Was de oorlog in Syrië echt onontkoombaar?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes.

Een jongen werd deze week geraakt bij een aanval bij Damascus door troepen loyaal aan Assad. Foto Mohammed Badra/EPA

We hebben hier weer iets om trots op te zijn: Caesar persoonlijk richtte in 55 voor Christus binnen wat nu onze grenzen zijn een slachting aan onder de Germanen! Maar ze namen wraak. Onlangs bezocht ik de Slag bij het Teutoburgerwoud – soort van terugkeer naar de lagere school. Voor wie hem niet zo gauw op het netvlies heeft: in 9 na Christus lokte de Germaan Arminius ten noorden van waar nu Osnabrück ligt de Romein Publius Quinctilius Varus in een hinderlaag en hakte diens drie legioenen in de pan. Zo’n 18.000 soldaten vonden de dood. Zes jaar later trof de beroemde Germanicus er de botten aan, lees Tacitus er maar op na. Hij liet de resten begraven, tot woede van keizer Tiberius die dat maar ontmoedigend achtte voor de manschappen.

De Slag bij het Teutoburgerwoud betekende dat de Romeinen al hun ideeën over een Romeins Germania moesten opgeven. En nu verlaat ik de Oudheid: onder anderen de nazi’s zagen daarvan de propagandawaarde in. Het Museum van de Varus-slag toont ook de nazi-aanprijzingen van de overwinning van Hermann, zoals ze Arminius wel noemden, die immers de barbaren buiten hield. Arminius, blond en heel blauwe ogen, steevast op een groot wit paard, inhakkend op de tegenpartij.

Het leuke aan dit museum is dat het zo lekker politiek correct is. Dus het stelt ook de vraag of Arminius eigenlijk geen verrader was. Was hij niet door de Romeinen gekoesterd en opgeleid voor hij ervandoor ging? En wat zou er zijn gebeurd als Varus had gewonnen? Zouden de Duitsers dan nu Italianen zijn?

Dat is altijd wel een leuke gedachteoefening, en zo kom ik gelukkig weer uit in het Midden-Oosten.

Soms had de geschiedenis bijna voor hetzelfde geld een heel andere weg kunnen inslaan. Als Al Gore net wél van Bush had gewonnen in plaats van nét verloren, dan had Saddam er waarschijnlijk nog gezeten. Ik weet dat Bush’ maatje Blair denkt dat Irak dan in 2011 zou zijn geëxplodeerd als de Arabische opstanden daarheen waren overgeslagen. Ja als. Maar misschien had hij de boel eronder gehouden en zat er nu geen Islamitische Staat.

Ik heb wel eens heel even gedacht dat de oorlog in Syrië ook niet had hoeven te gebeuren. Stel dat het regime in 2011 niet de eerste protesten meteen zo hard had aangepakt? Maar nee, die oorlog moest gebeuren. Want Assads bewind kent geen enkele andere oplossing dan erop slaan of schieten. En daarom geloof ik ook niet in de diplomatieke oplossingen waarover nu weer wordt gepraat.