Caissière en postbode gaan helpen in de buurt

De overheid trekt zich terug uit zorg, bedrijven springen in het gat. Goed idee?

Foto ANP

Albert Heijn-caissières gaan oudere klanten hulp aanbieden als ze denken dat het niet goed met ze gaat. Het is de tweede keer in korte tijd dat een commercieel bedrijf een maatschappelijke rol op zich neemt. PostNL, op zoek naar een nieuwe bron van inkomsten, laat postbodes in Schiedam-Oost optreden als wijkbeheerder. In de proef moeten zij het onder meer melden als er huisvuil naast de vuilcontainers is geplaatst.

In twee Albert Heijn-filialen in de wijken Loosduinen en Escamp in Den Haag zitten vanaf begin volgend jaar op verzoek van zorgorganisatie Royaal Zorg vrijwilligers klaar om hen te woord te staan. Klanten van wie de caissières vermoeden dat ze bijvoorbeeld eenzaam of verward zijn, worden naar hen doorgestuurd.

Samenwerking met Royaal Zorg

Aanleiding is een voorval met een oudere klant, die werd afgevoerd met de ambulance. De aanwezige AH-caissière, die al eerder had opgemerkt dat het niet goed ging met de man, is tevens medewerker van Royaal Zorg. Zij stapte naar het organisatiebestuur, omdat ze vond dat ook ouderen die buiten het zorgsysteem vallen, soms hulp nodig hebben.

In januari worden de caissières van de twee filialen getraind door het Haagse zorgcentrum WZH. Ze leren hoe ze een klant, van wie ze vermoeden dat het niet goed gaat, moeten aanspreken. Ze bieden die klant vervolgens een gesprek aan met een zorgvrijwilliger, die in een aparte ruimte in de winkel zit, zegt projectmanager Sumeyra Yazir. Die vrijwilliger beslist vervolgens of de klant in contact moet worden gebracht met een welzijnsorganisatie.

Onschuldig mits additioneel

Dat een supermarkt nu zorg gaat bieden, is onschuldig als het additioneel is, zegt hoogleraar sociologie Godfried Engbersen. „Nu zie je dat er gaten vallen in het zorgsysteem.” Iedereen moet gelijke toegang tot zorg hebben, vindt hij. „En dus niet alleen de klanten van Albert Heijn.” Er zijn ook mensen voor wie die supermarkt te duur is, zegt hij, of voor wie de Jumbo dichterbij is.

„Dit getuigt van een zekere willekeur. Je moet bovendien voorzichtig zijn om als commercieel bedrijf zo’n dienst te verlenen.”

Het is de ambitie van Royaal Zorg om ook uit te breiden naar andere supermarkten dan Albert Heijn, zegt Yazir. De proef loopt een jaar. Bij succes wordt er uitgebreid naar AH-filialen in heel Den Haag, en – als het aan Royaal Zorg ligt – daarna naar heel Nederland. Een Albert Heijn-woordvoerder is daarover wat terughoudender in een reactie. „Dit is een lokaal initiatief van twee winkels die veel oudere klanten hebben.”

En zo moet het ook blijven, vindt Tineke Abma, hoogleraar participatie en diversiteit aan het VUmc. Het is goed dat het bedrijfsleven een rol ziet voor zichzelf „in de ruimte die de overheid nu achterlaat”, zegt ze. Maar het moet wel kleinschalig blijven. Denk: de sociaal geëngageerde buurtsuper.

„En dus niet de grote megasupermarkt die door rendement gedreven wordt. Daar is de menselijke maat kwijt en lukt zoiets niet.”

Maatschappelijke en commerciële belangen kunnen heel lang samen oplopen, vindt Abma, maar het moet wel integer blijven.