Teruglezen livedebat Kamerdebat commissie-Oosting

Kamer debatteert vanaf 14.00 uur met premier Rutte over hun betrokkenheid bij de Teevendeal.

2015-12-16 19:50:17 DEN HAAG - Premier Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer over het rapport van de Onderzoekscommissie Ontnemingsschikking onder leiding van Marten Oosting over de Teeven-deal. ANP VALERIE KUYPERS

Conclusie: Rutte loopt flinke schade op

Het Kamerdebat is afgelopen, dus we gaan dit liveblog sluiten. De conclusie van vandaag is dat het kabinet diep door het stof ging voor de gang van zaken rond de Teevendeal, maar dat niet alle twijfel bij de oppositie kon worden weggenomen. Premier Rutte loopt door de breed gesteunde motie van afkeuring flinke schade op. Lees meer in onze analyse Volop spijt en deemoed, maar de oppositie is niet overtuigd.

Roemer: motie is bikkelhard signaal

Een motie van afkeuring is een bikkelhard signaal, ook al is die niet aangenomen. Dat zei SP-leider Emile Roemer na het debat tegen persbureau ANP. Het kabinet heeft onvoldoende gedaan, aldus Roemer. „Er is onvoldoende gewerkt om het vertrouwen te herstellen.”

De SP-leider verwacht dat de lat nog hoger komt te liggen. „Het kabinet zal nog harder moeten werken om het vertrouwen te herstellen”, aldus Roemer over de gevolgen van de motie die door bijna de hele oppositie werd gesteund.

Rutte: werken aan herstel van vertrouwen

Premier Rutte noemde de breed gesteunde motie van afkeuring zojuist, na afloop van het debat, "een belangrijk signaal van de Kamer". Rutte beloofde te zullen werken aan "herstel van het vertrouwen".

Motie van afkeuring tegen Rutte verworpen

PVV-leider Wilders vroeg een hoofdelijke stemming aan over de motie van afkeuring. De motie werd verworpen met 65 stemmen voor en 77 tegen.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Motie van afkeuring redt het niet. Mede dankzij Houwers, Van Vliet en Ozturk (afwezig). #teevendeal #morgenbosbloemenvankabinet

Rutte: kabinet heeft lessen getrokken

Premier Rutte reageerde zojuist op de motie van afkeuring door te zeggen dat hij en minister Van der Steur en staatssecretaris Dijkhoff in het debat "zonder terughoudendheid" hebben erkend dat het beleid beter had gemoeten inzake de Teevendeal en dat het kabinet lessen heeft getrokken en die "uitvoerig heeft toegelicht in dit debat". Omdat het kabinet volgens Rutte geen beleid heeft gevoerd dat erop was gericht om zaken niet boven tafel te krijgen ontraadt hij de motie van afkeuring.

Uit de reactie van Rutte is af te leiden dat de premier in de motie geen aanleiding ziet om op te stappen. Een meerderheid zal de motie vermoedelijk ook niet halen: coalitiepartijen VVD en PvdA beschikken samen over 76 zetels in de Tweede Kamer.

Oppositie komt met motie van afkeuring tegen Rutte

De tweede termijn van de kant van de Kamer is begonnen. ChristenUnie-leider Segers zegt dat het kabinet "diep door het stof is gegaan" in het Kamerdebat van vandaag. "Maar de twijfel is gebleven", zegt Segers. Daarom dient hij, namens bijna alle belangrijke oppositiefracties, een motie van afkeuring in tegen Rutte. CDA-leider Buma zei in een toelichting:

"Vandaag moet de Kamer een grens trekken: zo willen we niet dat dit land wordt geregeerd, zo gaan we niet met de rechtsstaat om".

Naast ChristenUnie en CDA hebben de PVV, de SP, D66, GroenLinks en de Partij voor de Dieren de motie ondertekend. De SGP heeft de motie niet ondertekend, maar steunt hem wel.

Een motie van afkeuring gaat minder ver dan een motie van wantrouwen, die inhoudt dat ook het vertrouwen in een bewindspersoon of het kabinet wordt opzegd. Dat laatste gebeurt nu dus niet: de Kamer spreekt hier enkel de afkeuring uit over het op dit dossier gevoerde beleid.

Schorsing verlengd tot 22.00 uur

Kamervoorzitter Arib (PvdA) maakte zojuist bekend dat de schorsing van het debat is verlengd tot 22.00 uur. De belangrijke oppositiefracties hebben meer tijd nodig om te bepalen met wat voor motie(s) ze willen komen.

