KLM wint een slag in strijd om economische groei van India

De bezuinigingen bij KLM liggen op koers, zegt de topman van de luchtvaartmaatschappij. Er is nu ruimte om het netwerk uit te breiden.

Jet Airways (hier op thuisbasis Mumbai) is na budgetmaatschappij IndiGo de grootste luchtvaartmaatschappij van India, naar marktaandeel en passagiersaantal. Foto Dhiraj Singh / Bloomberg

Even uit het defensief. Zo voelt de aankondiging die KLM maandag de wereld instuurde. Een samenwerkingsovereenkomst met Jet Airways, de tweede luchtvaartmaatschappij van India, leidt vanaf april 2016 tot meer en betere verbindingen tussen Nederland en India. Passagiers uit Europa en de VS vliegen makkelijker naar India en andersom, met Schiphol als scharnier.

Vanochtend maakte KLM ook twee nieuwe bestemmingen bekend: Ibiza en Salt Lake City. Ze volgen op vijf nieuwe Europese bestemmingen die vorige week naar buiten kwamen: Southampton, Inverness, Dresden, Genua en Valencia. Samen goed voor 700.000 stoelen, oftewel 5 procent groei. Het aantal rechtstreekse Europese KLM-bestemmingen vanaf Amsterdam gaat naar 77.

Na maanden met sociale onrust bij partner Air France, ongewenste publiciteit over intern geschuif met Transavia-aandelen en een uitblijvend antwoord van de Europese Unie op de concurrentie uit de Golfregio klinkt even een ander geluid.

Er is weer ruimte om te investeren en te groeien, zegt Pieter Elbers, president-directeur van KLM, in een toelichting op het hoofdkantoor in Amstelveen. Elbers: „We zijn er nog niet, maar de effecten van onze kostenbesparingen worden zichtbaar. We hebben ingezet op een productiviteitsstijging van 4 procent per jaar, met de nieuwe cao-afspraken komen we dit jaar uit op 2 procent.”

Dus wordt er gewerkt aan het mondiale netwerk, sleutel van het succes van KLM en daarmee ook van Schiphol. Naast het openen van eigen routes draait het om het verstevigen van samenwerking met andere maatschappijen.

Elbers wil het netwerk sneller aanpassen. „We gaan sneller een nieuwe bestemming starten, en sneller stoppen als het niet goed gaat. Het hoeft ook niet meteen drie keer per dag. Als we er maar een vlag neerzetten. Dat maakt ons ook aantrekkelijker voor onze partners. Voor de Chinese maatschappijen is het mooi dat je vanaf Amsterdam naar heel Europa kunt doorvliegen.”

Mondiaal schaakspel

Drie globale allianties azen op de beste bestemmingen en de beste verbindingen: SkyTeam met AirFrance-KLM, OneWorld met British Airways en Star Alliance met Lufthansa. In dat schaakspel is samenwerking met Jet Airways een mooie buit.

Volgens Elbers was India een „witte vlek” op de wereldkaart van KLM. In China, die andere groeimarkt, heeft KLM al warme banden met drie maatschappijen. Elbers: „In China is het aantal passagiers sinds 2007 verdubbeld. In India gaat het minder hard maar het zijn nog steeds groeipercentages waar we hier alleen maar van kunnen dromen.”

De verwachte groei komt vooral door de enorme middenklasse die in hoog tempo meer te besteden krijgt. Elbers ziet in India een „goede mix van zakelijke en particuliere reizigers”. „Je hebt de multinationals als Tata met werknemers over de hele wereld en westerse bedrijven die in India hebben geïnvesteerd. Maar India kent ook een enorme diaspora, zowel in Europa als in de VS.”

En dan is er de Indiase diaspora in de Golfregio, met name voor werknemers in de bouw. Jet Airways is partner van Etihad Airways uit Abu Dhabi, een van de drie Golfmaatschappijen die het de gevestigde orde in de luchtvaart moeilijk maken door veel comfort tegen relatief lage tarieven te bieden. KLM werkt sinds drie jaar ook samen met Etihad, maar breidt dat contact niet uit. Ligt intensivering van die samenwerking niet voor de hand? Waarom vechten als je ook kunt samenwerken?

Elbers: „We hebben in korte tijd al heel veel gedaan met Etihad. We zijn nu serieus aan het kijken naar een joint venture. We kijken wat dat voor beide partijen aan waarde toevoegt, hoe dat eruit zou zien. Maar een grote volgende stap is nu niet gepland.” Elbers ontkent dat politieke of andere hobbels in de weg zitten.

Massaontslagen

Veertien maanden na zijn aantreden lijkt Elbers succesvol met de twee hoofdlijnen van zijn beleid: kosten besparen enerzijds, investeren anderzijds. Naast uitbreiding van het netwerk gaat de vlootvernieuwing volgend jaar volop door, met vliegtuigen voor korte en lange afstand.

Wat bezuinigen betreft wil Elbers in 2016 verder gaan met efficiënter werken. Bij Air France leidde het becijferen van banenverlies tot geweld. Ook Nederlandse bedrijven maken massaontslagen bekend. KLM, met 33.000 mensen een van de grootste werkgevers, doet dat niet. Komt dat gevreesde moment nog?

Elbers: „Ik wil niet oordelen over hoe anderen het doen, maar ik geloof voor KLM niet in één groot moment om in te grijpen. Ik geloof veel meer in veel verschillende acties op veel verschillende plaatsen. Hoe sneller de kosten omlaag gaan, hoe meer groei we ons kunnen permitteren en hoe minder banen het kost. Voor mij heeft het roepen van zo’n aantal geen meerwaarde. Misschien denk ik er over een jaar anders over, als we te weinig voortgang zouden maken. Maar nu doe ik het niet.”