Plutomissie laat zien hoe verrassend een ijsbal kan zijn

‘Doorbraak’ New Horizons brengt schitterende foto’s vanaf de rand van het zonnestelsel

Deze beroemd geworden ‘grote foto’ van Pluto werd op 14 juli gemaakt door de NASA-sonde New Horizons, met rechts een detail (80 bij 80 km) van het onverwacht gevarieerde landschap van de dwergplaneet. Linksonder staat, ter vergelijking, een uitsnede van dezelfde grootte op de kaart van Nederland. Foto NASA / JHUAPL / SwRI

De foto hierboven laat in één oogopslag zien waarom dit jaar de NASA-expeditie naar de dwergplaneet Pluto zowel door Nature als Science is uitgeroepen tot een hoogtepunt van het jaar. De grote foto laat zien hoe gevarieerd een landschap van diepgevroren water en stikstof kan zijn in deze uiterste hoek van het zonnestelsel. Dwergplaneet Pluto (2.400 km in doorsnee, slechts twee derde van de maan) bleek geologisch veel actiever dan gedacht, met grote nieuwgevormde vlaktes en zelfs ‘lauwwatervulkanen’. Op de uitsnede is die soms raadselachtige variatie te zien, aan de ‘zuidoostkust’ van de grote enigszins hartvormige ijsvlakte Sputnik Planum (linksboven) met een paar oude kraters en vele pitvormige ijsheuvels. Voor de New Horizons-sonde op 14 juli vlak langs Pluto schoot, waren er alleen vage Hubble-foto’s van deze uiterste buitenplaneet die meer dan dertig keer zo ver van de zon staat als de aarde.

Er had veel mis kunnen gaan op de bijna negen jaar lange reis. Slechts tien dagen voor de langverwachte ontmoeting met Pluto, die amper een halve dag duurde, zette New Horizons zichzelf plotseling uit. Maar het team van missieleider Alan Stern kreeg de sonde weer op tijd aan de praat. In januari 2019 brengt de sonde nog een kort bezoek aan het kleine ‘Kuiperobject’ 2014 MU69 (45 km doorsnede). Nature benoemt Alan Stern tot een van de ten people who mattered this year en bij Science krijgt hij de 'publieksprijs’, uitgekozen door bezoekers van de website.