Nu kunnen alle pijlen op de premier en minister

Kamervoorzitter Van Miltenburg was zaterdag de derde VVD’er die viel over de Teevendeal. Dat is wel genoeg, vinden de liberalen. Maar voor de oppositie is ‘Anouchka’ bijzaak.

Anouchka van Miltenburg maakte zaterdag haar vertrek als Tweede Kamervoorzitter bekend. Ze legde een verklaring af zonder vragen van de opgeroepen pers te beantwoorden.

Ivo Opstelten, Fred Teeven, Anouchka van Miltenburg. Sinds afgelopen weekend staat het aantal VVD’ers dat is opgestapt door een schikking met drugscrimineel Cees H., vijftien jaar geleden, op drie. Dat zijn er wel genoeg, vinden ze bij de VVD. En er zijn geen aanwijzingen dat de PvdA daar anders over denkt.

Afgelopen zaterdag stopte Anouchka van Miltenburg als voorzitter van de Tweede Kamer. Aanleiding was, zei ze, de „voortgaande publiciteit omtrent haar persoon” en de harde woorden van de commissie-Oosting, die de schikking met Cees H. had onderzocht. De commissie vond dat de voorzitter een vertrouwelijke brief over die schikking aan de onderzoekers had moeten geven. Zij vindt nog steeds van niet.

Van Miltenburg was niet gemaakt voor het voorzitterschap, dat was al snel na haar aantreden in 2012 duidelijk. Deze kwestie was de ‘druppel’. Vrijdag liet ze aan haar fractievoorzitter Halbe Zijlstra weten dat ze geen Kamervoorzitter meer zou zijn. Ze blijft Tweede Kamerlid.

Nu richt alle aandacht zich op de VVD’ers die zich nog wel moeten verdedigen. Komende woensdag debatteert de Tweede Kamer met premier Mark Rutte en minister Ard van der Steur (beide VVD) over het onderzoek naar de ‘Teevendeal’ – de schikking die Fred Teeven, nu Kamerlid, in zijn tijd als officier van justitie had getroffen met Cees H.

De gecoördineerde reacties van de oppositiepartijen na het aftreden van Van Miltenburg laten zien hoe serieus zij dat debat nemen. CDA, D66 en de ChristenUnie hadden afgelopen dagen nauw contact met elkaar over de kwestie. GroenLinks en de SP gaven vergelijkbare reacties op haar vertrek. Samengevat: Anouchka was bijzaak.

Premier Rutte moet uitleggen waarom hij niet doorvroeg toen hij in maart dit jaar Teeven aan de telefoon had over de schikking. Teeven vertelde toen dat hij met een hoge ambtenaar van het ministerie van Veiligheid en Justitie over de hoogte van de schikking had gesproken. Rutte vroeg niet naar het bedrag zelf.

Blijft de PvdA steun geven?

Punt twee: Rutte wilde de ‘persoonlijke aantekening’ waarin het geschatte bedrag van de schikking stond, 4,8 miljoen gulden, niet aan de Tweede Kamer geven. Rutte had die notitie al gezien op de avond van het debat over het aftreden van Opstelten en Teeven. Ook daar snapt de oppositie niks van: dan had de premier toen toch openheid van zaken kunnen geven?

Vorige week vrijdag probeerde Rutte alvast iets van zijn verdediging uit op journalisten. „Ik ben minister van Algemene Zaken, niet van álle zaken.” Hij vond het onkies om Teeven naar de bedragen te vragen. Dat gespreksverslag had hij gezien, maar niet gelezen. Het departement van Justitie noemde het óók een persoonlijke aantekening, zei Rutte. Hij nam dat over.

In de Tweede Kamer is het uitspreken van wantrouwen een zwaar instrument. De belangrijkste vraag is nu of de coalitiepartijen elkaar blijven steunen. Bij de PvdA is alles nog rustig. Er is veel misgegaan, maar laten we naar Ruttes verdediging luisteren. En: er zíjn mensen opgestapt, er ís verantwoordelijkheid genomen. De PvdA heeft ook geen belang bij verkiezingen.

Voor de VVD zijn het slechte dagen, maar de partij lijkt zich geen zorgen te maken over het voortbestaan van het kabinet. Al weet je nooit hoe zo’n debat loopt. De feitelijke antwoorden doen ertoe – de toon, de deemoed ook. En als maar één Kamerlid van VVD of PvdA gewetenswroeging krijgt, is alles anders. De coalitie heeft met de kleinst mogelijke meerderheid van 76 zetels élk Kamerlid nodig.