Natuurlijk zijn ze welkom, maar niet zo veel

Een dag na de uit de hand gelopen protesten in Geldermalsen tegen de komst van asielzoekers overheerst de schaamte. Al is er ook begrip.

Bij het gemeentehuis van Geldermalsen wordt de schade gerepareerd die is ontstaan tijdens de protesten van woensdagavond. Foto Remko de Waal/ANP

„Ze moeten volgende keer een bunker bouwen bij een raadsvergadering.” Henri Bron, eigenaar van Bron Groenvoorziening, zucht eens diep. Hij parkeerde woensdagavond 25 busjes en 80 werknemers op de stoep van het gemeentehuis. Want als de plannen doorgaan, komen er rond zijn bedrijf 1.500 asielzoekers. Hij is geschrokken van het geweld. „Hoe boos ik ook ben door het besluit, dit is absurd. Je schaamt je bijna om hier vandaan te komen.”

Woensdagavond braken er in Geldermalsen, tijdens de raadsvergadering waar gesproken werd over de komst van 1.500 asielzoekers, rellen uit. De politie werd bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen, een agent gewurgd en naar de grond gewerkt. De politie arresteerde veertien relschoppers. Ondanks geruchten over hooligans uit andere steden, komen alle gearresteerden uit Geldermalsen, vertelt districtschef Lute Nieuwerth. „Daarnaast hebben onze agenten gezien dat de groep van ongeveer 70 relschoppers voor tachtig tot negentig procent uit Geldermalsen komt.”

Ze komen van hier

De bewoners zijn de dag na de rellen geschrokken. In de gemeente wonen 26.000 mensen verspreid over elf dorpjes – in de kern Geldermalsen zelf wonen er 11.000. Ze zijn geschrokken vanwege het geweld, maar toch vooral omdat de gearresteerden ‘van hier’ zijn. „Het is nog pijnlijker dat de relschoppers allemaal uit het dorp komen”, zegt ook burgemeester Miranda de Vries (PvdA). „We wisten dat de komst van asielzoekers hier gevoelig lag, maar we hadden niet verwacht dat onze inwoners op deze manier gewelddadig zouden worden.”

Dat de kwestie leeft, is in de hele gemeente te zien aan de vele spandoeken die er hangen. In het centrum, bij de plek waar het azc zou komen, bij het gemeentehuis. Allemaal met dezelfde boodschap: 1.500 asielzoekers is veel te veel. Dat blijkt ook onder de inwoners het grootste bezwaar. „De meeste mensen snappen echt wel dat we vluchtelingen moeten helpen”, zegt Leo van de Lagemaat, die in een oude boerderij woont, vlak bij de plek waar de asielzoekers moeten komen. „Maar 1.500 is absurd, dat vindt hier bijna iedereen. Ik keur de agressie niet goed, maar ik snap het wel. De jongens die zijn gaan rellen, fokken elkaar op. Ik vind niet dat ze gestraft moeten worden, een waarschuwing is voor mij genoeg.”

Een briefje door de bus

Vanaf het moment dat de omwonenden via een brief van de gemeente werden geïnformeerd over de plannen voor een azc, zou het broeien. In de brief van de gemeente is een plattegrond te zien met daarop de locatie en een korte uitleg van de plannen. „Wij kregen vrijdagavond dat briefje door de bus geduwd”, zegt Van de Lagemaat. „Zo plotseling, ineens 1.500 mensen, de inwoners hebben het gevoel alsof het al lang geregeld was, alsof het ons door de strot werd geduwd.”

Lees ook: Geldermalsen dicht financieel gat met een azc

De meeste bewoners van Geldermalsen hebben wel een idee wie de jongens zijn die zijn gaan rellen. Werkjongens worden ze genoemd, gabbers soms. Mannen die niet willen dat er zo veel asielzoekers komen in het dorp, net als de meeste inwoners, en hun frustratie uiten via geweld. Of, zoals Leo van de Lagemaat het verwoordt: „Voor die gasten is het oog om oog, tand om tand.” 

Toch vrezen veel bewoners dat de gebeurtenissen van woensdagavond niet echt zullen helpen. Ze zijn bang dat de gemeente nu besluiten gaat nemen zonder inspraak van de inwoners. Jeroen van den Hurk, die woont in een nieuwbouwwijk achter de mogelijke plek van het azc, vindt dat de mensen verstandig moeten blijven. „Wij willen ons huis verkopen, en ik ben dus totaal niet blij met het besluit van de gemeente. Maar we moeten op een nette manier ertegenin gaan, dit werkt alleen maar averechts.” Voorlopig wordt er geen beslissing genomen over de komst van een mogelijk azc. De gemeente besluit in januari hoe het proces verder gaat.

Als de zon bijna onder is, krijgen drie jongens van Marokkaanse komaf op de markt een schaar van een winkelier. De langste van de drie, de 18-jarige Abdel, knipt staand op een fiets de touwtjes van een spandoek met daarop de tekst ‘Nee tegen AZC’ door. „Al die televisiecamera’s hier vandaag, het moet nu over zijn”, zegt hij, als het doek naar beneden dwarrelt. „Het is bijna nieuwjaar, het moet gewoon weer gezellig worden in Geldermalsen.”

Lees ook: Asielzoekers op een zichtlocatie langs de snelweg