Verliefd? Dan ken je je schoonfamilie nog niet

Zonder de bemoeienis van de schoonfamilie waren we nog bij elkaar geweest. Nee, kennelijk zijn we nog altijd niet vrij genoeg om zelf onze liefdeskeuze te maken, ongeacht wat de familie daarvan denkt. Zonde, vindt Sofie Rozendaal.

Twee jaar geleden schreef ik een opiniestuk over mijn aversie tegen kerst. Over de stress die ik krijg van de onontkoombaarheid en van het ‘feest’ dat mij wordt opgedrongen. In de media, op straat, in persoonlijke kringen. Aangezien er binnen mijn familie weinig aandacht is voor feestdagen, werd het pas een probleem toen ik een vriend kreeg.

Hij komt uit een zeer traditioneel gezin waar alles met elkaar wordt gevierd. Natuurlijk probeerde ik mij aan te passen, maar wennen deed het niet. Ik kon hun diepgewortelde verlangen naar veelvuldig samenzijn niet beantwoorden. Het benauwde mij hevig, en Kerstmis sloeg alles. Iedereen moest er zijn, ongeacht de omstandigheden – een ziek kind of een burn-out: niemand waagde het om af te zeggen.

Ik weet niet wat mij meer tegenstond. De vastgeroeste rituelen waar iedereen zich als vanzelfsprekend naar schikte of het verplichte gezellig doen. Want het was niet altijd gezellig. En al helemaal niet nadat mijn opiniestuk was gepubliceerd. Er werd niets over gezegd, maar de scheve blikken spraken voor zich.

Ik voelde de noodzaak een gesprek aan te gaan met mijn schoonfamilie. Om te zeggen dat ik respect had voor hun tradities, dat ik graag een goede band wilde, maar dat het aantal vieringen per jaar mij te veel was. In mijn naïviteit vroeg ik naar hun eerlijke mening. Konden ze accepteren dat ik niet overal bij zou zijn, beschouwden ze mij nog wel als een geschikte partner voor mijn vriend?

Er volgde een weinig inhoudelijke reactie. ‘We accepteren je zoals je bent’, was de teneur. Dat ik twijfelde aan hun antwoord lag aan mijn eigen onzekerheid. Zeiden ze.

Sindsdien is er veel gebeurd. Mijn vriend vroeg mij ten huwelijk en vorig jaar zijn we getrouwd. We kochten een droomhuis en tot afgelopen augustus waren we gek op elkaar. Deze week hebben we de scheidingspapieren getekend. De reden? Zijn familie. Vind ik.

Dat iedereen zijn eigen waarheid heeft, is een gegeven. Dat het moeilijk communiceren is met mensen die anders in het leven staan dan jij ook. De grens tussen sociaal wenselijk gedrag en schijnheiligheid is vaag. Net zo vaag als de grens tussen voor jezelf opkomen en anti-socialiteit. Komen die twee tegenover elkaar te staan, dan kan dat escaleren.

Dat gebeurde uiteindelijk tussen mijn schoonfamilie en mij. En dat drukt zwaar op je relatie. Mijn ex-man kon er niet mee omgaan – hij vroeg halsoverkop een echtscheiding aan. Over één ding zijn we het eens: had het beter met mijn schoonfamilie geklikt, dan waren we nu nog bij elkaar geweest.

Ik kwam erachter dat wij niet de enigen zijn met deze problemen. Uit een grootschalig onderzoek uit 2012 van professor Terri Orbuch van het Institute for Social Research aan de Universiteit van Michigan blijkt dat schoonfamilie een grote invloed op je relatie heeft. Gedurende zesentwintig jaar onderzocht zij bijna vierhonderd stellen. Heeft een man een goede band met zijn schoonmoeder, dan is de kans op een echtscheiding 20 procent lager dan wanneer hij het niet met haar kan vinden, aldus Orbuch. Want echtgenotes zien het als een investering in de relatie als hun man een goede band met haar familie heeft.

Bij vrouwen werkt het andersom: wanneer de band met de schoonfamilie hecht is, wordt de kans op een scheiding juist groter. Vrouwen kunnen zich namelijk in hun identiteit aangetast voelen wanneer de schoonfamilie zich met hen bemoeit. Slater & Gordon, specialisten in familierecht, deden in 2014 onderzoek onder tweeduizend ondervraagden: 63 procent van de geïnterviewden gaf toe dat hun moeder de grootste invloed had op de keuze om te gaan scheiden. 44 procent van hen gaf aan dat ze het nooit goed hebben kunnen vinden met hun schoonfamilie.

„We horen vaak dat cliënten druk voelden vanuit de familie om hun relatie te beëindigen, of dat ze zich buitengesloten voelden vanwege hun partnerkeuze”, aldus Amanda McAlister, echtscheidingsadvocate van de firma. Onderzoek wijst dus uit dat liefde een hoop kan overwinnen - maar je schoonfamilie in veel gevallen niet.

Problemen met de schoonfamilie komen blijkbaar veel voor. En vrijwel iedereen weet dat; ze hebben het gehoord in verhalen van bekenden of hebben het zelf ervaren, in een vroegere of in hun huidige relatie. Kennelijk zijn we in deze tijd nog altijd niet vrij genoeg om zelf onze liefdeskeuze te maken, ongeacht wat de familie daarvan denkt. Zonde.

Aan de andere kant heb ik ondervonden dat het een verloren strijd is. Daarom kunnen we het gegeven maar beter accepteren. We kiezen de juiste partner vaak op basis van uiterlijke factoren, geur, vriendelijkheid, begrip, intelligentie en gezondheid. Naar mijn mening moeten we iets aan dat rijtje toevoegen: schoonfamilie.