Foto ANP / Valerie Kuypers

D66-leider Pechtold (links) overlegt met Sybrand Buma (CDA) in de wandelgangen van de Tweede Kamer. Foto ANP / Valerie Kuypers

Debat geschorst tot 21.45 uur

De beantwoording van Rutte zit erop, het debat is zojuist geschorst tot 21.45 uur. Doordat Rutte diep door het stof ging, lijkt hij zijn politieke lijf in elk geval te hebben gered. De verdediging van Dijkhoff en Van der Steur maakte eerder vanavond minder indruk. De oppositie gaat zich nu beraden op moties. De vraag is of er een motie van wantrouwen tegen één van de bewindslieden zal worden ingediend.

Rutte: had moeten aandringen op meer onderzoek

De premier gaf zojuist meer toelichting op het gebrek aan regie dat hij zichzelf heeft ervaren in de zaak. Rutte zei dat toen "de zaak bleef sudderen" hij had moeten aandringen op meer onderzoek. "Ik had een extra poging moeten doen om dingen boven tafel te krijgen".

Rutte ontkent dat hij en/of andere leden van de VVD-top een poging hebben gedaan om de hele affaire in de doofpot te stoppen. "Er is geen poging gedaan mensen uit de wind te houden", aldus de premier. "Waarom zou je dat willen?"

Rutte direct diep door het stof

Premier Rutte begon zijn beantwoording zojuist door te zeggen: "Ik zit nu dertien jaar in de politiek en dit is veruit het zwaarste politieke debat uit mijn politieke loopbaan." Hij noemt de kritiek van de Kamer in de eerste termijn "snoeihard" en zegt dat hij het afgelopen vrijdag alleen maar erger heeft gemaakt tijdens zijn wekelijkse persconferentie. Toen liet Rutte in het midden of hij het harde oordeel van Oosting over de Teevendeal ("kan toets der kritiek niet doorstaan") wel deelde door te zeggen dat hij "niets van de tegenprestatie" weet. Doordat hij op de persconferentie zo uitvoerig reflecteerde over dit deel van het rapport, wekte de premier de indruk dat hij het niet volledig met Oosting eens was. "Dat was een enorme stommiteit, ik ondersteun volledig de conclusies van dhr. Oosting", zei Rutte zojuist.

Rutte ging op nog twee punten door het stof: hij had in het hele proces naar eigen zeggen "veel meer op de bal moeten zitten om de onderste steen boven te krijgen", daarmee zijn eigen regierol kritiserend. Over het niet toezenden van een belangrijk gespreksverslag over de Teevendeal naar de Kamer in een debat in maart zegt hij dat hij onvoldoende tijd had om het karakter van het document vast te stellen. Achteraf gezien had hij meer tijd moeten nemen om het stuk te beoordelen, zegt Rutte. "De les die ik trek is dat ik voortaan meer tijd neem, dan bel ik de voorzitter", aldus de premier.

Foto ANP / Valerie Kuypers

Foto ANP / Valerie Kuypers

Van der Steur: tweet was geen steun Schippers

VVD-minister van Volksgezondheid Edith Schippers had in maart haar eigen analyse over alle nieuws rond de Teevendeal. Zij wees op een mogelijke rol van ‘de onderwereld’ die met Teeven zou willen afrekenen. “Als een bonnetje van vijftien jaar geleden een week voor de verkiezingen opdoemt, dan is mijn conclusie dat het niet voor niets nú gebeurt”, zei ze in De Telegraaf. “Er zit ergens een kracht achter.”

Pechtold (D66) vraagt Van der Steur naar een tweet die hij in reactie op de uitspraken van Schippers stuurde en hoe hij nu tegen die tweet aankijkt:

Twitter avatar ArdvanderSteur Ard van der Steur Flyers uitgereikt op de markt in #Warmond. Veel positieve reacties op de campagne en de opmerkingen van Edith Schippers in #telegraaf

Van der Steur zegt dat zijn tweet een "feitelijke constatering" was en dat hij zich daarmee niet achter de woorden van Schippers had willen scharen.

Pechtold: Van der Steur is de weg kwijt

Een aantal belangrijke oppositiefracties is bepaald nog niet overtuigd van de verdediging van Dijkhoff en met name Van der Steur. Buma (CDA) stelt na de beantwoording van Van der Steur dat "het gewoon niet deugt". Pechtold (D66) concludeert: "Dhr. Van der Steur is niet het bonnetje kwijt, hij is de weg kwijt."

