‘1984’ was een dystopie, geen handleiding

Kabinet moet beseffen dat eigen huis en haard ook mail en Skype betreft, aldus Bart van Bruggen en Matthijs van de Burgwal.

Het kabinet kondigde onlangs een nieuwe wet aan die de politie de bevoegdheid geeft om stiekem in te breken in de computers van criminelen. Als het aan onze bewindspersonen ligt mag een politieagent straks live meelezen met het typen van e-mails, meegluren met webcams en meeluisteren met Skype-gesprekken. Talloze ICT- en privacy-experts wisten niet hoe snel ze dit voorstel moesten veroordelen.

„Stel dat de politie het recht zou hebben om zich zonder toestemming toegang te verschaffen tot woningen, zouden we dat accepteren? Ook al zouden ze daarmee verdachte buren kunnen afluisteren? Ik denk het niet”, stelde Lotte de Bruijn, voorzitter van de branchevereniging Nederland ICT. De Bruijn legt met haar scherpe stellingname de vinger precies op de zere plek: de onbeschaamde gulzigheid van Nederlandse politici om liefst iedereen op het wereldwijde web volledig te controleren. Bij een huiszoeking heeft de politie eerst toestemming nodig van de rechter-commissaris, nogal vanzelfsprekend in een rechtsstaat vol checks and balances. Bij het rondneuzen in onze computers krijgt de politie wat minister Van der Steur betreft een carte blanche.

Het kabinet lijkt enig besef van proportionaliteit uit het oog verloren te hebben. Waar het gericht meekijken met de computers van bijvoorbeeld terrorismeverdachten nog uit te leggen valt als bevoegdheid van een veiligheidsdienst, schiet men volstrekt door als die bevoegdheid ongericht en ongelimiteerd aan de politie wordt gegeven.

Het voorstel om rond te mogen neuzen in computers zonder toestemming van een rechter-commissaris staat helaas niet op zichzelf. Steeds vaker heeft de politiek de neiging om onschuldige, vrije burgers massaal af te tappen en op straat in de gaten te houden door bijvoorbeeld camera’s met gezichtsherkenning. Steeds vaker heeft onze overheid de neiging om iedere Nederlander als een potentieel risico te beschouwen, met wantrouwen in de burger als leidend principe. De vrijheid van iedere Nederlander is daardoor stelselmatig in het geding.

Het is nu tijd om te kiezen voor vertrouwen in plaats van wantrouwen. Wij roepen de Tweede Kamer, en in het bijzonder de fracties van VVD en PvdA, op om de rechtsstaat eer aan te doen en dit bizarre wetsvoorstel terzijde te schuiven. De Britse schrijver George Orwell gebruikte zijn boek 1984 om te waarschuwen voor de gevolgen van een te nieuwsgierige overheid. Die waarschuwing mag niet verworden tot een gebruiksaanwijzing voor bange politici die geen kaas hebben gegeten van het internet.