Rivalen in de rechtszaal: Willem Holleeder en Dino S.

Vandaag kijken ze elkaar voor het eerst in lange tijd in de ogen: Willem Holleeder en Dino S. Ooit vrienden, maar inmiddels staan ze elkaar naar het leven.

Verdachte Dino S. Foto Aloys Oosterwijk / ANP

Goede kennissen waren ze, vrienden zelfs: Willem Holleeder en Dino S. Aan het begin van deze eeuw stonden ze volgens de politie samen bovenaan de piramide van de Amsterdamse onderwereld. Willem was de charmante intrigant met naam in de bovenwereld, Dino de stille krachtpatser met faam in de onderwereld. En samen waren ze sterk. Maar de vrienden van weleer zijn rivalen geworden en staan elkaar volgens sommigen naar het leven.

Hoe het zo ver is gekomen? Dat is vandaag het onderwerp van gesprek in de extra beveiligde rechtszaal op Schiphol waar Willem Holleeder moet getuigen in de strafzaak tegen Dino S. Daar kijken ze elkaar voor het eerst sinds lange tijd in de ogen. Hoewel Holleeder al heeft laten weten dat hij zich op zijn zwijgrecht zal beroepen, moet hij verschijnen en alle vragen aanhoren.

De confrontatie tussen Willem en Dino in de rechtszaal kan worden gezien als de laatste episode in de lange en zeer gewelddadige oorlog in de Amsterdamse onderwereld. Dat conflict speelt sinds het begin van deze eeuw en draait om crimineel vermogen dat was gestald bij vastgoedbaron Wim Endstra. Vrijwel alle hoofdpersonen zijn dood, net als Endstra gestorven door de kogel.

Zwijgrecht

De vraag wie er achter die moorden zit, is al vijftien jaar onderwerp van onderzoek. Het antwoord van Justitie: Willem Holleeder (1958) en Dino S. (1960).

Het Openbaar Ministerie (OM) ziet de twee samen als de opdrachtgevers van tenminste twee liquidaties: de moord op pandjesbaas Kees Houtman in november 2005 en de moord op kroegbaas Thomas van der Bijl in april 2006. De slachtoffers waren goed bevriend en – saillant detail – uitgesproken vijanden van Willem Holleeder. Zowel Houtman als Van der Bijl spraken over bedreiging door Holleeder met de politie.

Dino kende Houtman en Van der Bijl niet en had naar eigen zeggen geen motief om de slachtoffers te vermoorden. Toch wordt Dino S. al sinds 2007 verdacht van betrokkenheid bij deze moorden. Hij zou mede namens Holleeder hebben gehandeld, aldus het OM. En daar zit nou precies de pijn bij Dino S. Willem Holleeder kan volgens Dino verklaren dat hij niet betrokken is, maar daarmee zou hij zichzelf kunnen belasten. En daarom beroept Willem zich tot op heden op zijn zwijgrecht. Zie daar de kern van het conflict tussen de twee criminele kopstukken: wie draait op voor de onderwereldmoorden.

Holleeder wordt overigens ook verdacht van de moord op drie andere rivalen in de onderwereld. Onder hen zijn zwager Cor van Hout met wie hij in de jaren tachtig bierbrouwer Freddy Heineken ontvoerde. Dat onderzoek kwam dit voorjaar in een stroomversnelling toen bleek dat Willems zussen Astrid en Sonja, de weduwe van Van Hout, zeer belastende verklaringen over Willem hebben afgelegd.

Cor van Hout

Willem Holleeder en Dino S. leren elkaar begin jaren negentig kennen in Bankenbosch, een gevangenis in Veenhuizen. Willem geniet dan al landelijke bekendheid door de Heinekenontvoering. Kickbokser Dino S. is, zeker voor het grote publiek, nog een totaal onbekende figuur. Na zijn detentie vindt hij aansluiting bij een groep criminelen rond de drugs- en wapenhandelaren Mink Kok en Stanley Hillis.

Dino krijgt pas de status van crimineel kopstuk na de publicatie van een serie gesprekken die Wim Endstra in 2003 voerde met de politie. In de zogeheten Endstra tapes vertelt de vastgoedbaron hoe hij jarenlang werd afgeperst door Willem Holleeder. De Heinekenontvoerder zou daarbij volgens Endstra zijn geholpen door Dino S. en Stanley Hillis, die in 2011 is vermoord. “Willem en Dino bepalen het gewoon”, zei Endstra. “Samen met die Stanley”.

Als de verhalen van Endstra in 2006 openbaar worden, zit Holleeder vast op verdenking van afpersing van de vastgoedbaron. Dino duikt al snel daarna onder en wordt pas in 2010 gevonden op een zolderkamer aan de Amsterdamse Rozengracht. Voor afpersing van Endstra wordt hij, net als Hillis, niet vervolgd, maar wel voor drugshandel en de moorden op Houtman en Van der Bijl. De verdenking tegen Dino S. is gebaseerd op de bekentenis van kroongetuige Peter la S., een crimineel die betrokken was bij de moord op Houtman en in ruil voor strafvermindering zijn verklaringen aflegde.

