Zo gaat de premier de ‘Teevendeal’ verdedigen...

Rutte moet deze woensdag uitleg geven over de chaos rond de ‘Teevendeal’. Hij moet de schade voor de zijn VVD beperken.

Rutte moet zich woensdag in de Kamer verantwoorden voor de omstreden 'Teevendeal'. Foto ANP / Bart Maat

Je kunt het een kleine trend noemen: sinds Ruttes tweede kabinet begon in 2012, kozen drie bewindspersonen ervoor om geen verantwoording in de Tweede Kamer af te leggen in een moeilijk te verdedigen situatie.  

PvdA’er Co Verdaas, staatssecretaris van Landbouw, koos er eind 2012 voor om geen verantwoording meer af te leggen rond zijn declaratiegedrag. Ivo Opstelten (VVD) trad in maart dit jaar terug, toen het bonnetje van de ‘Teevendeal’ toch was gevonden terwijl hij steeds zei dat het zoek was. Daags erna verdedigde premier Rutte hem in de Tweede Kamer. 

Staatssecretaris Teeven, die zelf niets hoefde te verdedigen in de Tweede Kamer, trad met Opstelten af. Het recentste en derde geval was staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur, PvdA). Zij besloot de Kamer niet meer te woord te staan over het kritische Fyra-rapport.

Alles wijst erop dat Rutte twee dingen anders gaat doen dan de bewindspersonen die hij onderweg heeft verloren. Hij zal verantwoording afleggen. En hij zal aanblijven. Het Kamerdebat met Rutte en minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) over de bevindingen van de commissie-Oosting, die de schikking met Cees H. onderzocht, begint om 14.00 uur. Een debat waarin een reeks van fouten van VVD’ers centraal staat.

Geen definitieve duidelijkheid

Eén lijn in zijn verdediging betreft de inhoud van de schikking: deugde de deal van Teeven destijds? De staat kreeg 750.000 gulden van H., die zelf 4,7 miljoen gestort kreeg van rekeningen waarop beslag was gelegd. De commissie-Oosting vindt de schikking niet in proportie. Rutte zei vorige week dat hij die conclusie zelf niet kon trekken, omdat hij „niets van de tegenprestatie” weet. Dit tot irritatie van de oppositie en H’s advocaat, omdat zijn cliënt hiermee mogelijk gevaar loopt. 

Pagina 58 van het rapport biedt Rutte hier een uitweg. Daar staat dat toenmalig hoofdofficier van justitie Hans Vrakking vertelt hoe H. aan Teeven in 1995 „inderdaad inlichtingen heeft gegeven, die Teeven bereidwillig maakten iets voor H. terug te doen”. Die inlichtingen waren relevant voor één of meer ándere grote strafzaken, zei Vrakking erbij. En de informatie die H. gaf betrof ook „de veiligheid van mensen”. Teeven kreeg in die tijd beveiliging.

Premier Rutte zal hier nooit definitieve duidelijkheid over kunnen geven, al was het maar omdat hij zelf niet precies weet hoe de zaken destijds zijn gelopen. Details weet ook de commissie-Oosting niet – Teeven beriep zich op dit punt op zijn ambtsgeheim. Frustrerend voor het parlement, maar weinig aan te doen.

Rapport commissie-Oosting

Ja, er liep van alles mis

Thema twee begint vanaf 11 maart 2014, dat is het moment dat de deal in het nieuws kwam via Nieuwsuur. Hier staat de vraag centraal hoe het kabinet met de kwestie is omgegaan en of Rutte de Tweede Kamer goed en volledig heeft geïnformeerd. 

Hoe zit het met dat gespreksverslag tussen Teeven en Gerard Roes, de ambtenaar van Justitie aan wie Teeven zijn herinneringen had verteld? Waarom kreeg de Kamer dat niet gewoon toen ze erom vroeg, in maart?

Omdat het op dat moment Rutte een „persoonlijke aantekening” leek, zoals het departement hem had verteld. „Het niet zo dat we dat geheim wilden houden ofzo”, zei Rutte eerder. Dinsdag voegde minister Van der Steur hieraan toe, in schriftelijke antwoorden, dat het verslag inderdaad naar de Tweede Kamer had gekund. Alleen ontbrak de tijd om die beoordeling te maken. Plus: het verslag zou toch naar de onderzoekscommissie gaan die zou worden ingesteld.

Rutte zal beamen dat rond de regie die Ivo Opstelten als minister voerde vanaf 2014, toen het nieuws over de deal voor het eerst naar buiten kwam, het nodige verkeerd ging. Het onderzoek dat de toenmalig minister aanvankelijk naar de zaak instelde, was volgens de commissie-Oosting niet goed genoeg. Dit kan Rutte prima toegeven, want Opstelten nam immers zijn verantwoordelijkheid al. Die is weg. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra erkende dinsdag, in lijn hiermee, ook dat op het ministerie van Justitie van alles is misgegaan. 

De momenten dat het wie dan ook van de oppositie afgelopen jaar lukte om Rutte verbaal klem te zetten, zijn op één hand te tellen. Bij zo’n complex onderwerp als dit zal dat hun nog lastiger vallen – hoewel de irritatie deze week bij de meeste oppositiepartijen merkbaar was. Ze zijn vastberaden Rutte tot openheid van zaken te dwingen in deze kwestie.

De truc is voor de premier om vooral niet te veel te bagatelliseren en zéker te vermijden een lange neus naar de oppositie te trekken. Zo van, u kunt klagen wat u wilt, maar wij hebben de macht van het getal hier, met onze nipte coalitiemeerderheid.

Laat dat maar aan Mark Rutte over.