Brit, vrij uit Guantánamo: ‘terrorist moet oprotten’

Bij verlaten Guantánamo dacht hij nog dat „het een truc was”.

Foto Reuters

Het moment dat zijn vrouw binnenkwam, deed hem alle pijn van veertien jaar Guantánamo Bay vergeten. Dat vertelt Shaker Aamer, de laatste Brit die vastzat in de Amerikaanse gevangenis voor terreurverdachten, in zijn eerste interview. „Ze kwam binnen. Dat moment spoelde alle pijn weg.”

Het interview is gegeven aan David Rose van Mail on Sunday. Hij volgt Guantánamo Bay al sinds de oprichting begin 2002, interviewde ook andere vrijgelaten Guantánamo-gevangenen als eerste en onthulde onder meer dat de Brit Binyam Mohamed met medeweten van Britse geheim agenten zou zijn gemarteld. Mohamed en enkele medegevangenen kregen elk 1 miljoen pond (1,36 miljoen euro) schadevergoeding.

Ook Aamer (48) zegt dat MI5 wist dat hij in Guantánamo werd gemarteld. Een Britse agent met „blond haar en bekakt Engels accent” zou zelfs aanwezig zijn geweest toen hij met zijn hoofd tegen de muur werd gesmeten, terwijl hij nog geboeid in zijn stoel zat. Dat was een van de ondervragingstechnieken van de Amerikanen.

De VS verdachten hem er van „een naaste medewerker” te zijn geweest van Osama bin Laden, het brein achter de aanslagen van 9/11. Maar bewijs was er niet. Aamer is, net als honderden anderen die de VS overbrachten naar Guantánamo, nooit aangeklaagd. In 2007 bepaalde Washington dat hij kon worden vrijgelaten, wat uiteindelijk nog acht jaar duurde.

Tegen jongeren die zich aangetrokken voelen door Islamitische Staat of die aanslagen plegen in het VK, zoals zij die met een hakmes militair Lee Rigby vermoordden, zegt hij: „Hoe kan je jezelf het recht geven in dit land te wonen, en samen te leven met de mensen, en te doen alsof je een normaal mens bent, en dan de straat op te gaan en mensen proberen te doden?”

Video ten bate van gevangene IS

Hij onderstreept dat terreur niet in overeenstemming is met zijn idee van de islam. „ [...] Als je zo boos bent op dit land, moet je gewoon oprotten.” Aamer had, toen hij nog in Guantánamo zat, een video voor IS willen opnemen om Alan Henning, de Britse liefdadigheidswerker, vorig jaar in Syrië onthoofd, vrij te krijgen. „Het begrip oorlog gaat volgens de islam niet over lukraak doden. Er zijn regels over hoe je gevangenen moet behandelen. Als iemand onschuldig is, iemand die kwam om te helpen, dan moet je je eten met hem delen en hem humaan behandelen.” Washington weigerde op Aamers voorstel in te gaan, zegt advocaat Clive Stafford Smith.

Aamer maakt duidelijk hoe wantrouwig de veertien jaar gevangenschap hem maakten. Zelfs in het vliegtuig naar Londen vreesde hij dat het „een truc” was. Toen hij uit het vliegtuig stapte dacht hij nog dat hij ondervraagd zou worden. Maar de douaneambtenaren hadden „tranen in de ogen”.