste keer zijn geweest. Dino had Willem ook al in het voorjaar van 2005 betrapt. Uit getuigenverklaringen blijkt dat Holleeder toen uit naam van Dino een vriend van Thomas van der Bijl bedreigde terwijl Dino van niets wist. Toen dat was uitgekomen, raakten Willem en Dino gebrouilleerd. Van der Bijl vertelde dat al in het voorjaar van 2005 aan de politie: „Dino is Willem zat.”

De relatie tussen Holleeder en Dino S. verzuurt in 2011 verder als Holleeder weigert in te gaan op een verzoek van Dino S. om de vraag te beantwoorden of hij de naam van Dino had misbruikt bij het bedreigen van Endstra. Holleeder wilde niet getuigen in de zaak tegen Dino S. en beriep zich net als gisteren op zijn recht om zichzelf niet te belasten.

In het najaar van 2011 krijgt het onderzoek naar de rol van Dino S. bij de moord op Houtman en Van der Bijl een bijzondere wending. Kroongetuige Peter la S., die eerst Dino had beschuldigd, doet uit het niets een bijzondere bekentenis. Hij vertelt dat hij zelf uit de mond van Holleeder had gehoord dat Kees Houtman moest worden doodgeschoten. „Osdorp eerst”, had Peter la S. Holleeder horen zeggen op een parkeerplaats. Daarmee bedoelde Holleeder volgens de kroongetuige de in Osdorp woonachtige Houtman.

Gunstige gevolgen

Volgens de kroongetuige was hij zo bang geweest voor Holleeder dat alles over diens rol in het onderwereldconflict moest worden weggelaten uit zijn verklaringen tegen de politie. Het is een wending met voor Dino S. zeer gunstige gevolgen. Niet alleen komt zijn rol als opdrachtgever in een compleet ander daglicht te staan, maar ook vindt de rechtbank dat zijn recht op een eerlijk proces is beschadigd. De verklaringen van Peter la S. mogen in het proces niet worden gebruikt als bewijs. Dino S. wordt in 2013 vrijgesproken.

Maar daarmee zijn de problemen voor Dino S. niet voorbij. Voorafgaand aan het hoger beroep van zijn zaak, dat nu speelt, meldt zich een nieuwe kroongetuige: Fred Ros, een van de mannen die de moord op Thomas van der Bijl hebben georganiseerd. Ook hij stelt dat Dino de opdrachtgever was voor deze moord.

Tijdens een van de vele zittingen in zijn hoger beroep komt het conflict tussen Willem Holleeder en Dino S. ook aan de orde: bij het verhoor van Willems zus Astrid. Daar vertelt zij over de verklaringen die zij samen met haar zus Sonja bij de politie heeft afgelegd over haar broer Willem.

Heel bewust gemanipuleerd

Astrid beschrijft hoe Willem heel bewust zaken manipuleerde om er zelf beter van te worden. Hij vertelde haar via de telefoon bijvoorbeeld dat hij van Dino een verklaring móést afleggen, alsof er sprake was van een bedreiging. „Dat doet hij bewust omdat hij weet dat zo’n gesprek wordt afgeluisterd.” Volgens Astrid is dat de manier waarop haar broer opereert en manipuleert. „Willem heeft geen vrienden, alleen potentiële slachtoffers.”

Aan het einde van de verhoren van Holleeders zussen Astrid en Sonja beklaagt Dino zich met ingehouden woede over de manier waarop zijn voormalige vriend hem moorden in de schoenen lijkt te schuiven. „Wat kunnen we nog meer verwachten van Willem Holleeder”, vraagt hij zich hardop af. „Dat houdt me bezig.”

Dino S. krijgt voorlopig nog geen antwoord op zijn vragen. Tijdens de zitting blijkt dat Willem Holleeder in zijn eigen zaak – hij wordt verdacht van vijf moorden – al wel verklaringen heeft afgelegd. Maar die blijven voorlopig nog geheim. „Op de verklaringen van Holleeder rust een embargo”, zo meldt het OM. „Het is een bijzondere afspraak die is gemaakt omdat Holleeder anders waarschijnlijk niet mee zou willen werken aan een verhoor in zijn eigen zaak.”

Het roept een uitspraak in herinnering die Astrid Holleeder twee weken geleden deed in dezelfde rechtszaal: „Mijn broer Willem kan heel overtuigend zijn.” Dino S. moet het daarmee doen, voorlopig. De laatste episode in de Amsterdamse onderwereldoorlog is nog niet voorbij.