Foto ANP / Valerie Kuypers

Foto ANP / Valerie Kuypers


Van der Steur: spijt dat het zo is gelopen

Het woord is nu aan minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie), op 4 maart ook nog Kamerlid voor de VVD. Van der Steur erkent dat hij die avond ook bij Opstelten op zijn ministerie was. Hij zegt door Opstelten "gevraagd te zijn om te komen helpen bij de crisis die aan het onstaan was", waarbij Van der Steur refereert aan de uitzending van Nieuwsuur die avond, waarin het bedrag van 4,7 miljoen zou worden onthuld.

Van der Steur heeft er spijt van dat er een discussie is ontstaan over zijn precieze rol in het geheel. Hij verwijt zichzelf dat hij niet zich niet eerder heeft afgevraagd of hij als Kamerlid op dit onderwerp (Cees H.) de minister wel kon adviseren. Van der Steur vindt, net als Dijkhoff, dat hij eerder tot de conclusie had moeten komen dat zijn betrokkenheid in zijn rol als Kamerlid niet gewenst was. "Ik voelde het ongemak te laat." Hij kwam pas tot die conclusie op 9 maart, vertelt Van der Steur, toen hij wegliep uit een nieuw crisisoverleg omdat een belangrijk vertrouwelijk gespreksverslag over de Teevendeal zou worden besproken.

Van der Steur, die vorige week nog zei dat hij geen herinneringen had aan de avond van die 4e maart, bevestigt dat hij en Dijkhoff hebben geholpen bij het aanpassen van het persbericht. Van der Steur ging er die avond "onmiddellijk" vanuit dat het bedrag van Nieuwsuur klopte. Om die reden vond hij het niet verstandig dat Opstelten een ontkenning van dit bedrag in het persbericht wilde laten opnemen.

Foto ANP / Bart Maat

Foto ANP / Bart Maat

Dijkhoff: heb mijn rol niet zo groot gevoeld

Dijkhoff wordt nog altijd bevraagd over zijn precieze rol op die 4e maart. Een aantal fractievoorzitters vraagt de huidig staatssecretaris waarom Dijkhoff, toen Kamerlid, destijds niet meer heeft gedaan met de informatie die hij toen te horen kreeg. Dijkhoff kreeg in het gesprek op het ministerie meer te horen over de herinneringen van Fred Teeven aan de hoogte van de schikking met Cees H. PVV-leider Wilders vindt hij als Kamerlid naar de Tweede Kamer had moeten stappen om de informatie te delen. Dijkhoff stelt dat dit toen zijn rol niet was, aangezien er een onderzoek van Opstelten naar de hoogte van het bedrag liep en de bevindingen daaruit naar de Kamer zouden worden gestuurd.

CDA-leider Buma vraagt Dijkhoff of hij het verstandig vindt dat hij een week later Teeven opvolgde, die samen met Opstelten opstapte omdat het werkelijke bedrag toch boven tafel kwam. Dijkhoff had dus ook een rol bij de afwikkeling van de deal. Maar ik heb "op dat moment mijn rol niet zo groot gevoeld en gevonden."

Dijkhoff: had persbericht niet moeten bespreken

Dijkhoff begint en gaat direct door het stof. De staatssecretaris bevestigt (nogmaals) dat hij in zijn hoedanigheid als Kamerlid op 4 maart toevallig aanwezig was op het ministerie van Veiligheid en Justitie: hij had in het kader van de campagne voor de Provinciale Statenverkiezingen een afspraak met toenmalig minister Opstelten.

"Op enig moment" kwam iemand met een concept-persbericht binnen dat het ministerie in reactie op de uitzending van Nieuwsuur wilde sturen, zegt Dijkhoff. Daarna had hij "achteraf gezien een denkpauze had moeten inlassen". "Ik had moeten constateren dat het bespreken van het persbericht een stap te ver was. Dit is echt aan jullie", had hij aan toenmalig minister Opstelten moeten zeggen.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Dijkhoff over meehelpen aan persbericht: "Ik heb een grens overschreden" Staatsrechtelijk "niet zuiver"

