Joris Laarman maakt feest van vormen

Ontwerper Joris Laarman combineert techniek en esthetiek. Zo maakt hij 3D-prints van metaal – te zien op zijn tentoonstelling in Groningen. 

Voxel? Wat is een voxel? Dankzij de geweldige tentoonstelling van Joris Laarman Lab in het Groninger Museum weet ik het nu: het is een samenvoeging van volume en pixel, zeg maar een 3D-pixel. De voxel is beter bekend uit de wereld van videogames dan van de meubelmakers. En toch heeft Laarman er rococotafels van gemaakt, compleet met bloemen en ornamenten.

Een praktijkles in digitalisering: bij ieder van de drie tafels worden de resoluties steeds hoger en de voxels kleiner – van 10 naar 5 naar 3 millimeter per blokje – en de bloemen en ornamenten dus gladder. Het duurt niet lang meer, wil Joris Laarman zeggen, voordat het digitale materiaal zo’n hoge resolutie heeft dat de voxels niet meer met het blote oog te zien zijn.

Typisch Joris Laarman: ontwerper, uitvinder en kunstenaar. Altijd duwt hij tegen de grenzen aan van zowel de techniek als van zijn eigen verbeelding. De overzichtstentoonstelling in Groningen die zijn hele carrière tot nu toe omspant, is een feest: tegenover de rusteloos onderzoekende geest van Laarmans Lab zetten conservators Mark Wilson en Sue-an van der Zijpp een strakke, serene inrichting met heldere teksten en video’s die the making of laten zien. De expositie zal daarna gaan reizen langs musea in Europa en de VS.

Het heeft iets weg van softijs

Laarman werd bij zijn afstuderen in 2003 aan de Design Academy in Eindhoven meteen bekend met zijn Heatwave-radiator. Die maakte internationaal furore omdat hij zowel decoratief als functioneel is – sterker nog, de decoraties zorgen voor meer oppervlakte en daardoor een betere verspreiding van de warmte.

Intussen heeft Laarman het 3D-printen ontdekt en vernieuwd: hij heeft een techniek ontwikkeld om met metaal te printen, zodat zijn structuren meteen rechtop kunnen staan. Op de expositie staat een grote sierlijke bank van geprint metaal met allemaal gekromde vlakken – het heeft iets weg van een krul softijs – en dit najaar wordt Laarmans 3D-geprinte metalen brug geplaatst over een van de grachten in het oude centrum van Amsterdam.

In een interview met deze krant zei hij vorig jaar: „Ik ben altijd op zoek naar nieuwe vormtalen die voortkomen uit een techniek, naar ontwerpen met een toekomstbelofte.” Dat samengaan van techniek en esthetiek, van nieuwe ideeën en nieuwe materialen houdt het werk zo boeiend. Schoonheid staat bij Laarman hoog in het vaandel, evenals zijn fascinatie met de logica van natuurlijke processen. Het was de structuur van botten die aanleiding gaf tot zijn bekende Bone-serie, met onder andere beroemde stoelen en een hebzucht opwekkende tafel. En de nieuwe stoelen in de serie Microstructures zijn geïnspireerd op de celstructuren waar alle levende organismen uit bestaan.

Met de verkoop van dergelijke dure unica betaalt het Lab het experimentele werk. Het geeft sommige meubels ook weg: van de Makerchairs zijn enkele varianten te downloaden via Bitsandparts.org.

De laatste zaal van de Groningse tentoonstelling is gewijd aan één enorme metalen boekenkast, De vortex, waarvan de bovenkant een wervelende krul is. Een ornament, ja, maar één dat ontleend is aan de algoritmisch gegenereerde vormen die te zien zijn op de beeldschermen langs de wanden. Op wonderbaarlijke wijze zijn de lijnen die in pixels over het scherm vloeien, in aluminium gevangen.