China: zeven tweets, acht jaar cel?

Wereldleiders zetten zich in voor activist Pu, die vandaag terechtstaat. Tot nu toe vergeefs.

Mensenrechtenadvocaat Pu Zhiqiang verscheen vandaag voor de rechter. Foto Elizabeth Dalziel/AP

Acht jaar gevangenis voor zeven tweets, waarin op sarcastische toon de Communistische Partij van China wordt bekritiseerd. China’s bekendste advocaat van dissidenten, Pu Zhiqiang (50), had bij het schrijven van een paar berichten op internet nooit kunnen bevroeden dat hij daarmee een lange gevangenisstraf zou riskeren.

Na negentien lange maanden in voorarrest kreeg Pu vandaag op de eerste dag van zijn proces voor het eerst de gelegenheid zich te verdedigen. Terwijl buiten demonstranten, diplomaten en journalisten hardhandig van de stoep van het gerechtshof werden verwijderd, vroeg Pu binnen om „een vonnis dat de test van de geschiedenis kan doorstaan”.

Charismatische luis in de pels

Ook in de rechtszaal blijft de charismatische jurist met zijn basstem een luis in de pels van de Communistische Partij van China. Pu zei het wel te betreuren dat hij zich „grof en bijtend” had uitgelaten.

Gele smiley's

Europese en Amerikaanse diplomaten werd de toegang tot het proces ontzegd, maar buiten pleitten zij voor onmiddellijke vrijlating van de zieke Pu.

Maar de autoriteiten zijn onvermurwbaar in hun voornemen de jurist, die internationaal bekend werd als advocaat van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei, ten voorbeeld te stellen aan het Chinese advocatencorps en aan alle pleitbezorgers voor vrije meningsuiting.

Zijn campagnes tegen de werkkampen en de landonteigeningen werden nog gedoogd door de Chinese autoriteiten uit een soort politiek opportunisme. De zaak voor een moeder die werd gearresteerd omdat zij de verkrachters van haar dochter had aangeklaagd, haalde zelfs de voorpagina's van de staatsmedia.

Dat hij populair is, bleek uit het groepje demonstranten vanochtend, waarvan enkelen werden gearresteerd door politieagenten in burger, di herkenbaar waren aan de gele smiley's op hun revers.

Pu werd in mei 2014 aangehouden na een besloten bijeenkomst in Beijing ter herdenking van de honderden slachtoffers van de onderdrukking van de Tiananmen-demonstraties van 1989. Tijdens het justitiële onderzoek - in feite een zoektocht naar vermeende seksuele en fiscale misstappen - werd niets concreets gevonden. Op slechts zeven tweets na, die in de ogen van justitie „misdadig” zijn en reden vormen hem te vervolgen wegens „het verstoren van de orde” en „aanzetten tot etnische verdeeldheid”.

In de tweets bespot hij de wijze waarop de autoriteiten reageren op pijnlijke industriële incidenten, waaruit blijkt dat zij „incompetente, machtsbeluste dwazen” zijn.

Koloniale repressie

Pas echt gevoelig terrein betrad hij met tweets over Tibet en de Oeigoeren in Xinjiang. Over het dwingen van Tibetaanse lama's om in tempels portretten op te hangen van Mao Zedong, Deng Xiaoping en Xi Jinping. En om de islamitische Oeigoeren te dwingen hun baarden af te scheren. „Zijn de Han-Chinezen gek geworden of zijn hun leiders gek geworden?” vroeg hij. Ook legde hij een verband tussen de Han-Chinese „koloniale repressie” van de Oeigoerse minderheid en de recente terreuraanslagen.

In deze week dat Pu wordt berecht, zal president Xi Jinping op een grote internetconferentie, waar ook de top van Google, Microsoft en Twitter aanwezig zijn, een lofzang houden op „de vrijheid van het Chinese internet”.

    • Oscar Garschagen