Dijkhoff stelt dat contact tussen bewindslieden en Kamerleden van dezelfde partij gebruikelijk is, maar erkent dat "er inderdaad grenzen aan zitten". Hij voegt toe dat hij dit als bewindspersoon in de toekomst op een andere manier zou doen. Oftewel, hij zou een persbericht van zijn ministerie niet met een Kamerlid van zijn eigen partij bespreken.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Het goede van dit debat is dat we voortaan altijd (altijd) volkomen correcte persberichten krijgen #oostingdebat

Foto ANP / Bart Maat

Foto ANP / Bart Maat

Debat gaat verder

Het debat gaat verder. Eerst gaan staatssecretaris Dijkhoff en minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie antwoorden, daarna pas Rutte, zoals de Kamer had verzocht. Centraal zal dus eerst hun rol staan: Van der Steur en Dijkhoff waren in maart als Kamerlid betrokken betrokken bij het opstellen van een, achteraf gezien, foutief persbericht van toenmalig minister Opstelten over de kwestie.

Verder is het gespreksverslag van premier Rutte met de commissie-Oosting, dat de Kamer had opgevraagd, inmiddels naar de Tweede Kamer gestuurd.

Debat geschorst tot 18.00 uur

Nadat een aantal kleine fracties nog het woord heeft gehad, wordt het Kamerdebat nu geschorst zodat Rutte, Van der Steur en Dijkhoff zich op de beantwoording van alle vragen kunnen voorbereiden. Het debat gaat om 18.00 uur verder.

Coalitiepartner Samsom heeft vragen voor Rutte

PvdA-leider Diederik Samsom spreekt van "scherpe conclusies en aanbevelingen" van de commissie-Oosting. Het debat van vandaag gaat volgens Samsom in essentie "over de rechtsstaat, over de vraag of de overheid in haar taak Nederland veilig te houden de regels van de rechtsstaat respecteert".

Samsom zegt net als Zijlstra dat de schikking "niet deugde" en hij vraagt het kabinet dat te bevestigen. De PvdA-leider wil van Rutte weten hoe hij terugkijkt op zijn besluit een belangrijk gespreksverslag met Teeven niet te verstrekken aan de Kamer in het debat van 10 maart dit jaar. "En waarom heeft de premier dhr. Teeven niet eerder en uitgebreider bevraagd naar zijn herinneringen?" De antwoorden hierover van Rutte tot nu toe ('Ik vond dat niet kies') vindt Samsom "formalistisch".

Zijlstra neemt geen afstand van Rutte

Segers (ChristenUnie) vraagt Zijlstra of hij afstand neemt van premier Rutte (VVD), die vrijdag op zijn persconferentie in het midden liet of hij van mening is dat de deal die Teeven met Cees H. sloot inderdaad zo'n slechte was. Rutte roemde Teeven om zijn aanpak van criminelen in zijn rol van officier van justitie destijds. Oosting zei gisteren op een hoorzitting in de Kamer dat de deal sowieso "disproportioneel" was.

Zijlstra zegt over de schikking zelf dat dit inderdaad "geen goede deal" was, maar "kan niet beoordelen" over er wellicht meer tegenover stond. Hij verwijst naar pagina 58 van het rapport van Oosting. Daar staat dat toenmalig hoofdofficier van justitie Hans Vrakking vertelt hoe H. aan Teeven in 1995 „inderdaad inlichtingen heeft gegeven, die Teeven bereidwillig maakten iets voor H. terug te doen”. Die inlichtingen waren relevant voor één of meer ándere grote strafzaken, zei Vrakking erbij. En de informatie die H. gaf betrof ook „de veiligheid van mensen”.

De kans is groot dat er nooit definitieve duidelijkheid over dit aspect van de deal kan komen al was het maar omdat de premier niet precies weet hoe de zaken destijds zijn gelopen. Details weet ook de commissie-Oosting niet – Teeven beriep zich op dit punt op zijn ambtsgeheim. Frustrerend voor het parlement, maar weinig aan te doen.

Persbericht al half uur centraal

Verschillende fractievoorzitters bevragen Zijlstra (VVD) nu al een tijdje over het 'meeschrijven' van Van der Steur en Dijkhoff aan het persbericht. Zijlstra blijft erbij dat de twee toentertijd in hun rol als Kamerlid niet over de schreef zijn gegaan. Volgens Zijlstra waren zij toevallig op het ministerie aanwezig en zijn zij ingegaan op een vraag van minister Opstelten om mee te kijken bij het persbericht. De VVD-fractievoorzitter spreekt van een normale vorm van omgang tussen bewindslieden en Kamerleden van dezelfde partij. Een geïrriteerde Pechtold (D66) zei zojuist: "Het klopt gewoon niet."