Na zijn arrestatie vertelt Dino S. aan de politie dat hij de slachtoffers niet kent en nooit een conflict met hen heeft gehad. Tegelijkertijd herinnerde hij ook nog even aan het conflict dat de slachtoffers hadden gehad met Holleeder.

“We weten allemaal hun voorgeschiedenis. Heb ik niks mee te maken. Ik leg de vraag even andersom. Waarom zou ik dit doen, welk motief? Ik heb die mensen nog nooit ontmoet. Waarom zou ik zeggen: dit moet gebeuren en ik zal het even betalen. Ik ben niet in de war.”

Klik met je muis op de rode puntjes om te zien wie waar is vermoord.

‘Dino is Willem zat’

Al sinds de publicatie van de Endstra-tapes had Dino S. het gevoel dat zijn voormalige vriend Willem Holleeder zijn naam had misbruikt, ook in de richting van Endstra. En dat zou niet de eerste keer zijn geweest. Dino had Willem ook al in het voorjaar van 2005 betrapt. Uit een setje getuigenverklaringen blijkt dat Holleeder toen uit naam van Dino een vriend van Thomas van der Bijl bedreigde terwijl Dino van niets wist. Toen dat uit was gekomen, raakten Willem en Dino gebrouilleerd. Van der Bijl vertelde dat al in het voorjaar van 2005 aan de politie: “Dino is Willem zat.”

De relatie tussen Willem Holleeder en Dino S. verzuurt verder als Holleeder weigert in te gaan op een verzoek van Dino S. om de vraag te beantwoorden of hij de naam van Dino had misbruikt bij het bedreigen van Endstra. Dat deed Holleeder niet. Hij beriep zich op zijn recht om zichzelf niet te belasten. Ondanks zijn veroordeling is Holleeder de afpersing van Endstra altijd blijven ontkennen.

Peter de La S.

In het najaar van 2011 krijgt het onderzoek naar de moord op Houtman en Van der Bijl een bijzondere wending als kroongetuige Peter la S. uit het niets een bijzondere bekentenis doet. Hij vertelt dat hij zelf uit de mond van Willem Holleeder had gehoord dat Kees Houtman moest worden doodgeschoten. “Osdorp eerst”, had Peter la S. Holleeder horen zeggen op een parkeerplaats, en daarmee bedoelde Holleeder volgens de kroongetuige de in Osdorp woonachtige Houtman.

Peter la S. had geëist dat deze en een aantal andere verklaringen over de rol van Holleeder zouden worden weggelaten, uit angst voor Willem Holleeder. Het was een ongekende wending met voor Dino S. zeer gunstige gevolgen. Niet alleen komt zijn rol in een compleet ander daglicht te staan. Door de Holleederweglatingen is zijn recht op een eerlijk proces dusdanig beschadigd dat de rechtbank bepaalt dat de verklaringen van Peter la S. in zijn zaak niet mogen worden gebruikt voor het bewijs. En dat leidt in 2013 tot vrijspraak.

Maar daarmee zijn de problemen voor Dino S. niet voorbij. Tijdens het hoger beroep van zijn zaak meldt zich een nieuwe kroongetuige: Fred Ros, een van de mannen die de moord op Thomas van der Bijl heeft georganiseerd. Ook hij stelt dat Dino de opdrachtgever was voor deze moord.

Tijdens de behandeling van zijn zaak in hoger beroep komt het conflict tussen Willem Holleeder en Dino S. aan de orde bij het verhoor van Willems zus Astrid. Zij vertelde dat Willem heel bewust zaken manipuleerde om er zelf beter van te worden. Zo had Willem haar via de telefoon vertelt dat hij moest verklaren van Dino, alsof er sprake was van een bedreiging. “Dat doet hij bewust omdat hij weet dat zo’n gesprek wordt afgeluisterd.” Volgens Astrid is dat de manier waarop haar broer opereert en manipuleert.

“Willem heeft geen vrienden, alleen potentiële slachtoffers.”

Antwoorden volgen veel later

Dino S. praat aan het einde van de verhoren van Holleeders zussen Astrid en Sonja met ingehouden woede over de manier waarop zijn voormalige vriend hem moorden in de schoenen lijkt te schuiven. “Wat kunnen we nog meer verwachten van Willem Holleeder”, vraagt Dino hardop aan de voorzitter van het hof. “Dat houdt me bezig.” Zijn vragen kan Dino vandaag stellen aan Willem. Maar de antwoorden volgen waarschijnlijk pas veel later. Holleeder heeft aangekondigd dat hij zich op zijn zwijgrecht zal beroepen. De Amsterdamse onderwereldoorlog is nog niet afgelopen.

Lees ook het interview met Astrid Holleeder: ‘Mijn broer Willem Holleeder is een psychopaat’