Utrecht heeft stukje singel terug

Het is de grootste stedelijke verbouwing van Nederland: de aanpak van het Utrechtse stationsgebied.

Verbouwing Catharijnesingel. Foto: mara Angulo Vidal

Op een kruispunt achter het Jaarbeursplein in Utrecht schieten een paar jonge fietsers de rijbaan op. Tegen het verkeer in fietsen ze tussen de auto’s door richting het station. Een verkeersregelaar in een oranje-gele jas roept ze na. „Idioten.” Hij en zijn collega’s staan er vrijwel elke dag; altijd drie per kruispunt. Een let op de bussen, een ander stuurt de auto’s en de derde probeert de grote rijen fietsers in het gareel te houden.

Aan alle kanten staan blauwe schotten en gele borden die voorbijgangers de goede kant op moeten wijzen. Door de vele grote verbouwingen ligt het gebied rondom het station al jaren op de schop. Fiets-, bus- en wandelroutes veranderen vrijwel om de maand. Kruispunten zijn niet altijd overzichtelijk en menig bezoeker die vanaf Utrecht Centraal de binnenstad in wil lopen, verdwaalt.

Maar vrijdagavond worden de ongemakken even vergeten. Dan is de opening van de deels herstelde Catharijnesingel, een singelgracht rond de binnenstad die in de jaren zeventig tot verdriet van veel bewoners gedempt werd om plaats te maken voor beton. Sinds enkele weken stroomt er weer water door een deel ervan. Voor veel Utrechters is het herstel van de historische singel een beloning voor de jarenlange bouwputten.

Het herstellen van de oude singel is onderdeel van het Masterplan Stationsgebied. Een ambitieus plan voor renovatie van het stationsgebied dat de gemeenteraad in 2003 aannam. Het behelst ongeveer veertig verschillende deelprojecten rondom het Centraal Station, de Jaarbeurs en winkelcentrum Hoog Catharijne.

Uiteindelijk moeten de veranderingen het stationsgebied en de binnenstad meer verbinden. Het station moet 100 miljoen reizigers per jaar verwerken en er moet 250.000 vierkante meter kantoor- en 42.800 vierkante meter winkelruimte komen. Het hele project is begroot op zo’n 3,2 miljard euro. Daarvan wordt ongeveer eenderde betaald door het rijk en de gemeente. De rest komt van bedrijven als NS, ProRail en investeerder Corio. In 2030 moet alles klaar zijn.

Zichtbaar resultaat

De terugkeer van de singel is na de oplevering van muziekpaleis TivoliVredenburg in 2013 en een deel van het Centraal Station het derde grote zichtbare resultaat van de grootse binnenstedelijke verbouwing van Nederland. „Echt een morele opsteker”, zegt Herbert Bolant, buurtbewoner en oprichter van bouwpututrecht.nl, waarop hij de vorderingen van alle plannen bijhoudt.

„Het idee dat we nog tot 2030 in de chaos zitten maakt af en toe een beetje moedeloos. We kijken vol bewondering en afgrijzen tegelijk.”

Wethouder Victor Everhardt (D66) ziet veel mensen even stilstaan en foto’s maken van de nieuwe oude singel. „Ouderen herkennen nog hoe het ooit was.”

 

 

Vanaf het begin kende het Masterplan al redelijk wat kritiek. Krijgen we al die kantoorruimte wel vol? Moeten er zo veel bomen gekapt worden? Is muziekcentrum TivoliVredenburg niet veel te groot?

Dat de verbouwingen tegelijk begonnen met de financiële crisis maakte het er niet beter op: wegens gebrek aan financiering lagen de eerste projecten al snel stil. Ook problemen met TivoliVredenburg – waarvan de bouw langer duurde en de kosten veel hoger uitvielen – zorgden voor een boel gemopper. Onlangs bracht de Utrechtse Rekenkamer nog een kritisch rapport uit over het muziekgebouw. De gemeente zou onvoldoende regie hebben gehouden in de bouw en loopt daardoor de komende jaren ernstige financiële risico’s, aldus het rapport.

Er stroomt weer water door een deel van de Catharijnesingel. Foto:  Imara Angulo Vidal

Ook nu lopen sommige deelprojecten weer anders dan bedacht. „Er worden nog steeds aanpassingen gedaan”, zegt CDA-fractievoorzitter Sander van Waveren. „De maquette die in het stadskantoor staat klopt al niet meer met wat er daadwerkelijk gaat komen.” Dat kan ook bijna niet anders: de plannen zijn vijftien jaar geleden bedacht en de stad groeit sneller dan gedacht.

Zo bevat de maquette nog een autotunnel aan de westkant van het station, terwijl die inmiddels wegbezuinigd is. In de verkeersplannen van het college lijkt er een drukke autostraat te komen, terwijl het juist een rustig plein moest worden, zegt Van Waveren. Met sommige aanpassingen worden de plannen ook beter, vindt hij.

„Van het oude taxiplateau bij het station wordt nu een mooi open gebied gemaakt, dat zat niet in het oorspronkelijke plan.”

Blijven aanpassen

Doordat veel projecten tegelijk lopen is de planning zeer complex, zegt wethouder Everhardt. „Daarom moeten we wel blijven aanpassen.” Een alternatief is er niet: het station moet bijvoorbeeld gewoon in gebruik blijven. Everhardt: „We kunnen geen grote hekken om de binnenstad zetten en alles rustig afbouwen.”

De projecten aan de centrumkant van het station zijn vrijwel allemaal in uitvoering en moeten in 2018 klaar zijn. De tweede fase duurt langer. Daarbij wordt vooral gebouwd aan de Jaarbeurszijde en het Westplein bij de wijk Lombok. Ook is nog niet voor alle projecten de financiering rond: de gemeente is bijvoorbeeld nog op zoek naar zo’n 8 tot 9 miljoen euro om ook in het laatste deel van de singel het water weer te laten stromen.