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim De oppositie zaagt Zijlstra al een half uur door over meeschrijven Vd Steur en Dijkhoff aan persbericht. Pechtold: "het klopt gewoon niet"

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Een verdedigingslijn testen op houdbaarheid - geloof niet dat dit betekent: kijken of het klopt #persbericht #oostingdebat

In beeld: Rutte, Van der Steur en Dijkhoff

Foto ANP / Bart Maat

Premier Mark Rutte (rechts), minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie en Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie tijdens het debat in de Tweede Kamer over het rapport van de commissie-Oosting. Ze luisteren eerst naar de inbreng en vragen van de Kamer en komen straks zelf aan het woord. Foto ANP / Bart Maat

Zijlstra: Van der Steur en Dijkhoff handelden juist verstandig

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra noemt het rapport van de commissie-Oosting een "kritisch rapport dat heldere, stevige conclusies trekt". In de hele gang van zaken rond de Teevendeal "is veel misgegaan" en "daar ben ik van geschrokken", aldus Zijlstra.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Zijlstra omarmt alle negatieve VVD-bevindingen van Oosting - leuk voor de heer Rutte #oostingdebat

Pechtold (D66) vroeg Zijlstra of hij ook is geschrokken van de bemoeienis van toenmalig Kamerleden Van der Steur en Dijkhoff met het opstellen van een opmerkelijk persbericht van minister Opstelten. Daarin werd „goed journalistiek speurwerk” van Nieuwsuur – zoals de commissie-Oosting het omschrijft – keihard tegengesproken. In een conceptversie van het persbericht stond nog dat ambtenaren niet wisten „dat een bedrag van 4,7 miljoen gulden aan H. is overgeboekt”. In de definitieve versie is het bedrag geschrapt, op advies van Van der Steur en Dijkhoff.

Veel partijen vinden dat Van der Steur en Dijkhoff destijds, terwijl ze Kamerlid waren, hebben geholpen de Kamer verkeerd te informeren. Zijlstra is van mening dat Van der Steur en Dijkhoff juist hebben helpen voorkomen dat de Kamer verkeerd zou worden geïnformeerd door voor voorzichtigheid te pleiten:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Zijlstra: Vd Steur en Dijkhoff hebben juist geholpen aan persbericht om te voorkomen dat de Kamer onjuist geïnformeerd zou worden

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Het wordt een persberichtdebat #oostingdebat

SGP: heeft Rutte boetekleed in garderobe?

SGP-fractievoorzitter Van der Staaij spreekt van "stevige conclusies" van de commissie-Oosting, bijvoorbeeld over de informatievoorziening aan de Kamer. Van der Staaij vindt het echter niet kies dat Teeven nu zo hard wordt aangevallen op de deal en plaatst die in het perspectief van die tijd:

"Het is te makkelijk om met alle wijsheid van nu de misdaadbestrijders van toen die zich met hart en ziel hebben ingezet voor een veiliger Nederland genadeloos neer te sabelen. Maar de op zijn minst onhandige omgang met de later gerezen vragen over de deal, heeft ertoe geleid dat de schijnwerpers nu des te meer gericht staan op wat er misging bij de deal."

Van der Staaij is ook kritisch over de rol van Rutte. Hij vraagt zich af of er nog een boetekleed in de garderobe van de premier zit. "Is hij bereid dit vandaag deemoedig aan trekken?"

Pechtold: doofpotsfeer rond Teevendeal

D66-leider Pechtold hekelt de rol van de hoofdrolspelers in de zaak rond de Teevendeal. "Één voor één, en allen te samen, hebben zij de rechtsstaat én de democratie in z’n hemd gezet. Een beschamende vertoning. Het grondige rapport van de commissie Oosting oordeelt terecht hard over het doen en vooral het nalaten van dit kabinet."

Pechtold spreekt van een "doofpotsfeer" rond de vraag hoeveel Cees H. precies van Teeven meekreeg:

We zien een partij, de VVD, die zo in haar eigen gelijk is gaan geloven, dat een leger eigen politici - tot en met de minister-president - meegezogen werd in het moeras. [...] Als van meet af aan aan waarheidsvinding was gedaan, als de fundamenten van de rechtsstaat niet ondergeschikt waren gemaakt aan het partijpolitiek belang, aan VVD-belang, dan had de premier dit “politieke moeras” kunnen voorkomen."

