Een beetje rommelen met watt en lumen

Lampenmakers zetten te gunstige getallen op verpakking. En dat mag gewoon van Brussel.

Foto Istock

Men neme een peertje. Bijvoorbeeld een halogeenlamp van Osram, die op het doosje 700 lumen (licht) garandeert. Mispoes. De werkelijke lichtopbrengst is 641 lumen – 8 procent minder dan beloofd. En dat mag van de Europese autoriteiten. Daarom geven veel lampen minder licht dan op de verpakking staat, zei donderdag de Europese koepelorganisatie van milieuclubs, het Europese Milieubureau (EEB). Bovendien verbruiken ze vaak meer stroom.

1 Hoe kunnen fabrikanten lampen zuiniger presenteren dan ze zijn?

Lampenproducenten moeten op de verpakking vermelden hoeveel energie een lampje gebruikt (in watt) en hoeveel licht het geeft (in lumen). Europese richtlijnen staan bij de testlaboratoria echter een foutmarge van zo’n 10 procent toe. Zowel bij de gemeten lichtopbrengst als bij het geconstateerde verbruik. Fabrikanten kunnen zo de prestaties van hun producten opschroeven. Volgens het Zweedse consumententijdschrift Råd & Rön, dat lichtpeertjes test, overdrijven lampenproducenten de labresultaten op de verpakking soms tot wel 25 procent.

Volgens een anoniem te blijven leidinggevende bij een lampenproducent doet de hele lichtindustrie hieraan mee. „Als grote fabrikanten de resultaten met 10 procent oprekken, moet iedereen volgen, om concurrerend te blijven.” Volgens de leidinggevende is een marge van 10 procent overigens uit de tijd. „Met de huidige meetapparatuur is een marge van een procent of 2, hooguit 3, realistischer en eerlijker.”

2 Hoe erg is deze kwestie voor de consument? En hoe schadelijk is dit voor het milieu?

De gloeilamp is sinds 2012 in Europa verboden, omdat die inefficiënt en milieu-onvriendelijk is. Maar er zijn volgens het EEB nog steeds lampen op de markt die door de ruime testmarges onder een verbod uitkomen. Het EEB hekelt ook producenten als Philips die zouden claimen dat hun halogeenlampen energiebesparend zijn. Ook de Nederlandse Consumentenbond vindt dat consumenten op die manier op het verkeerde been worden gezet, zegt een woordvoerder. „Halogeenlampen zijn ook gloeilampen, ze zijn maar íets zuiniger.”

Het EEB schat dat consumenten jaarlijks zo’n twee miljard euro meer betalen aan energierekeningen, omdat producten niet waarmaken wat de verpakking verzekert. Op individueel niveau kan het zijn dat je per lampje 10 procent meer aan stroom betaalt dan waar je vooraf op rekende, en 10 procent minder licht hebt.

3 Is de kwestie met peertjes vergelijkbaar met het emissiefraudeschandaal van Volkswagen?

Nee, zegt een woordvoeder van het EEB. „Het sjoemelen van Volkswagen was illegaal. Bij de lampen wordt alleen de ruimte in de regels misbruikt. Maar in beide gevallen gaat het om misleiding.” Volgens het EEB gaat die mogelijk nog veel verder dan lampen. Want de ruime Europese testmarges gelden niet alleen voor lampen, maar voor zo’n dertig huishoudelijke apparaten.

De Europese Commissie scherpte in 2012 wel de regels voor de verplichte energielabels aan. Maar volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit kloppen die ook bij lange na niet. Uit een selectieve steekproef, uitgevoerd in 2013 en 2014, bleek dat ongeveer 70 procent van de vaatwassers, droogtrommels, koel- en vriesapparaten en ovens minder zuinig was dan op het label stond aangegeven.

4 Weten de autoriteiten in Brussel dat fabrikanten marchanderen met watt en lumen?

De Europese Commissie weet al sinds 2011 dat lampenfabrikanten de toegestane marges bij de testresultaten optellen om hun producten beter te verkopen of lampen die te veel energie verbruiken door de test te loodsen, meldt een woordvoerder. De Commissie wil „de gesignaleerde problemen” volgend jaar aanpakken.

5 Wat zeggen de fabrikanten over de aantijgingen van de EEB?

Marktleiders Osram en Philips verwijzen voor inhoudelijk commentaar naar brancheorganisatie LightingEurope. Een woordvoerder van deze lobbyclub zegt: „De bedrijven die wij vertegenwoordigen houden zich gewoon aan de regels. Die hebben wij niet zelf vastgesteld, dat doet Brussel. Bovendien gelden de marges zowel naar boven als naar beneden. Het kan ook gebeuren dat een lamp zuiniger is dan op de verpakking staat.”