Makkelijke CRISPR is revolutie in gentechniek

Knippen en plakken van genen wordt heel makkelijk met deze nieuwe methode.

Het knippen en plakken van genen breidde zich dit jaar uit tot mensenembryo’s, door Chinese onderzoekers. Het leidde tot een oproep van onderzoekers en ethici op een stop op dit onderzoek. Tot een ethiekconferentie, begin deze maand in Washington. En tot het besluit om voorzichtig voort te gaan.

Science vindt de CRISPR-techniek de belangrijkste wetenschappelijke doorbraak van 2015, vanwege het Chinese embryo-experiment en de mogelijkheid om met CRISPR muggen te verhinderen de malariaparasiet door te geven, of om zelfs malariamuggen uit te roeien. Er zijn meer van die genmanipulatietechnieken ontwikkeld de afgelopen tien jaar. CRISPR kreeg dit jaar een aparte positie, schrijft Science, omdat het zo makkelijk is. Iedereen met een moleculair-biologisch lab kan het doen.

Tot de opvallende CRISPR-hoogstandjes rekent Science de allergievrije pinda’s, extra gespierde honden, varkens die aangeboren ongevoelig zijn voor een paar varkensschuurvirussen, schimmelresistente tarwe en de tomaten met lange planktijd die met de techniek zijn gemaakt.

Nature zet de Chinese embryo editor Junjiu Huang in de lijst van tien belangrijkste personen voor de wetenschap in 2015. Hij is de man die in Chinese embryo’s het gen voor de ziekte bèta-thalassemie probeerde te vervangen. In de publicatie (Protein & Cell, 19 juni) staat hoe dat mislukte. De Chinese embryo’s, overgeschoten bij reageerbuisbevruchtingen, waren al ten dode opgeschreven. Er zaten, door dubbele bevruchting, te veel chromosomen in. Er konden dus geen mensen uit groeien. Maar het knippen en plakken van het gen ging ook niet goed. Misschien is dat inmiddels verholpen: begin deze maand publiceerden Amerikaanse onderzoekers een verbeterde CRISPR-methode in Science.