Pechtold is "onthutst" door het gedrag van de VVD. "Politieke moraliteit staat niet als eerste op het netvlies. Het heeft er alle schijn van dat de VVD zijn positie als regeringspartij zo ongehinderd mogelijk heeft willen benutten." De D66-leider heeft een belangrijke slotvraag aan Rutte:

"Waarom probeert u het vandaag niet eens louter en alleen met de waarheid?"

Klaver: beeld van politieke witwasoperatie

GroenLinks-fractieleider Jesse Klaver betreurt het dat er na het verschijnen van het rapport-Oosting en de persconferentie van de premier vorige week "nog altijd mist blijft hangen over de informatievoorziening aan het parlement en over de rol van de premier."

Klaver heeft een reeks gedetailleerde vragen voor Rutte. Hij verbaast zich over een uitspraak van Rutte van vrijdag, toen hij zei "Operatie geslaagd, patiënt overleden":

"Welke operatie? Iedereen leek zijn best te doen om de waarheid niet aan het licht te brengen. Bij mij dringt zich het beeld op van een politieke witwasoperatie."

Wilders: VVD heeft Nederland massaal misleid

PVV-leider Wilders hekelt de Teevendeal en de betrokkenheid van de VVD-bewindslieden Opstelten en Teeven hierbij. "Nederland werd massaal misleid", is de conclusie van de PVV-voorman. "Criminelen krijgen miljoenen in hun schoot geworpen. [...] De boodschap is: misdaad loont."

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Wilders: Rutte beloofde iedereen 1000 euro. Maar nu kreeg 1 iemand 5 miljoen. Belastingvrij. De boodschap: misdaad loont. #teevendeal

Wilders ziet in de hele gang van zaken "het laatste restje geloofwaardigheid van de VVD" verdwijnen. "Het waren allemaal VVD'ers die deze deal regelden, zegt Wilders. "En het zijn ook allemaal VVD'ers die deze Kamer verkeerd hebben geïnformeerd". Over premier Rutte trekt de PVV-leider een harde conclusie:

"Rutte keek weg, vroeg niet door, wilde de waarheid niet weten. Hij toonde een totaal gebrek aan regie en leiderschap. [...] Meneer Rutte, wanneer stapt u op?"

Buma: premier dacht alleen aan VVD-belang

CDA-leider Sybrand Buma stelt naar aanleiding van het rapport-Oosting dat de Teevendeal "absoluut geen superdeal" was, "tenzij de premier meer weet?", refererend aan het feit dat Rutte de commissie-Oosting op dit punt tegensprak.

In de informatievoorziening aan de Kamer na 2014 ging een hoop mis, vindt Buma. Eerst legde het kabinet de schuld bij het ambtelijke apparaat van Justitie, maar het was eerder de politieke VVD-top die faalde:

"Vanaf het moment dat Minister Opstelten een bedrag van 1,25 miljoen bij elkaar verzon, had de VVD-machine nog maar één doel: Opstelten overeind houden. Alles moest daarvoor wijken, ook de waarheid."

Buma hekelt ook de rol van Van der Steur en Dijkhoff, die als Kamerlid meeschreven aan een persbericht van Opstelten waarin onjuiste informatie stond. "Het beschermen van VVD-belang, boven het informeren van de Tweede Kamer. Wat zij niet weten, kan ons niet deren", concludeert Buma.

De premier van Nederland is niet de hoeder van het VVD-belang, zegt Buma:

"Niet de hoeder van Fred Teeven. Niet van Ivo Opstelten, van Ard van der Steur, of Klaas Dijkhoff. Een goede premier is hoeder van de rechtstaat. En daarover gaat dit debat."

Roemer: Rutte moet vertrouwen herstellen

SP-leider Roemer vraagt zich af wat "de crux" van dit debat is. Roemer signaleert een 'VVD-complot' in deze zaak, refererend aan de betrokkenheid van een groot aantal VVD'ers (Rutte, Teeven, Opstelten, Van der Steur, Dijkhoff). De SP'er heeft twijfels over de oprechtheid van Rutte. "Hij lijkt drukker geweest met het beschermen van partijgenoten dan met het beschermen van de rechtsstaat."

Roemer vindt dat Rutte in de hele zaak rond de Teevendeal zijn "typerende nonchalante houding" aannam. "Hij wist van niks of hij wilde van niks weten":

"Misschien is de crux van dit debat dat de geloofwaardigheid en het vertrouwen in het kabinet en in de politiek ernstig is aangetast. En dat moet deze premier zich zeer aantrekken. Het is aan hem om op overtuigende wijze een start te maken om dit te herstellen."

ChristenUnie: dit is uur van de waarheid

"Het is de democratische rechtsstaat die het verschil maakt tussen een beschaving en een bananenrepubliek", zegt ChristenUnie-leider Segers in het begin van zijn inbreng:

"Hoe kunnen wij van burgers vragen zich aan de wet te houden, hun belastingaangifte naar waarheid in te vullen, als de indruk wordt gewekt dat politici creatief met de waarheid omgaan, elkaar de hand boven het hoofd houden en dat mensen van Justitie boven de wet staan."

De Kamer is onjuist en onvolledig geïnformeerd inzake de Teevendeal, concludeert Segers, en de deal "deugde niet". "Naar inhoud, totstandkoming en afwikkeling kon de schikking de toets der kritiek niet doorstaan."

Segers vindt het "buitengewoon zorgwekkend" dat Rutte vrijdag op zijn persconferentie suggereerde dat de Staat misschien toch meer baat had gehad bij de Teevendeal dan tot nu toe bekend was. Hij wil dat Rutte openheid van zaken geeft. "Voor de ChristenUnie-fractie is de cruciale vraag aan het kabinet. Wat prevaleert in deze lang slepende kwestie?"

"Zijn dat politieke posities, is dat een reputatie van crimefighters of zijn dat de waarheid, het juist informeren van de Kamer en het hoog houden van de rechtsstaat? Voor de ChristenUnie-fractie is het antwoord op die vraag alles bepalend. Dit is het uur van de waarheid."

Twee verzoeken vooraf

ChristenUnie-fractieleider Gert-Jan Segers doet voorafgaand aan het debat twee verzoeken: of éérst Van der Steur en Dijkhoff namens het kabinet willen antwoorden, zodat hun antwoorden kunnen worden meegenomen in het debat met premier Rutte. Verder vraagt Segers of het gespreksverslag van Rutte met de commissie-Oosting naar de Kamer kan worden gestuurd, wat Rutte prima vindt, mits het daarbij blijft:

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Rutte bereid om zijn gesprek met comm-Oosting naar Kamer te sturen, op verzoek Segers. Verslagen van ambtenaren wil hij vertrouwelijk houden

Definitieve sprekerslijst

Hieronder de definitieve sprekerslijst van het debat, via Telegraaf-journalist Jorn Jonker:

Twitter avatar Jorn Jorn Jonker Hier de nieuwste sprekerslijst. Met Samsom ipv Recourt https://t.co/4RXFQyQFpS

De belangrijkste vragen voor het debat

Dit zijn een aantal van de belangrijkste vragen die in het debat, dat vanaf 14.00 uur live te volgen is via NPO Politiek, aan de orde zullen komen:

Waarom spreekt Rutte de commissie-Oosting tegen over de Teevendeal?
Toenmalig hoofdofficier van justitie Teeven sloot in 2000 een deal met drugscrimineel Cees H. De staat kreeg 750.000 gulden van H., die zelf 4,7 miljoen gestort kreeg van rekeningen waarop beslag was gelegd. De commissie constateerde vorige week dat de deal achteraf bezien “de toets der kritiek niet kan doorstaan”.

Premier Rutte zei vorige week dat hij die conclusie zelf niet kon trekken, omdat hij “niets van de tegenprestatie” weet. Oosting zelf erkent dat H. waarschijnlijk waardevolle informatie gaf aan Teeven, maar blijft erbij dat de deal “disproportioneel” was. Als Rutte echt vindt dat de tegenprestaties zo aanzienlijk waren, moet hij maar met bewijzen komen, vindt Oosting.

Premier Rutte zal hier nooit definitieve duidelijkheid over kunnen geven, al was het maar omdat hij zelf niet precies weet hoe de zaken destijds zijn gelopen. Details weet ook de commissie-Oosting niet – Teeven beriep zich op dit punt op zijn ambtsgeheim. Frustrerend voor het parlement, maar weinig aan te doen.

Had Rutte een belangrijk gespreksverslag over de Teevendeal aan de Kamer moeten sturen?
Een gespreksverslag tussen Fred Teeven en Gerard Roes, de ambtenaar van Justitie aan wie Teeven zijn herinneringen aan de deal met Cees H. had verteld, speelde een belangrijke rol in een Kamerdebat in maart dit jaar. De Kamer vroeg Rutte om openbaarmaking van dit verslag, maar de premier weigerde dit omdat het om een “persoonlijke aantekening” zou gaan die niet met het parlement kon worden gedeeld. In het verslag stonden onder meer de herinneringen van Teeven aan de hoogte van de schikking beschreven.

Achteraf gezien had Rutte het bewuste gespreksverslag wel met de Kamer kunnen delen, schreef minister Van der Steur gisteren in antwoorden op Kamervragen, als de premier op dat moment voldoende tijd had gehad om goed over het stuk te oordelen. Maar die tijd was er tijdens de schorsing van het Kamerdebat in maart niet. “Het was geen kwestie dat we dat geheim wilden houden of zo”, zei Rutte vrijdag al op zijn wekelijkse persconferentie. Dit punt lijkt de Kamer Rutte niet na te dragen, maar hij heeft nog wel wat uit te leggen.

Hielpen Van der Steur en Dijkhoff bij het maken van een onjuist persbericht?
Niemand neemt het Kamerleden van regeringpartijen kwalijk als ze overleggen met hun ‘eigen’ bewindslieden, maar de huidig minister Ard van der Steur en staatssecretaris Klaas Dijkhoff gingen wel erg ver, toen ze op 4 maart van dit jaar nog Tweede Kamerlid waren. Op deze dag, toen Nieuwsuur liet weten dat ze die avond het bedrag van 4,7 miljoen gulden zouden onthullen, werd op het ministerie van Veiligheid en Justitie een verdedigingstactiek bedacht.

Van der Steur en Dijkhoff werkten mee aan het opstellen van een opmerkelijk persbericht. Daarin werd „goed journalistiek speurwerk” van Nieuwsuur – zoals de commissie-Oosting het omschrijft – keihard tegengesproken. In een conceptversie van het persbericht stond nog dat ambtenaren niet wisten „dat een bedrag van 4,7 miljoen gulden aan H. is overgeboekt”. In de definitieve versie is het bedrag geschrapt.

Over de precieze betrokkenheid van Van der Steur en Dijkhoff heeft de Kamer veel vragen. Van der Steur schreef gisteren in antwoorden op Kamervragen dat hij en Dijkhoff Opstelten “van advies hebben voorzien” en herhaalt dat “de minister verantwoordelijk is voor de uiteindelijk aan de Kamer toegestuurde stukken”. Dat het bedrag uit het persbericht verdween, was op advies van Van der Steur en Dijkhoff. “Er was immers nog geen bewijs gevonden welk bedrag was overgemaakt”, aldus Van der Steur. De twee herinneren zich de gesprekken op het ministerie “niet zozeer als het helpen opbouwen van een verdediging, maar de opgebouwde verdedigingslijn te testen op houdbaarheid”.

Debat begint om 14.00 uur

De Tweede Kamer debatteert woensdagmiddag vanaf 14.00 uur met premier Mark Rutte (VVD), minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) en staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) over het vorige week gepresenteerde rapport van de commissie-Oosting, die de 'Teevendeal' onderzocht. De Teevendeal is de omstreden schikking met drugscrimineel Cees H., die toenmalig officier van justitie Fred Teeven, momenteel VVD-Kamerlid, in 2000 sloot. De staat kreeg 750.000 gulden van H., die zelf 4,7 miljoen gestort kreeg van rekeningen waarop beslag was gelegd. De commissie-Oosting vindt de schikking niet in proportie. Naast het oordeel over de schikking staan woensdag naar verwachting vooral het handelen van Rutte, Van der Steur en Dijkhoff centraal in het debat: informeerde Rutte de Kamer telkens zo goed als van hem mocht worden verwacht? En hoe zit het met Van der Steur en Dijkhoff, die in maart als Kamerlid betrokken waren bij het opstellen van een, achteraf gezien, foutief persbericht van toenmalig minister Opstelten?

Dat het om een belangrijk Kamerdebat gaat, blijkt wel uit de sprekerslijst: in plaats van de woordvoerders justitie doen de fractievoorzitters het debat. De spreektijd per partij is zes minuten, de kleine fracties hebben drie minuten spreektijd.